Trước khi mùa giải mới chính thức khởi tranh tại Grand Prix Úc từ ngày 6–8/3, hãy cùng tìm hiểu vì sao cách xuất phát cuộc đua từ mùa giải 2026 sẽ có đôi chút khác biệt so với trước đây, cũng như những lý do đằng sau sự thay đổi này.
Hiện tượng turbo lag (trễ turbo) là gì? Vì sao nó ảnh hưởng đến cách xuất phát cuộc đua?
Trước hết, hãy cùng xem kỹ hơn vì sao cách xuất phát cuộc đua lại thay đổi sau khi các quy định kỹ thuật mới được áp dụng.
Do đặc tính cấu hình của hệ thống động lực (power unit) trên những chiếc xe mới, chuỗi thao tác mà các tay đua thực hiện khi tiến vào vị trí xuất phát (grid), chờ tín hiệu bắt đầu cuộc đua và tăng tốc khi đèn tắt đã trở nên hơi khác so với trước. Điều này đã được thấy rõ trong các buổi thử nghiệm trước mùa giải (pre-season testing).
Thế hệ xe trước đây vốn được trang bị hệ thống thu hồi nhiệt năng MGU-H (Motor Generator Unit – Heat), đó là một mô-tơ điện giúp tăng tốc turbo rất nhanh. Tuy nhiên, theo quy định kỹ thuật mới, bộ phận này đã bị loại bỏ và không còn được sử dụng kể từ mùa giải 2026.
Vì vậy, bộ tăng áp (turbocharger) – bộ phận chỉ có thể đạt áp suất tối đa khi quay khoảng 100.000 vòng/phút, giờ đây chỉ hoàn toàn hoạt động nhờ năng lượng từ khí xả của động cơ. Khi động cơ quay càng nhanh, lượng khí xả sinh ra càng nhiều thì turbo sẽ quay càng nhanh.
Nếu turbo chưa đạt áp suất tăng áp tối đa, sẽ có một khoảng trễ giữa lúc tay đua đạp ga và lúc động cơ cung cấp đủ công suất như mong muốn. Đó chính là hiện tượng turbo lag.
Hiện tượng này gần như không xuất hiện trên các xe F1 từ năm 2014 đến 2025, vì khi đó MGU-H có thể được dùng để giữ cho turbo luôn quay hoặc tăng tốc turbo trước khi tay đua cần thêm công suất, nhờ đó đảm bảo xe luôn có đủ áp suất tăng áp.
Để động cơ đốt trong có thể cung cấp toàn bộ công suất ngay khi xe vừa xuất phát và lao vào góc cua đầu tiên, turbo cần phải quay ở tốc độ tối đa ngay khi đèn xuất phát tắt. Tuy nhiên, để turbo đạt được tốc độ đó, tay đua cần phải tăng vòng tua động cơ trong một khoảng thời gian, nhằm giúp xe tăng tốc ngay lập tức mà không bị turbo lag.
Thách thức đối với các tay đua là phải điều chỉnh vòng tua động cơ sao cho vừa đủ thời gian để turbo đạt được tốc độ quay cần thiết, đồng thời giữ mức vòng tua mục tiêu để khớp với thời điểm nhả côn. Nếu làm tốt, chiếc xe sẽ có pha xuất phát tối ưu và cho khả năng tăng tốc mạnh nhất.
Vậy quy trình xuất phát mới sẽ như thế nào?
Sau khi thảo luận về vấn đề này, FIA đã xác nhận rằng họ sẽ thử nghiệm một quy trình xuất phát mới, có thêm tín hiệu cảnh báo trước khi xuất phát. Quy trình này đã được áp dụng thử trong đợt thử nghiệm trước mùa giải lần thứ hai tại Bahrain, và nó dự kiến sẽ được áp dụng chính thức từ chặng đua mở màn Australian Grand Prix.
Cụ thể, theo quy trình mới, sau formation lap, khi các xe đã vào đúng vị trí trên grid, các tay đua sẽ nhận được một tín hiệu cảnh báo trước khi xuất phát. Tất cả các bảng đèn trên grid sẽ nhấp nháy màu xanh trong 5 giây trước khi quy trình đèn xuất phát chính thức bắt đầu.
Khoảng thời gian 5 giây này sẽ cho phép các tay đua tăng vòng tua động cơ, giúp turbo đạt tốc độ cần thiết (như đã giải thích trước đó). Sau đó, quy trình đèn xuất phát theo tiêu chuẩn của Formula 1 sẽ diễn ra như bình thường.
Giống như bất kỳ thay đổi mới nào, các đội đua và tay đua sẽ dần hiểu rõ và tối ưu cách thực hiện sau khi họ trải qua nhiều chặng đua hơn. Tuy nhiên, những màn xuất phát trong vài chặng đầu của mùa giải 2026 có thể sẽ rất kịch tính, khó đoán và thú vị vì mọi người vẫn đang tập thích nghi với hệ thống mới.