Khi F1 chuyển sang sử dụng thế hệ xe đua tận dụng hiệu ứng mặt đất từ mùa giải 2022, FIA đã ban hành một quy trình kiểm tra kỹ thuật mới. Quy trình này được thiết lập nhằm đối chiếu cấu hình thực tế mà các đội sử dụng tại từng chặng đua với dữ liệu kỹ thuật đã được họ khai báo trước đó.
Tại chặng đua GP Hà Lan 2024, Alex Albon đã bị loại khỏi vòng phân hạng sau khi sàn xe của chiếc Williams không vượt qua được các bài kiểm tra kỹ thuật. Dù đội Williams cho biết đã đáp ứng các phép đo nội bộ, kết quả kiểm định chính thức từ FIA xác định cấu hình không hợp lệ.
Từ năm 2022, các đội cần cung cấp cho FIA dữ liệu CAD liên quan đến quá trình phát triển xe. Các bản quét laser sau đó sẽ được sử dụng tại đường đua để đối chiếu chiếc xe thực tế với bộ dữ liệu đã khai báo. Việc này giúp bảo đảm sự trùng khớp tuyệt đối giữa thiết kế số và cấu hình vật lý.
Công nghệ quét laser đang được sử dụng thực chất đã được đánh giá trong giai đoạn thử nghiệm trước mùa giải 2022. Nhiều chuyên gia và các đội đua cũng đều nhất trí về việc áp dụng là cần thiết. Nguyên nhân là các khuôn cắt kim loại, từng được FIA sử dụng để kiểm tra giới hạn hình học theo bộ quy tắc khí động học cũ, đã không còn phù hợp. Kiến trúc xe đua tận dụng hiệu ứng mặt đất mới có bề mặt phức tạp hơn và đòi hỏi dung sai kỹ thuật nghiêm ngặt hơn.
Theo quy trình đã áp dụng tại F1 từ năm 2020, các đội phải nộp dữ liệu kỹ thuật trước mỗi sự kiện đua và xác nhận rằng xe tuân thủ quy định. Trong suốt tuần đua, FIA tiến hành kiểm tra để xác thực rằng cấu hình thực tế liệu đã đúng với những gì đội đua đăng ký hay chưa.
FIA hiện sử dụng thiết bị quét laser để tiến hành các phép kiểm tra ngẫu nhiên trong suốt tuần đua. Đây là lớp kiểm soát bổ sung, nhằm xác minh rằng cấu hình thực tế của xe tiếp tục tuân thủ đầy đủ các quy định kỹ thuật đã được khai báo và phê chuẩn.
Các bài kiểm tra vật lý nhằm xác nhận độ uốn cong của cánh và sàn xe có nằm trong giới hạn cho phép hiện vẫn được thực hiện trên các thiết bị đặt trong gara của FIA tại mỗi chặng đua. Bên cạnh đó, FIA cũng tiến hành nhiều phép kiểm tra kỹ thuật khác, chẳng hạn như đo khoảng cách mở của hệ thống DRS (bộ phận đã bị loại bỏ kể từ mùa 2026).
Nikolas Tombazis, người đứng đầu bộ phận xe đua một chỗ ngồi của FIA, từng giải thích về việc triển khai hệ thống quét laser: "Các quy định về khí động học hiện đã trở nên phức tạp hơn rất nhiều. Vấn đề không còn đơn thuần là xác định liệu một thiết kế có nằm trong quy định hay không. Thay vào đó, còn có nhiều điều khoản chi tiết hơn nhằm xác định chính xác hình dạng hình học được phép."
Ông nói thêm: "Chính vì vậy, chúng tôi cần nâng cấp quy trình kiểm tra, và đã chuyển sang sử dụng một hệ thống quét điện tử hiện đại hoàn toàn mới."
Bên cạnh đó, Nikolas Tombazis cũng trực tiếp giải thích cách hoạt động của hệ thống quét: "Hệ thống bao gồm một đường ray để theo dõi vị trí của thiết bị do một trong các nhân viên kiểm tra của chúng tôi điều khiển. Chúng tôi có thể quét bề mặt bằng cách đặt cảm biến lên khu vực cần kiểm tra hoặc đo các điểm cụ thể trên xe. Các dữ liệu này sau đó được đối chiếu với mô hình CAD dựa trên hệ tọa độ, và từ các phép đo đó, chúng tôi có thể đưa ra kết luận cuối cùng."
Ông cũng cho biết quy trình kiểm tra được thực hiện theo hai bước: "Trước hết là bước kiểm tra nhanh nhằm xác nhận các thông số cơ bản như chiều rộng, chiều cao hay việc sàn xe có thấp hơn giới hạn cho phép hay không. Sau đó là bước kiểm tra chi tiết hơn, trong đó toàn bộ bề mặt xe được quét và so sánh với dữ liệu thiết kế. Đây là một quá trình đòi hỏi nhiều thời gian hơn."
Tombazis cũng cho biết FIA hy vọng sẽ "thực hiện việc quét nhanh tất cả các xe trong tuần đua", nhưng ông bổ sung thêm rằng "chúng tôi vẫn đang tìm hiểu thêm về quy trình này".
Ông tiếp tục: "Việc quét chi tiết sẽ được thực hiện một cách ngẫu nhiên, có lẽ là một vài chiếc ở mỗi cuộc đua và điều đó có nghĩa là các đội sẽ không thể biết được họ có được chọn để kiểm tra hay không". Cách làm này là để thúc đẩy các đội tuân thủ quy định đã được đề ra.
"Trong trường hợp có khiếu nại liên quan đến một chiếc xe, hoặc khi chúng tôi có nghi ngờ về tính hợp lệ của nó, chúng tôi có thể lựa chọn chiếc xe đó để tiến hành kiểm tra riêng. Mục tiêu là thu thập dữ liệu cần thiết để đưa ra kết luận", ông khẳng định.
Sau cùng, Tombazis chia sẻ: "Cho đến nay, hệ thống này hoạt động khá hiệu quả. Dù vẫn còn nhiều điều cần tiếp tục hoàn thiện, nhưng đây là một bước đi đúng hướng để nâng cao năng lực kiểm tra kỹ thuật trên đường đua."
Qua cuộc trò chuyện với Nikolas Tombazis, chúng ta có thể thấy cách FIA kiểm tra và giám sát các xe nhằm bảo đảm mọi cuộc đua F1 đều diễn ra công bằng và tuân thủ chặt chẽ các quy định kỹ thuật đã được đặt ra. Chính cơ chế kiểm soát nghiêm ngặt này càng làm nổi bật giá trị của những chiến lược và các cải tiến kỹ thuật mà các đội đua phát triển trong khuôn khổ luật lệ.