Việc chính thức hủy bỏ hai chặng đua Grand Prix tại Bahrain và Ả Rập Xê Út, với thông báo xác nhận đã được đưa ra ngay trong tuần lễ diễn ra chặng GP Trung Quốc, đã tạo ra một khoảng nghỉ bất thường chưa từng có trong lịch thi đấu mùa giải 2026.

Cuộc xung đột giữa Iran và Israel vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, khi hai bên vẫn tiếp tục mở ra nhiều đợt công kích.
Cuộc xung đột giữa Iran và Israel vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, khi hai bên vẫn tiếp tục mở ra nhiều đợt công kích. (CNN)

F1 đã kiên nhẫn chờ đợi đến phút cuối cùng, hy vọng những diễn biến từ cuộc xung đột tại Iran có thể xoay chuyển để mở ra cánh cửa cho các cuộc đua được tiếp tục. Tuy nhiên, khi căng thẳng tại Trung Đông không hề có dấu hiệu hạ nhiệt, kịch bản đó đã trở nên bất khả thi.

Việc mất đi hai chặng đua không chỉ đơn thuần là thiếu đi những vòng đua hấp dẫn, mà còn kéo theo hàng loạt hệ lụy dây chuyền cho cả giải đấu lẫn các đội đua, từ việc đảo lộn kế hoạch hậu cần, thâm hụt tài chính cho đến những xáo trộn về quy định kỹ thuật.

Lịch thi đấu bị cắt giảm và không có sự thay thế

Việc mất đi hai chặng đua tại Bahrain và Ả Rập Xê Út đồng nghĩa với việc sẽ có 33 ngày vắng bóng tiếng động cơ trên đường đua, tính từ sau Grand Prix Nhật Bản vào ngày 29 tháng 3 cho đến ngày khai mạc tại Miami trước thềm cuộc đua chính vào ngày 3 tháng 5. Một yếu tố khác cũng đáng lưu tâm là khoảng nghỉ ba tuần hiện có giữa Miami và Canada, dẫn đến việc người hâm mộ sẽ chỉ được theo dõi vỏn vẹn một chặng đua trong suốt bảy tuần lễ.

Các trang phương tiện truyền thông của F1 đã đăng thông tin về việc hủy bỏ hai chặng tại Bahrain và Ả Rập Xê Út vào tháng Tư.
Các trang phương tiện truyền thông của F1 đã đăng thông tin về việc hủy bỏ hai chặng tại Bahrain và Ả Rập Xê Út vào tháng Tư. (F1)

Dù F1 luôn khao khát lấp đầy lịch trình để tối đa hóa số lượng chặng đua, lần này họ quyết định sẽ không tìm bất kỳ cái tên nào thay thế cho Bahrain và Ả Rập Xê Út. Thoạt nhìn, bước đi này có vẻ mâu thuẫn với tinh thần thép mà F1 từng thể hiện trong đại dịch COVID-19 - thời điểm mà những nhà điều hành giải đấu đã tạo nên kỳ tích cho làng thể thao thế giới khi "nhào nặn" thành công lịch trình 17 chặng đua giữa tâm bão. Tuy nhiên, hoàn cảnh và mục đích ở thời điểm hiện tại đã hoàn toàn khác trước.

Vào thời điểm COVID, khi cả thế giới bị đóng cửa, F1 cần phải hoàn thành một số lượng sự kiện tối thiểu đã cam kết trong các hợp đồng truyền hình béo bở. Còn lần này, với 22 sự kiện khác đã được xác nhận cho năm 2026, các hợp đồng truyền hình vẫn sẽ được đảm bảo, do đó không còn áp lực tài chính buộc phải tổ chức các sự kiện thay thế.

Bất chấp những rào cản từ đại dịch COVID-19, mùa giải 2020 vẫn hoàn thành được 17 chặng đua nhờ sự linh động trong khâu tổ chức. Khi đó, F1 đã lấp đầy lịch trình bằng cách tổ chức các chặng đua kép (double-header) tại những địa điểm biểu tượng như Silverstone và Red Bull Ring.
Bất chấp những rào cản từ đại dịch COVID-19, mùa giải 2020 vẫn hoàn thành được 17 chặng đua nhờ sự linh động trong khâu tổ chức. Khi đó, F1 đã lấp đầy lịch trình bằng cách tổ chức các chặng đua kép (double-header) tại những địa điểm biểu tượng như Silverstone và Red Bull Ring. (Motorsport)

F1 thực tế đã cân nhắc tổ chức đua tại các địa điểm dự phòng như Imola, Portimao và Istanbul để lấp đầy khoảng trống, thậm chí là một chặng đua kép tiềm năng tại Nhật Bản. Ý tưởng tại Nhật đã bị hủy bỏ vì ban tổ chức cảm thấy việc giữ chân đội ngũ nhân sự xa nhà thêm một tuần nữa sau hành trình Úc - Trung Quốc - Nhật Bản là quá sức chịu đựng. Và mặc dù việc tổ chức các sự kiện tại Châu Âu là khả thi về mặt hậu cần (dù rất khó khăn), lợi ích thu về lại không đáng kể.

Mức phí đăng cai từ các chặng đua này sẽ rất thấp, thậm chí là bằng không, nên chúng chẳng đóng góp được gì nhiều vào lợi nhuận ròng cho F1 hay các đội đua. Bất kỳ tổn thất nào mà các đội phải đối mặt do sụt giảm doanh thu bản quyền thương mại tổng thể sẽ được bù đắp ít nhất là một phần, nhờ vào việc cắt giảm chi phí khi không phải tham gia hai chặng đua.

Jeddah Corniche Circuit hiện là đường đua phố đêm có tốc độ trung bình cao nhất lịch sử F1, với những đoạn thẳng cho phép các tay đua đạt vận tốc trên 326 km/h.
Jeddah Corniche Circuit hiện là đường đua phố đêm có tốc độ trung bình cao nhất lịch sử F1, với những đoạn thẳng cho phép các tay đua đạt vận tốc trên 326 km/h. (F1)

Cuối cùng, tất cả đã đi đến thống nhất rằng nếu Bahrain và Ả Rập Xê Út không thể diễn ra, F1 sẽ đơn giản là tạm dừng mọi hoạt động cho một kỳ nghỉ dài. Mặc dù khoảng nghỉ này có thể là cơ hội lý tưởng để tổ chức các buổi chạy thử cho những đội đua muốn tìm hiểu thêm về thế hệ xe 2026, theo thông tin được biết, phương án này đã không được xem xét tới.

Cú sốc tài chính

Việc mất đi hai chặng đua vốn đóng góp khoản phí đăng cai rất hậu hĩnh - ước tính tổng cộng lên tới 100 triệu USD, sẽ ảnh hưởng rõ rệt đến tất cả các bên liên quan trong F1. Xét từ góc độ các đội đua, dựa trên việc họ nhận được khoảng một nửa tổng lợi nhuận của F1 dưới dạng tiền thưởng, điều này đồng nghĩa với việc mỗi đội sẽ thất thu vài triệu USD.

Qatar Airways - hãng hàng không tốt nhất thế giới do Skytrax bình chọn, hiện là hãng hàng không chính thức và đối tác toàn cầu của Formula 1 thông qua thỏa thuận hợp tác chiến lược kéo dài đến hết mùa giải 2027.
Qatar Airways - hãng hàng không tốt nhất thế giới do Skytrax bình chọn, hiện là hãng hàng không chính thức và đối tác toàn cầu của Formula 1 thông qua thỏa thuận hợp tác chiến lược kéo dài đến hết mùa giải 2027. (The Sponsor)

Phát biểu tại Grand Prix Úc, trưởng đội Haas - Ayao Komatsu cho biết tác động tài chính vẫn chưa được tính toán đầy đủ, nhưng chắc chắn đây không phải là con số có thể ngó lơ. Ông chia sẻ rằng ngay cả trong kịch bản lạc quan nhất, thiệt hại vẫn không hề nhỏ, còn trong trường hợp xấu nhất, dù không đến mức gây chấn động, nhưng đó sẽ là một tác động rất đáng kể.

Mặc dù việc sụt giảm tiền thưởng là điều không đội đua nào mong muốn, một phần thu nhập này sẽ được bù đắp nhờ chi phí vận hành được giảm bớt khi không phải tham gia hai sự kiện đó. Các đội sẽ tiết kiệm được một phần ngân sách nhờ được hoàn trả các khoản phí di chuyển, đồng thời cắt giảm được chi phí vận hành cho hai tuần lễ diễn ra Grand Prix.

Việc hủy bỏ hai chặng đua tại Bahrain và Ả Rập Xê Út vô tình giúp các đội đua cắt giảm được một khoản chi phí logistics đáng kể.
Việc hủy bỏ hai chặng đua tại Bahrain và Ả Rập Xê Út vô tình giúp các đội đua cắt giảm được một khoản chi phí logistics đáng kể. (Reddit)

Điều này cũng mang lại những hệ quả tích cực về mặt kỹ thuật, như việc giảm quãng đường vận hành cho các hệ thống động lực và hạn chế nhu cầu sử dụng các linh kiện phụ tùng thay thế.

Cơ hội nâng cấp xe

Việc loại bỏ các chặng đua tại Bahrain và Ả Rập Xê Út sẽ có tác động trực tiếp đến kế hoạch nâng cấp xe năm 2026 của các đội, và nhiều đội sẽ tận dụng điều này như một cơ hội vàng. Khi những bất ổn về tác động của cuộc chiến tại Iran nảy sinh ngay từ chặng Grand Prix Úc, nhiều đội đua đã tạm hoãn việc đưa ra quyết định sản xuất các linh kiện mới cho đến khi họ chắc chắn về lịch trình thi đấu.

Xét cho cùng, chẳng có lý do gì để phải vội vàng hoàn thiện một bộ phận mới cho chặng đua Bahrain vốn không diễn ra, để rồi đánh mất cơ hội có thêm hai tuần phát triển quý giá nhằm tối ưu hóa bộ phận đó. Khoảng nghỉ bốn tuần trong lịch trình giờ đây sẽ mang lại cho các đội một mục tiêu cực kỳ rõ ràng: tập trung mọi nguồn lực phát triển cho chặng Grand Prix Miami vào ngày 3 tháng 5.

Tiếp bước Williams, Red Bull cũng đang đau đầu với bài toán trọng lượng. Tại GP Trung Quốc, chiếc RB22 của Isack Hadjar ghi nhận mức cân nặng 716,5 kg (chưa bao gồm nhiên liệu và 82 kg cân nặng tối thiểu của tay đua). Con số này hiện đang cao hơn đối thủ Alpine 20 kg và McLaren 19 kg.
Tiếp bước Williams, Red Bull cũng đang đau đầu với bài toán trọng lượng. Tại GP Trung Quốc, chiếc RB22 của Isack Hadjar ghi nhận mức cân nặng 716,5 kg (chưa bao gồm nhiên liệu và 82 kg cân nặng tối thiểu của tay đua). Con số này hiện đang cao hơn đối thủ Alpine 20 kg và McLaren 19 kg. (X)

Đây có thể là các đợt nâng cấp về khí động học mà nhiều đội đang ráo riết thực hiện, hoặc nỗ lực cắt giảm trọng lượng xe - điều mà đội đua Williams và Red Bull, chẳng hạn, đang đặc biệt chú trọng. Các đội cũng sẽ có thêm thời gian để nghiên cứu và thấu hiểu các chiến thuật quản lý động cơ.

Đối với các đội đua F1 vốn đã quá thiện chiến trong việc vượt qua thử thách, những rắc rối phát sinh từ việc mất đi hai chặng đua sẽ không phải là điều gì quá gây áp lực cho họ. Trưởng đội Audi - ông Jonathan Wheatley, nhận định: "Một trong những mảng lớn nhất của ngành kinh doanh này chính là khâu hậu cần. Nó không chỉ là các linh kiện mà còn là việc điều phối nhân sự di chuyển khắp thế giới. Các đội đua rất giỏi việc đó. Đây chỉ là một khúc quanh trên lộ trình mà thôi. Nếu có chuyện gì xảy ra ở khía cạnh này, bạn chỉ đơn giản là giải quyết nó. Thành thật mà nói, tôi không thấy có vấn đề gì thực sự nghiêm trọng cả."

Tác động đến việc phát triển động cơ

Việc hủy bỏ các chặng đua tại Bahrain và Ả Rập Xê Út kéo theo những hệ lụy khác trong các quy định vốn gắn liền với lịch thi đấu. Trong khi một số điều khoản dựa trên mốc thời gian cụ thể, như giới hạn thử nghiệm khí động học (ATR) vốn cung cấp thang đo lũy tiến cho việc phát triển trong hầm gió, thì những điều khoản khác lại liên kết trực tiếp với số lượng chặng đua cụ thể.

Việc hủy bỏ hai chặng đua cũng ảnh hưởng ít nhiều đến việc phát triển động cơ của các đội.
Việc hủy bỏ hai chặng đua cũng ảnh hưởng ít nhiều đến việc phát triển động cơ của các đội. (X)

Một trong số đó là quy định mới về cơ hội nâng cấp và phát triển bổ sung (ADUO) dành cho các hệ thống động lực. Theo kế hoạch, quy định này sẽ có hiệu lực sau các chặng đua thứ sáu, 12, 18 và 24, nhằm tạo cơ hội cho những nhà sản xuất đang bị tụt lại phía sau được phép mang đến các cải tiến về động cơ. Quy định này vốn dựa trên việc chia mùa giải thành bốn giai đoạn bằng nhau, nhưng giờ đây các con số này sẽ bị xáo trộn do mất đi hai sự kiện.

Vì vậy, về mặt lý thuyết, cơ hội để mang đến một động cơ cải tiến đáng lẽ diễn ra sau chặng đua thứ sáu - tức là ngay sau GP Miami vào tháng Năm, giờ đây sẽ bị đẩy lùi cho đến sau GP Monaco vào ngày 7 tháng 6. Đây chắc chắn không phải là kịch bản lý tưởng cho bất kỳ nhà sản xuất nào đang muốn nhanh chóng thu hẹp khoảng cách với những kẻ dẫn đầu.

Quy định kiểm tra tỷ số nén (compression ratio) mới sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/6 tới. Đây là bài kiểm tra quan trọng để xem liệu Mercedes có thể duy trì phong độ "hủy diệt" như hai chặng đua vừa qua tại Úc và Trung Quốc hay không?
Quy định kiểm tra tỷ số nén (compression ratio) mới sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/6 tới. Đây là bài kiểm tra quan trọng để xem liệu Mercedes có thể duy trì phong độ "hủy diệt" như hai chặng đua vừa qua tại Úc và Trung Quốc hay không? (Motorsport)

Theo nguồn tin từ truyền thông, các cuộc thảo luận đang diễn ra trong nội bộ FIA về rắc rối tiềm tàng này. Nhiều khả năng một sự điều chỉnh về thời gian sẽ được thực hiện để cơ hội kích hoạt đợt phát triển bổ sung đầu tiên vẫn giữ nguyên quanh thời điểm diễn ra chặng đua tại Miami. Nguyên tắc chủ đạo vẫn là chia mùa giải thành các phần bằng nhau, vì vậy điều này có thể đồng nghĩa với việc áp dụng các mốc ngày cố định trong luật hoặc đơn giản là đẩy số thứ tự các chặng đua lên sớm hơn.

Tuy nhiên, có một yếu tố động cơ sẽ không thay đổi: đó là thời hạn ngày 1 tháng 6 để áp dụng các đợt kiểm tra tỷ số nén (compression ratio) mới. Việc mất đi Bahrain và Ả Rập Xê Út đồng nghĩa với việc bất kỳ đội đua nào đang tận dụng ưu thế trong lĩnh vực này sẽ mất đi hai cơ hội quý giá để vận hành xe theo các tiêu chuẩn kiểm tra cũ.

Một kỳ nghỉ quý giá

Sau một mùa đông khắc nghiệt nhất từ trước đến nay đối với các đội đua - khi mùa giải 2025 kết thúc muộn và đợt chạy thử năm 2026 lại bắt đầu quá sớm, khoảng nghỉ bốn tuần này sẽ là một món quà đáng quý cho đội ngũ nhân sự hậu cần.

Sau quãng thời gian dài làm việc cường độ cao để chuẩn bị cho kỷ nguyên 2026, khoảng nghỉ bất ngờ này chính là cơ hội quý giá để các nhân sự đội đua nạp lại năng lượng bên gia đình, trước khi bước vào lịch trình thi đấu dày đặc và khắc nghiệt sắp tới.
Sau quãng thời gian dài làm việc cường độ cao để chuẩn bị cho kỷ nguyên 2026, khoảng nghỉ bất ngờ này chính là cơ hội quý giá để các nhân sự đội đua nạp lại năng lượng bên gia đình, trước khi bước vào lịch trình thi đấu dày đặc và khắc nghiệt sắp tới. (Speed Cafe)

Do những thách thức trong việc hoàn thiện thế hệ xe hoàn toàn mới cho năm 2026 trong suốt mùa đông, nhiều nhân viên chỉ có đúng một tuần nghỉ lễ Giáng sinh theo quy định và đã phải làm việc hết công suất kể từ đó. Vì vậy, mặc dù kỳ nghỉ tháng Tư này không giống như kỳ nghỉ hè hay nghỉ đông (thời điểm các nhà máy phải đóng cửa hoàn toàn theo quy định của luật), ít nhất nó cũng tạo điều kiện cho đội ngũ có thời gian nghỉ ngơi trước khi thi đấu trở lại tại Miami.

Sẽ chẳng có mấy nhân viên đội đua nào cảm thấy phiền lòng khi được gác chân lên ghế nghỉ ngơi một chút và tạm thời không phải rong ruổi trên những chuyến hành trình dài dằng dặc.