Cuộc họp đánh giá thường niên để thảo luận về tiêu chuẩn lái xe và quy định xử phạt đã diễn ra tại trường đua Lusail vào tối thứ Năm, với sự tham dự của 16 tay đua cùng các giám sát viên (stewards) và quan chức cấp cao của FIA.
Các tay đua vắng mặt trong buổi họp là Lewis Hamilton, Fernando Alonso, Lance Stroll và Nico Hulkenberg.
Đúng như dự đoán, trọng tâm chính của các cuộc thảo luận là bộ quy tắc hướng dẫn được giới thiệu vào 2022 và chính thức được áp dụng trong vài mùa giải gần đây. Đây là văn bản quy định những gì được và không được phép thực hiện trong các pha tranh chấp. Đồng thời, cuộc thảo luận cũng chi phối các chủ đề khác như giới hạn đường đua (track limits), hành vi cản trở (impeding) hay chạy ra ngoài đường đua (going off the track) để giành lợi thế lâu dài.
Phiên bản luật dành riêng cho F1 đã bị săm soi rất nhiều và đôi khi bị các tay đua chỉ trích. Nguyên nhân thường là do luật quá tập trung vào vị trí của hai chiếc xe khi thực hiện pha vượt bên trong hoặc bên ngoài góc cua, và việc quy định quá chú trọng vào việc tay đua phải chạm đến một vị trí nhất định trên đường đua trước. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều điểm bất đồng khác được đưa ra tại cuộc họp.
Cuộc họp tối thứ Năm là cơ hội để các tay đua đưa ra phản hồi và thảo luận vấn đề một cách tập trung hơn. Bởi lẽ, những vấn đề này thường chỉ được đưa ra dưới dạng tranh cãi gay gắt khi các tay đua phản ứng với các sự cố trước máy quay truyền hình hoặc trong các buổi họp báo.
Theo FIA, dữ liệu từ ba mùa giải vừa qua cho thấy bộ quy tắc hướng dẫn này đã "giúp tăng cường tính nhất quán trong các quyết định của các giám sát viên, dựa trên các phân tích chi tiết được cung cấp từ các đội đua".
Tuy nhiên, họ thừa nhận rằng bộ quy tắc hiện tại chưa xét đến đủ các yếu tố, dẫn đến nhiều án phạt không cần thiết cho những hành vi lẽ ra không nên bị quy kết là vi phạm nghiêm trọng.
Năm tình huống cụ thể sau đây đã trở thành nền tảng cho cuộc tranh luận gay gắt
Tình huống giữa Oscar Piastri và Kimi Antonelli tại Interlagos
- Sự việc xảy ra: Oscar Piastri bị phạt sau khi cố gắng vượt bên trong và va chạm với Kimi Antonelli.
- Quy tắc gây tranh cãi: Vượt bên trong góc cua.
- Điều cần thay đổi: Bộ quy tắc hiện hành yêu cầu xe vượt bên trong phải có trục trước ít nhất ngang hàng với gương chiếu hậu của xe đối phương trước và tại đỉnh cua (apex).
Xe phải được điều khiển một cách hoàn toàn kiểm soát, và một trong những yếu tố được khuyến khích xem xét khi đánh giá việc này là liệu xe có bị khóa bánh (lock-up) hay không.
Piastri bị phạt vì anh chưa áp sát đủ, xe bị khoá bánh một chút, và do đó, ngay cả khi Antonelli ép sát vào đỉnh cua, thì Antonelli vẫn có quyền làm như vậy vì anh có quyền ưu tiên ngay tại góc cua đó.
Lando Norris được cho là đã lên tiếng gay gắt về vấn đề này để bảo vệ người đồng đội của mình - người đã mất những điểm quý giá trong cuộc đua giành chức vô địch do án phạt phải nhận.
Một điểm được đưa ra thảo luận là độ nghiêng (camber) của đường đua Interlagos khiến việc khóa bánh dễ xảy ra hơn, đặc biệt khi ở làn bên trong, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc mất kiểm soát xe.
Phần lớn các tay đua F1 đều cho rằng Piastri không đáng bị phạt. Họ đề xuất ban giám sát cần có quyền hạn lớn hơn, cho phép họ vận dụng kinh nghiệm để cân nhắc đây là tình tiết được giảm nhẹ.
Tình huống giữa Carlos Sainz và Oliver Bearman tại Monza
- Sự việc xảy ra: Bearman bị phạt vì gây ra va chạm khi Sainz cố gắng vượt bên ngoài.
- Quy tắc gây tranh cãi: Vượt bên ngoài góc cua.
- Điều cần thay đổi: Đối với pha vượt bên ngoài, chiếc xe có quyền được nhường chỗ nếu trục trước của nó đi trước trục trước của xe đối phương tại đỉnh cua, xe được điều khiển một cách kiểm soát từ lúc vào cua, đến đỉnh cua, và ra khỏi cua, và có khả năng hoàn thành góc cua trong giới hạn đường đua (track limits).
Trong trường hợp này, Bearman đã cố gắng tranh chấp vị trí ở bên trong mặc dù Sainz đã vượt lên đủ xa để thỏa mãn tất cả các yếu tố của bộ quy tắc hướng dẫn. Vì Sainz có quyền ưu tiên tại góc cua đó, anh đã bẻ lái vào khi Bearman vẫn còn ở đỉnh cua, dẫn đến vụ va chạm giữa hai xe.
Dù phần lớn tay đua đều đánh giá đây là một sự cố đua xe đơn thuần, Bearman vẫn phải nhận án phạt vì bộ quy tắc đã trao quyền ưu tiên góc cua cho Sainz. Thực chất, ngay cả khi Sainz là người chủ động dẫn đến va chạm, nhưng luật lại kết luận rằng Bearman không nên có mặt tại vị trí va chạm đó.
Hệ quả là, điều này vô tình đã trao "quyền làm càn" cho bất kỳ tay đua nào đạt được vị trí ưu tiên theo luật. Khả năng cao sẽ có những cuộc thảo luận chuyên sâu về cách cập nhật quy tắc tại các khúc cua chicane (các khúc cua liên tiếp) và S-bends (khúc cua hình chữ S).
Tình huống giữa Carlos Sainz và Liam Lawson tại Zandvoort
- Sự việc xảy ra: Sainz bị phạt sau khi cố gắng vượt bên ngoài.
- Quy tắc gây tranh cãi: Vượt bên ngoài góc cua.
- Điều cần thay đổi: Sainz cố gắng áp sát Lawson ở bên ngoài Turn 1. Anh đã đâm vào bánh sau bên trái của chiếc xe Racing Bulls khi ra khỏi cua. Lawson điều chỉnh lại cú trượt nhẹ của xe ngay sau khi anh nhìn vào gương để theo dõi vị trí của Sainz ở phía sau.
Sainz phải chịu án phạt 10 giây. Dù án phạt này không thể bị hủy bỏ sau khi đội Williams giành được quyền xem xét lại, nhưng ít nhất tay đua người Tây Ban Nha không bị mất điểm trên siêu bằng lái.
Sự cố trên đã vạch trần các bất cập của bộ quy tắc hướng dẫn khi áp dụng tại các góc cua có bán kính rộng, nơi rất khó xác định được đỉnh cua. Việc Williams thành công trong việc yêu cầu xem xét lại ngầm thừa nhận vấn đề đang tồn tại, khiến FIA phải đối mặt với hai lựa chọn, một là đưa ra hướng dẫn cụ thể, hai là trao thêm quyền tự quyết cho các giám sát viên.
Tình huống giữa Lando Norris và Charles Leclerc tại Austin
- Sự việc xảy ra: Norris bị cộng thêm một lần vi phạm giới hạn đường đua (track limits strike) sau khi chạy ra ngoài đường đua do pha vượt thất bại.
- Quy tắc gây tranh cãi: Rời khỏi đường đua và giành lợi thế lâu dài.
- Điều cần thay đổi: Sau nhiều lần thay đổi về cách kiểm soát và thực thi quy tắc giới hạn đường đua, cách tiếp cận mới của FIA đã trở nên đơn giản và nhất quán hơn - sử dụng vạch trắng ở mọi nơi.
Hiện tại, đã có quy tắc được thiết lập rõ ràng và được tái khẳng định trong bộ quy tắc hướng dẫn trong các cuộc đua, hệ thống "ba lần cảnh cáo" (three strikes) sẽ được áp dụng trước khi tay đua phải nhận cờ đen trắng (black and white flag) hoặc bị phạt trực tiếp.
Tuy nhiên, có các trường hợp ngoại lệ, cụ thể là:
- Nếu tay đua vượt quá giới hạn đường đua sau một tình huống mất kiểm soát rõ ràng.
- Nếu tay đua vượt quá giới hạn đường đua để tránh va chạm (ví dụ: sự cố điển hình ở Turn 1, Vòng 1).
- Nếu tay đua được giám sát viên nhận định là "bị ép văng ra ngoài" bởi một chiếc xe khác.
- Nếu tay đua vượt quá giới hạn đường đua và bị phạt vì giành lợi thế về lâu dài hoặc tái nhập cuộc đua không an toàn.
- Nếu tay đua vượt quá giới hạn đường đua trong một sự cố mà họ đã bị phạt vì gây ra va chạm (tức là không bị phạt hai lần cho cùng một sự cố).
Norris chạy ra ngoài khi cố gắng vượt Leclerc nhưng thất bại, và anh không được coi là bị ép ra ngoài. Sự cố này được tính là một trong các lần vi phạm của tay đua người Anh.
Có đề xuất rằng việc chạy ra ngoài đường đua trong lúc tranh chấp vị trí như vậy, nên được xem xét là một ngoại lệ - hoặc ít nhất là có điều khoản cho phép sự linh hoạt hơn nếu tay đua vẫn kiểm soát được xe của họ.
Đặc biệt, nếu tay đua đang chịu lần cảnh cáo thứ ba hoặc đã bị phạt cờ đen trắng, đối thủ sẽ dễ dàng khai thác điểm yếu này bằng cách cố ý ép họ ra ngoài đường đua, buộc họ phải nhận thêm án phạt.
Tình huống giữa Charles Leclerc và Max Verstappen tại Mexico
- Sự việc xảy ra: Leclerc không bị nhận án phạt khi chạy cắt cua vào thời điểm xuất phát.
- Quy tắc gây tranh cãi: Giới hạn đường đua (track limits).
- Điều cần thay đổi: Pha xuất phát tại chặng Grand Prix Mexico, và đây không phải là lần đầu tiên sự việc này diễn ra. Nó đã phơi bày thực trạng các tay đua luôn tìm cách thử nghiệm hoặc vượt quá giới hạn của luật thông qua việc chạy ra ngoài đường đua và kiếm được lợi thế.
Max Verstappen chạy ra ngoài sau khi bị ép lên lề (kerb) ở góc ngoài Turn 1, và do đó bỏ qua Turn 2. Tuy nhiên, anh đã trả lại vị trí giành được từ Lewis Hamilton vài góc cua sau đó.
Charles Leclerc - người lúc đó đang tranh chấp sít sao với Verstappen, cũng chạy cắt qua Turn 2 mặc dù đã vượt qua Turn 1 một cách an toàn, và nhảy vọt lên dẫn đầu. Tay đua người Monaco đã nhường lại vị trí cho Norris, và sau đó củng cố được vị trí thứ hai cho đến hết chặng.
Một số tay đua cảm thấy sau khi xem xét lại, Leclerc đã không có lý do chính đáng để cắt cua và lẽ ra phải được điều tra kỹ lưỡng hơn, nếu không muốn nói là bị phạt. Bởi vì mọi người cho rằng sự cố ở Turn 1, vòng 1 không nên được coi là một "đặc quyền ưu tiên".
Các chủ đề khác được thảo luận trong buổi họp
Trên đây không phải là những chủ đề thảo luận duy nhất trong cuộc họp kéo dài gần hai giờ đồng hồ này.
Tóm lại, các tay đua đã bày tỏ mong muốn về:
- Đề cao việc tôn trọng cờ vàng (yellow flags) một cách nghiêm túc, và thảo luận về các khái niệm bổ sung nhằm cải thiện triệt để tính an toàn.
- Ưu tiên tổ chức phiên điều trần sau khi cuộc đua kết thúc, đặc biệt khi các giám sát viên nhận thấy không thu thập đủ dữ liệu liên quan trong quá trình đua trực tiếp.
- Nhận định chung rằng bộ quy tắc không thể bao quát mọi kịch bản, làm nổi bật sự cần thiết của việc có một giám sát viên là tay đua đầy kinh nghiệm trong ban điều hành.
- Thảo luận về cờ xanh (blue flags), bao gồm các đề xuất bổ sung quy tắc nhằm làm rõ hành vi ứng xử bắt buộc đối với các xe bị bắt vòng (lapped cars).
Mặc dù vẫn chưa có thông tin cụ thể về những điểm chỉnh sửa nào sẽ được thực hiện đối với bộ quy tắc hướng dẫn, cuộc thảo luận này sẽ là cơ sở cho bất kỳ thay đổi nào sắp tới. Hiệp hội Tay đua Grand Prix (Grand Prix Drivers Association) và Ủy ban Tay đua FIA (FIA Drivers' Commission) sẽ được tham vấn thêm.
Tuy nhiên, mọi sự thay đổi sẽ được áp dụng cho mùa giải 2026, và sẽ không có gì thay đổi cho hai chặng đua cuối cùng của mùa giải 2025.