Những câu chuyện xoay quanh mức giới hạn chi phí (cost cap) của F1 lại một lần nữa gây xôn xao dư luận sau khi FIA công bố kết quả thanh tra cho mùa giải 2024.
Thông báo này cho biết tất cả các đội đua và nhà cung cấp động cơ đều đã tuân thủ giới hạn, trừ Aston Martin đã vi phạm thủ tục giấy tờ.
Trước đây đã từng có trường hợp một đội đua vi phạm giới hạn chi phí và bị phạt. Bài viết sau tổng hợp những thông tin mà bạn cần biết về giới hạn chi phí trong F1.
Mức giới hạn chi phí trong giải đấu F1 giới hạn số tiền đội đua có thể chi cho xe của mình trong một năm dương lịch. Quy định này bắt đầu được áp dụng từ năm 2021. Kế hoạch ban đầu trước đại dịch là giới hạn chi tiêu ở mức 175 triệu USD. Tuy nhiên khi COVID-19 làm đảo lộn mùa giải 2020 và khiến một số đội đua gặp khó khăn tài chính, mức giới hạn này được giảm xuống còn 145 triệu USD. Thời điểm đó, FIA dự kiến sẽ giảm thêm 5 triệu USD mỗi mùa cho năm 2022 và 2023.
Giới hạn chi phí năm 2024 và 2025 là 135 triệu USD, đi kèm với mức tăng 1,8 triệu USD cho mỗi chặng đua vượt quá lịch 21 chặng cơ bản mỗi mùa. Như vậy, với việc hai mùa giải này có 24 chặng, mỗi năm đội được chi thêm 5,4 triệu USD. Ngoài ra, con số 135 triệu USD cũng sẽ được điều chỉnh theo lạm phát.
Tại sao F1 lại có giới hạn chi phí?
Một số đội đua từng có nguồn ngân sách khổng lồ, trong khi những đội khác chỉ có số tiền khiêm tốn. Sự chênh lệch này từng ảnh hưởng đến hiệu suất thi đấu, khiến các đội "nghèo" khó bắt kịp và cạnh tranh.
Mục đích của luật giới hạn chi phí chủ yếu nhằm tạo sân chơi công bằng và giúp các đội duy trì hoạt động. Nhiều đội từ tình cảnh khó khăn đã bắt đầu hòa vốn hoặc có lãi, trong khi giá trị thương hiệu của họ tăng vọt. Ví dụ, sau đợt bán cổ phần vào tháng 9/2025, McLaren được định giá lên đến 4,1 tỷ USD, tăng mạnh so với trước khi giải đấu có giới hạn chi phí.
Giới hạn chi phí của F1 kiểm soát những gì?
Nó kiểm soát mọi khoản chi phí liên quan đến hiệu suất của xe đua, trừ bộ động cơ. Bao gồm:
- Tất cả thành phần cấu tạo nên xe đua (từ vô lăng cho đến các bộ ốc bánh xe)
- Tất cả các yếu tố đầu vào được sử dụng để vận hành chiếc xe
- Phần lớn đội ngũ nhân sự của đội đua
- Trang thiết bị bên trong gara
- Phụ tùng
- Chi phí hậu cần
- Mọi thứ liên quan khác
Mục tiêu quan tâm hàng đầu của luật này là chi phí phát triển xe. Các đội sẽ phải cân nhắc cần phát triển những gì, chi phí từng bộ phận và số lượng cần thiết là bao nhiêu để không vượt ngân sách.
Giới hạn chi phí của F1 không kiểm soát những gì?
Một số khoản chi lớn không nằm trong giới hạn chi phí, bao gồm:
- Lương trả cho tay đua
- Lương trả cho ba thành viên được chi trả nhiều nhất trong đội đua
- Chi phí di chuyển
- Chi phí marketing
- Chi phí tài sản và pháp lý
- Chi phí tham gia giải đấu và chi phí cấp bằng lái
- Bất kỳ chi phí nào liên quan đến xe đường trường hoặc không phải xe đua F1
- Các khoản chi trả cho nhân viên nghỉ phép
- Phúc lợi y tế và thưởng nhân viên
Từ năm 2026 trở đi, mức giới hạn chi phí sẽ tăng từ 135 triệu USD lên 215 triệu USD. Tuy nhiên, nhiều khoản mục trước đây không bị kiểm soát sẽ được đưa vào giới hạn này.
Cũng từ năm sau, dựa trên dữ liệu lương của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), Sauber sẽ nhận thêm một khoản ngân sách để bù đắp mức lương và chi phí sống cao hơn ở Thụy Sĩ (so với ở Anh và Ý).
Từ năm 2023, các nhà cung cấp động cơ F1 cũng bị giới hạn chi phí để kiểm soát ngân sách phát triển động cơ.
Hình phạt cho việc vi phạm giới hạn chi phí trong F1 là gì?
Ngoài những vi phạm về thủ tục báo cáo, FIA có đặt ra một ranh giới rõ ràng về việc vi phạm giới hạn chi phí: mức 5% so với con số quy định. Dưới mức này, đội được coi là vượt chi tiêu ở mức nhỏ. Trên mức này, đội sẽ bị "kết tội" chi tiêu quá mức. Trong cả hai trường hợp, đội đều có thể phải chịu các án phạt.
Bản chất của các khoản chi tiêu là rất phức tạp nếu đi vào tiểu tiết, vì vậy các quy tắc đã được soạn thảo một cách rõ ràng để có thể xử lý từng trường hợp cụ thể.
Tất cả những vi phạm từ nhỏ đến lớn đều có thể bị phạt theo cách hình thức như trừ điểm, phạt tiền, hạn chế thử nghiệm trong hầm gió... Đặc biệt, nếu chi tiêu vượt quá 5%, đội có rủi ro bị loại khỏi giải đấu.
Điều gì xảy ra khi một đội đua F1 vi phạm giới hạn chi phí?
Các bộ hồ sơ sẽ được Cơ quan Giới hạn Chi phí (Cost Cap Administration, CCA) xem xét kỹ lưỡng. Công việc của tổ chức này là kiểm tra tài liệu báo cáo của các đội và cấp chứng nhận nếu đạt yêu cầu. Do quy định tài chính của F1 rất phức tạp và các đội thường cố gắng tối đa hóa chi tiêu, quá trình kiểm tra này có thể tốn nhiều thời gian, như trường hợp của năm 2024.
Quy định của FIA nói rõ: "CCA có nhiều lựa chọn khi xử lý vi phạm quy định tài chính."
"Khi thấy phù hợp, CCA có thể ký Thỏa thuận Đã chấp nhận Vi phạm (Accepted Breach Agreement) với đội đua F1 hoặc Nhà sản xuất Bộ động cơ (PU Manufacturer) nếu có Vi phạm Thủ tục (Procedural Breach) hoặc Vi phạm Vượt chi tiêu Nhỏ (Minor Overspend Breach). Nếu không đạt được thỏa thuận hoặc khi thấy cần thiết, CCA có thể chuyển vụ việc đến Hội đồng Phán quyết Giới hạn Chi phí (Cost Cap Adjudication Panel). Trường hợp Vi phạm Vượt chi tiêu Lớn (Major Overspend Breach), CCA phải chuyển vụ việc đến Hội đồng Phán quyết Giới hạn Chi phí."
"Hội đồng Phán quyết Giới hạn Chi phí phí có 12 thẩm phán do Đại hội đồng FIA (FIA General Assembly) bầu chọn từ các ứng viên được đề cử bởi Hiệp hội Thể thao FIA (FIA Sport Member Associations) hoặc bởi một nhóm ít nhất năm Đội đua F1, hoặc một nhóm ít nhất ba Nhà sản xuất Bộ động cơ."
Những đội đua F1 nào đã từng vi phạm giới hạn chi phí?
Cho tới hiện tại, chỉ có một lần duy nhất một đội đua F1 không tuân thủ giới hạn chi phí. Đó là trường hợp của Red Bull vào năm 2021, khi đội này chi tiêu vượt 5%. Red Bull lúc đó bị phạt 7 triệu USD và bị tước đi 10% thời gian thử nghiệm trong hầm gió và CFD.
Gần đây, Aston Martin cũng mới bị phát hiện vi phạm thủ tục giới hạn chi phí năm 2024 do giấy tờ ký duyệt quá muộn. Đội không vượt quá giới hạn chi phí thực tế nên chỉ bị phạt phí hành chính nhỏ, không bị phạt nặng.
Về khía cạnh bộ động cơ, Renault và Honda đã từng vi phạm thủ tục vào năm 2023 và đã giải quyết bằng một Thỏa thuận Đã chấp nhận Vi phạm trong báo cáo giới hạn chi phí. Năm 2024, tất cả các nhà cung cấp bộ động cơ F1 gồm Mercedes, Ferrari, Honda, Renault và Audi đều tuân thủ quy định.