Giới hạn chi tiêu trong F1 - quy định về số tiền tối đa mà mỗi đội được phép chi trong một năm đã tăng lên 215 triệu USD, tức là tăng thêm 80 triệu USD trong năm 2026. Tại sao lại có giới hạn này và tại sao nó lại tăng lên?
Giới hạn chi tiêu là gì?
Giới hạn chi tiêu bao gồm các khoản chi tiêu của đội liên quan trực tiếp đến hiệu suất của xe đua. Cơ chế này không phải là hiếm trong các bộ môn thể thao đỉnh cao. Giải bóng bầu dục quốc gia (NFL), giải khúc côn cầu quốc gia (NHL) và giải bóng rổ quốc gia (NBA) đều áp dụng giới hạn "trần lương" (salary cap) - mức giới hạn số tiền mà một đội có thể chi cho tiền lương của các cầu thủ.
Trước thềm năm 2021, F1 đã tạo ra bước đột phá mới với việc giới thiệu các quy định về tài chính, yêu cầu các đội đua phải hoạt động trong mức giới hạn chi tiêu (cost cap) để giúp tạo ra một giải vô địch cạnh tranh hơn và đảm bảo sự ổn định tài chính lâu dài cho tất cả các đội.
Trước khi quy định này được ban hành, việc chi tiêu không được kiểm soát cho phép các đội đua giàu có hơn chiêu mộ những người giỏi nhất, đầu tư công nghệ tốt nhất và xây dựng cơ sở vật chất tốt nhất. Điều này đã tác động trực tiếp lên thành tích thi đấu của họ, làm khoảng cách giữa các đội đua ngày càng lớn. Do đó, giới hạn chi tiêu được tạo ra nhằm san bằng sự chênh lệch này.
Xe đua F1 tương đương với cầu thủ bóng rổ hoặc bóng đá khi xét đến sự khác biệt về hiệu suất. Do đó, mục tiêu của các biện pháp giới hạn chi tiêu cũng tương tự nhau.
Giới hạn chi tiêu bao gồm và không bao gồm những gì?
Các danh mục được bao gồm trong giới hạn chi tiêu của một đội đua:
Bất cứ điều gì ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu suất, tức là bao gồm mọi thứ từ số tiền đội đua chi cho việc nghiên cứu và phát triển (R&D) trong thiết kế cho đến chi phí sản xuất các bộ phận khí động học mới - những thứ mà họ hy vọng sẽ giúp chiếc xe nhanh hơn và giảm thời gian mỗi vòng đua.
Các danh mục không được bao gồm trong giới hạn chi tiêu của một đội đua:
- Chi phí pháp lý, nhân sự (HR), tài chính, marketing và các sáng kiến phát triển bền vững đều không được tính vào.
- Tương tự, lương / thù lao của tay đua, lương của ba nhân sự được trả cao nhất (thường bao gồm trưởng đội và giám đốc kỹ thuật) cũng bị loại trừ, cùng với chi phí liên quan đến các chương trình xe di sản (heritage car) và chi phí di chuyển khi tham gia các chặng đua.
Giới hạn chi tiêu được đặt ở mức bao nhiêu khi mới áp dụng, hiện tại là bao nhiêu và tại sao nó lại tăng?
Giới hạn chi tiêu được đặt ở mức 145 triệu USD vào năm 2021, giảm xuống 140 triệu USD vào năm 2022 và 135 triệu USD vào năm 2023, và giữ nguyên ở mức đó cho đến năm 2025.
Tất cả các bên liên quan đều đồng ý rằng việc thiết lập giới hạn chi tiêu trong F1 đã phát huy tác dụng. Tuy nhiên, giống như bất kỳ sáng kiến mới nào, việc điều chỉnh và củng cố các quy định sau khi luật đã được áp dụng và đánh giá hiệu quả là điều bình thường. Do đó, một số thay đổi đã được thực hiện để các quy định trở nên dễ hiểu hơn, dễ áp dụng hơn và dễ kiểm soát hơn.
Tổng giới hạn chi tiêu đã tăng từ mức cơ sở 135 triệu USD cộng với lạm phát vào năm 2025 lên 215 triệu USD vào năm 2026. Mặc dù mức tăng này có vẻ lớn, nhìn chung nó không thay đổi nhiều khi tính đến các yếu tố khác.
Một số khoản chi phí trước đây không nằm trong giới hạn này, nay đã được đưa vào. Ví dụ, giới hạn chi tiêu vốn riêng biệt là 36 triệu USD trong khoảng thời gian bốn năm liên tục đã bị bãi bỏ, và thay vào đó chi phí khấu hao hàng năm hiện được tính trực tiếp vào giới hạn chi tiêu.
Trong khi đó, cách các đội phân bổ tỷ lệ thời gian làm việc của nhân viên dành cho các dự án F1 và các dự án không liên quan đến F1 cũng đã thay đổi. Hiện tại, chi phí cần phải được tính 100% nếu có bất kỳ thời gian nào được dành ra cho công việc tại F1. Cùng với việc cộng thêm chi phí khấu hao hàng năm, điều này sẽ đẩy chi phí lên cao trong giới hạn cho phép.
Ngoài ra còn có một vài thay đổi khác. Chi phí an toàn và sức khỏe đã được thêm vào như một khoản loại trừ trong quy định, cũng như chi phí ăn uống tại các nhà máy của đội và tại các cuộc đua.
Các đội có thể chuyển tiếp tối đa 2 triệu USD ngân sách chưa sử dụng sang năm tiếp theo, đồng thời có cơ chế trợ cấp cho trường hợp nhân viên làm việc tại các khu vực có chi phí sinh hoạt cao, chẳng hạn như Thụy Sĩ, nơi đặt trụ sở của Audi.
Giới hạn chi tiêu cho hệ thống động lực là gì?
Giới hạn chi tiêu cho hệ thống động lực được áp dụng vào năm 2023 sau khi F1 triển khai thành công giới hạn chi tiêu tập trung vào khung gầm. Quy định này nhằm mục đích kiểm soát chi phí dành cho việc phát triển hệ thống động lực mới.
Sự tồn tại của giới hạn này, cũng như thông số kỹ thuật hệ thống động lực hoàn toàn mới với tỷ lệ phân bổ công suất 50-50 giữa điện và xăng, đã đóng vai trò quan trọng trong việc thuyết phục Honda quay trở lại môn thể thao này, cũng như thu hút các hãng như Ford (hợp tác với Red Bull Powertrains) và Audi tham gia cuộc đua, trong khi General Motors dự kiến sẽ ra mắt động cơ mới của họ vào năm 2029.
Mức giới hạn chi tiêu cho hệ thống động lực được đặt ở mức 95 triệu USD cộng thêm điều chỉnh lạm phát mỗi năm cho các năm 2023, 2024 và 2025. Các nhà sản xuất mới được phép chi thêm 10 triệu USD mỗi năm trong năm 2023 và 2024, và thêm 5 triệu USD vào năm 2025 nhằm giúp họ nhanh chóng bắt kịp từ điểm xuất phát ban đầu.
Giới hạn chi tiêu cho hệ thống động lực có tăng lên trong năm 2026 không?
Mục tiêu ban đầu là tăng mức giới hạn này lên 130 triệu USD cộng với lạm phát từ năm 2026 để trang trải các chi phí bổ sung cho việc sản xuất, cung cấp và hỗ trợ động cơ được sử dụng trên đường đua, cùng với chi phí nghiên cứu và phát triển (R&D) đã được bao gồm trong mức giới hạn trước đó.
Tuy nhiên, sau các cuộc thảo luận với tất cả các bên liên quan, mức giới hạn chi tiêu vốn riêng biệt đã được bãi bỏ. Và do đó, các bên thống nhất rằng giới hạn này sẽ được tăng lên 190 triệu USD cho năm 2026 và đối với bất kỳ nhà sản xuất mới nào trong tương lai, giới hạn này sẽ được tăng từ 95 triệu USD lên 148,5 triệu USD trong ba năm trước khi nhà sản xuất mới chính thức gia nhập F1.
Đối với các nhà sản xuất đang thiếu hiệu năng nhưng không thể bắt kịp vì động cơ đã được phê duyệt (bị đóng băng), các cơ chế đã được F1 đưa ra để hỗ trợ họ thông qua các khoản trợ cấp kỹ thuật và tài chính, nhằm giúp họ bắt kịp đối thủ và tạo ra một sân chơi bình đẳng. Cơ chế này được gọi là "ADUO" - viết tắt của Additional Development and Upgrade Opportunities (cơ hội phát triển và nâng cấp bổ sung). Mức độ thiếu hụt hiệu suất sẽ quyết định mức độ họ được phép tận dụng các khoản hỗ trợ này.
Tương tự, cũng có những chính sách ưu đãi dành cho các nhà sản xuất để chi tiêu ngoài mức trần chi phí của hệ thống động lực nhằm thực hiện các thay đổi vì lý do độ tin cậy, miễn là họ đáp ứng được một số điều kiện nhất định trong F1.