Hơn 75 năm lịch sử của các chặng đua grand prix đã tạo nên những hình ảnh và nét đặc trưng quen thuộc của F1. Đó là vạch xuất phát và lá cờ ca-rô, là pit stop, podium, những chai sâm-panh và không khí lễ hội đầy sôi động. Và tại trung tâm điều hành mọi quyết định quan trọng của cuộc đua cũng như những chiến lược ma thuật, chúng ta có pit wall.
Tuy nhiên, qua nhiều thập kỷ, những người được ngồi ở vị trí "đắc địa" nhất trên pit wall đã thay đổi. Đã qua rồi cái thời của những ông chủ đội đua ranh mãnh với bộ ria mép, cùng những cô vợ hoặc bạn gái quyến rũ tay lăm lăm chiếc đồng hồ bấm giờ và bảng theo dõi vòng đua. Thay vào đó là một đội ngũ nhân sự đông đảo hơn, am hiểu kỹ thuật hơn và đảm nhiệm các vai trò rất cụ thể trong đội đua.
Dẫu vậy, tính biểu tượng của pit wall vẫn giữ nguyên. Mỗi khi các camera truyền hình hay các nhiếp ảnh gia muốn truyền tải bầu không khí căng thẳng của chặng đua, hay sự lo lắng tột độ của cả một tập thể, họ luôn hướng thẳng ống kính vào pit wall.
Vị trí đắc địa nhất
Trong kỷ nguyên F1 hiện đại, mỗi đội đua lại có một cách sắp xếp pit wall khác nhau. Có đội chỉ bố trí một nhóm nòng cốt gồm bốn người, có đội ngồi đến bảy người. Một số đội giữ nguyên những gương mặt cố định trên pit wall trong suốt tất cả các phiên đua, trong khi các đội khác lại để trống chỗ hoặc thay đổi nhân sự luân phiên.
Một vị trí trên pit wall có thể thuộc về người trực tiếp điều hành đội đua, hoặc đơn giản phản ánh tầm ảnh hưởng và vai trò của một cá nhân trong nội bộ đội. Thậm chí, một số lãnh đạo cấp cao của đội đua còn thừa nhận rằng họ ngồi trên pit wall đơn giản chỉ để tránh cản trở các kỹ sư và thợ máy đang tất bật làm việc trong không gian chật hẹp của garage.
Vậy khu vực này liệu có thực sự cần thiết?
Khi còn là cựu giám đốc thể thao của Ferrari, Laurent Mekies - nay là trưởng đội đua Red Bull từng ngồi ở một vị trí gần trung tâm trên pit wall bảy chỗ của đội đua Scuderia. Ông cho rằng dù công nghệ ngày nay đã thay thế phần nào vai trò ban đầu của pit wall, việc đặt các nhân sự cấp cao tại trung tâm điều hành ngay bên đường đua vẫn là điều cần thiết.
Các kỹ sư đua cần trực tiếp quan sát để đảm bảo những thay đổi về thiết lập xe mà họ yêu cầu đã được thực hiện đúng. Đồng thời, họ cũng phải duy trì giao tiếp bằng mắt với trưởng nhóm cơ khí và tay đua.
Laurent Mekies
Mekies chia sẻ: "Dĩ nhiên, khu vực này mang yếu tố truyền thống, nhưng đó là một giá trị truyền thống mà tất cả chúng tôi đều gắn bó. Đôi khi mọi người quên mất rằng, chính chúng tôi cũng là những người hâm mộ cuồng nhiệt của F1, và đó mới là bản sắc đích thực của môn thể thao này. Trên hết, tôi nghĩ có rất nhiều lý do xác đáng để duy trì pit wall. Chúng tôi sẽ rất dễ bị cuốn vào các con số và màn hình máy tính nếu chỉ ngồi thu mình trong xe tải điều hành hay phía sau garage."
"Khi đó, bạn có thể bỏ lỡ những điều hiển nhiên ngay trước mắt: một tình huống bất ngờ xảy ra trong pit lane, thời tiết đột ngột thay đổi hay thậm chí là một chiếc xe (có thể chính là xe của đội) lao vút qua pit wall với một âm thanh khác lạ. Bạn phải ở ngay tại đó để nhìn thấy, nghe thấy, ngửi thấy và cảm nhận được mọi thứ."
Ngay giữa tâm điểm của chặng đua
Các kỹ sư đua đảm nhận một vai trò khác biệt hoàn toàn so với năm nhân sự còn lại trên pit wall. Giống như ở các đội đua khác, họ chỉ xuất hiện ở pit wall khi bước vào cuộc đua chính. Còn trong các phiên đua thử và đặc biệt là các phiên phân hạng, họ sẽ làm việc ngay bên cạnh chiếc xe.
Ông Mekies cho biết: "Việc ở gần chiếc xe là rất quan trọng. Các kỹ sư cần phải tận mắt thấy được những thay đổi về thiết lập xe mà họ yêu cầu đang được thực hiện, đồng thời họ cũng cần phải giao tiếp bằng ánh mắt với trưởng nhóm cơ khí và tay đua. Đến khi vào cuộc đua chính, họ mới ra ngồi cùng chúng tôi trên pit wall. Tôi nghĩ nếu không làm vậy, họ sẽ cảm thấy rất cô đơn khi phải ở lại trong garage khi không có chiếc xe nào ở đó!"
Nghe có vẻ ngược đời, nhưng việc ngồi cạnh nhau trên pit wall không phải lúc nào cũng giúp việc thảo luận trở nên dễ dàng hơn. Dù ngồi sát nhau, mọi cuộc trao đổi đều phải thực hiện qua hệ thống bộ đàm nội bộ (intercom), bởi các nhân sự trong garage hoặc nhà máy thường cũng tham gia vào các cuộc thảo luận.
Dẫu vậy, sơ đồ chỗ ngồi trên pit wall vẫn được thiết kế để xếp những người làm việc cùng nhóm ngồi lại với nhau. Điều này giúp họ dễ dàng phối hợp hơn, đôi khi chỉ bằng một cái chỉ tay vào màn hình dữ liệu hay thậm chí là một cái nhướn mày. Việc bố trí các kỹ sư đua ngồi ở hai đầu ngoài cùng của pit wall cũng là một chiến thuật phổ biến. Vị trí này vừa giúp họ có tầm nhìn rõ ra đường đua, vừa tạo ra một khoảng tách biệt nhất định khỏi những cử chỉ và phản ứng của các thành viên xung quanh, để họ có thể tập trung vào công việc mà không bị phân tâm.
Mekies cho biết thêm: "Giống như trong bất kỳ môi trường làm việc áp lực cao nào, chúng tôi cố gắng hạn chế tối đa những cuộc trao đổi không cần thiết. Trên pit wall, chúng tôi đặc biệt áp dụng nguyên tắc đó với các kỹ sư đua nhằm hạn chế làm phiền họ. Tuy nhiên, năm người chúng tôi ngồi ở giữa hai kỹ sư đua thì lại thảo luận với nhau rất nhiều. Khi xét về việc trao đổi thông tin, phần lớn thời gian của tôi được dành để thảo luận với bốn người còn lại."
Tuyến đầu của Scuderia
Ferrari bố trí nhiều nhân sự trên pit wall hơn so với một số đối thủ của họ. Trong bối cảnh mỗi đội đua đều bị giới hạn nghiêm ngặt về số lượng nhân sự vận hành được mang tới trường đua, điều này không có nghĩa là Ferrari có nhiều người ở trường đua hơn. Đó đơn giản là do cách họ lựa chọn phân bổ nhân lực. F1 không có một mô hình chuẩn áp dụng cho tất cả. Những vai trò vốn do một người đảm nhiệm ở đội này có thể được chia ra cho vài người ở đội khác. Nhìn chung, mỗi ghế trên pit wall đại diện cho một bộ phận quan trọng trong việc điều hành cuộc đua.
Với trường hợp của Ferrari, trưởng bộ phận vận hành trên đường đua sẽ giám sát công việc của các thợ máy cùng kỹ thuật viên trong garage, đồng thời chịu trách nhiệm về các pha pit stop trong suốt cuộc đua.
Trưởng bộ phận chiến thuật điều phối công việc của bộ phận chiến thuật với phần lớn nhân sự ngồi tại Maranello (Ý), nơi họ thực hiện các phân tích riêng cho từng tay đua hoặc nghiên cứu đối thủ.
Mỗi người đều tự thiết lập các màn hình hiển thị theo sở thích cá nhân để theo dõi những dữ liệu mình cần. Vì vậy, nếu có ai đó lỡ tay di chuyển một cửa sổ ứng dụng của bạn, bạn sẽ chẳng vui vẻ gì đâu!
Laurent Mekies
Giám đốc thể thao sẽ chịu trách nhiệm giám sát tính gắn kết tổng thể của toàn đội, diễn giải các quy định và liên lạc với ban điều hành chặng đua khi cần thiết. Trong khi đó, trưởng đội là người chịu trách nhiệm cao nhất, nhưng có lẽ lại là người ít can thiệp trực tiếp nhất trên pit wall trong một cuộc đua thông thường. Họ chỉ can thiệp khi có những quyết định khó khăn, những tình huống bắt buộc phải do người có thẩm quyền tối cao phân xử.
Chìa khóa để đưa ra các quyết định đó một cách hiệu quả là phải có tất cả mọi thông tin trong tay. Trong khi đội ngũ hỗ trợ phía sau tập trung mổ xẻ từng chi tiết nhỏ nhất từ dữ liệu cảm biến, các nhân sự trên pit wall lại có xu hướng tiếp cận vấn đề theo một cách toàn diện và bao quát hơn.
Mekies chia sẻ: "Tôi sẽ theo dõi vị trí xe của chúng tôi so với các xe khác, nhằm có được một cái nhìn tổng quan nhất về vị thế của chúng tôi trên đường đua. Trong khi đó, các kỹ sư đua lại tập trung chuyên sâu vào chính chiếc xe mà họ phụ trách, cũng như cách chiếc xe và tay đua vận hành."
"Điểm chung là chúng tôi sở hữu một lượng thông tin vô cùng đồ sộ. Chúng tôi có toàn bộ dữ liệu telemetry, dữ liệu định vị GPS, tất cả các luồng đàm thoại radio của mọi đội đua, và thậm chí cả radar thời tiết. Việc sàng lọc chính xác những thông tin mình cần là một phần cốt lõi để làm việc hiệu quả, đặc biệt là trong những thời điểm căng thẳng của cuộc đua. Mỗi thành viên đều tự cấu hình hệ thống màn hình của riêng mình để hiển thị những gì họ muốn theo dõi. Vì vậy, nếu có ai đó vô tình dịch chuyển dù chỉ một cửa sổ hiển thị của bạn, điều đó chắc chắn sẽ chẳng dễ chịu chút nào!"
Tâm điểm của mọi sự chú ý
Màn hình duy nhất mà tất cả mọi người đều mở là kênh truyền hình trực tiếp chung. Có một điều khá thú vị ở F1 là những người ngồi trên pit wall và cả trong garage, đều xem cùng một tín hiệu phát sóng giống như khán giả xem tại nhà. Do có độ trễ truyền tín hiệu khi hình ảnh được phát sóng đi khắp thế giới, điều này đôi khi dẫn đến tình trạng trễ thông tin trong một vài khoảnh khắc.
Mekies mỉm cười nói thêm: "Việc được ngồi ngoài trời, đắm mình vào bầu không khí sống động của trường đua luôn mang lại những trải nghiệm vô cùng thú vị. Khi có điều gì đó xảy ra, bạn sẽ nghe thấy tiếng hò reo vang dội từ khán đài trước cả khi nhìn thấy hình ảnh trên màn hình. Lúc đó, tất cả mọi người dọc theo pit wall căng thẳng để chờ đợi hình ảnh hiển thị bắt kịp thực tế, bởi vì cục diện cuộc đua có thể thay đổi hoàn toàn chỉ trong một giây ngắn ngủi đó. Ngồi ở phía ngoài mang lại cho chúng tôi cảm giác chân thực hơn rất nhiều."
Trong khi các thành viên làm việc trong garage thường bộc lộ cảm xúc khá rõ ràng, thì những người ngồi trên pit wall, ngay cả ở những thời khắc căng thẳng nhất, vẫn luôn cố giữ vẻ bình tĩnh và điềm tĩnh. Tuy nhiên, các đạo diễn truyền hình ngày nay rất giỏi trong việc bắt trọn những khoảnh khắc vô tình để lộ cảm xúc thật ấy: từ đôi chân liên tục giậm xuống sàn, những ngón tay gõ dồn dập hay cái ôm đầu đầy lo lắng.
Dẫu vậy, bất chấp áp lực khổng lồ và việc thường xuyên trở thành tâm điểm của ống kính máy quay, hiếm có ai được ngồi trên pit wall lại muốn rời khỏi vị trí đó. Như Laurent Mekies đã chia sẻ: "Những chiếc xe lao vụt qua trên đoạn thẳng với tốc độ khủng khiếp, phía sau là pit lane luôn tấp nập. Tiếng hò reo từ các khán đài vang dội đến chói tai, các tổ thay lốp đang làm việc hết công suất, còn bạn thì ở ngay giữa tất cả bầu không khí ấy. Còn nơi nào tuyệt vời hơn để có mặt nữa?"