Để đắm mình vào thế giới tốc độ, người hâm mộ có rất nhiều lựa chọn: chi mạnh tay cho những tấm vé grand prix đắt đỏ, theo đuổi sự nghiệp chuyên nghiệp trong ngành đua xe, hoặc chọn cống hiến hết mình với tư cách là một marshal.
Đội ngũ marshal chính là "mạch máu" của nền thể thao tốc độ toàn cầu. Tại khắp các trường đua trên thế giới, những tình nguyện viên tận tụy này luôn túc trực để đảm bảo guồng quay tốc độ không bao giờ dừng lại. Từ nhiệm vụ phất cờ hiệu cho đến kiểm tra kỹ thuật xe (scrutineering), các marshal tình nguyện đứng phía sau rào chắn để gánh vác mọi trọng trách thầm lặng tại các giải đấu đỉnh cao như F1.
Sam Walker - quản lý phát triển tình nguyện viên tại Motorsport UK, đồng thời là một marshal kỳ cựu tại Anh chia sẻ: "Đây là một cách không thể tuyệt vời hơn để tiếp cận thế giới tốc độ ở khoảng cách gần nhất."
"Đối với phần lớn chúng tôi, làm marshal là cách để đóng góp trở lại cho đường đua, và đây thực sự là một đam mê mang lại giá trị tinh thần rất lớn. Công việc này đôi khi không hề dễ dàng, nhưng chúng tôi chấp nhận dấn thân vì tình yêu thuần khiết dành cho môn thể thao này."
Lớn lên với niềm đam mê tốc độ cuồng nhiệt, Walker đã bắt đầu dấn thân vào công việc marshal tại một trường đua địa phương từ năm 2013. Điểm xuất phát của anh là một tình nguyện viên tại giải đua leo đồi Shelsley Walsh Hill Climb ở Worcester (Anh), nhưng rồi tình yêu dành cho môn thể thao đầy khói lửa này đã nhanh chóng lớn dần theo thời gian.
Anh chia sẻ: "Nó giống như một cơn nghiện vậy. Cuối tuần nào tôi cũng cùng gia đình lên đường đua. Dù vẫn phải cân bằng với lịch học và rõ ràng là ưu tiên việc học lên hàng đầu, những ngày cuối tuần chắc chắn phải được để dành riêng cho những chặng đua."
Học đi đôi với hành tại trường đua
Bà Sue Fletcher - trưởng bộ phận nhân sự tình nguyện tại Motorsport UK giải thích rằng bước đi đầu tiên để chuyển mình từ một người hâm mộ cuồng nhiệt thành một marshal an toàn tận tụy là chủ động liên hệ với một câu lạc bộ hoặc trường đua tại địa phương. Sau đó, bạn cần đăng ký thông tin với cơ quan quản lý thể thao tốc độ sở tại, riêng đối với các marshal tại Anh, họ sẽ phải hoàn thành một khóa học trực tuyến để nắm vững những kiến thức nền tảng cơ bản nhất.
Bà Fletcher giải thích: "Trước tiên, bạn sẽ phải hoàn thành một học phần trực tuyến, nội dung này sẽ cung cấp cho bạn những kiến thức bối cảnh và hình dung nền tảng về công việc của một marshal."
"Ngoài ra còn có các học phần chuyên sâu khác mà bạn có thể hoàn thành. Tuy nhiên, phần lớn quá trình đào tạo thực chất lại diễn ra ngay tại thực địa, khi bạn trực tiếp làm nhiệm vụ tại vị trí được phân công, hoặc nếu bạn có thiên hướng quan tâm hơn đến khu vực grid, đường pit, hay các thể thức đua xe địa hình (rally) và đua xe go-kart."
Trên thực tế, hệ thống marshal được phân chia thành rất nhiều vai trò chuyên biệt khác nhau. Tại khắp các trường đua nước Anh, lực lượng tình nguyện viên đảm nhận khối lượng công việc khổng lồ: từ phất cờ hiệu, bảo an đường pit, cứu hộ cứu nạn, bấm giờ tại các chặng đua địa hình (rally), cho đến việc điều phối đám đông khán giả đổ về theo dõi cuộc đua.
Để có thể chuyên sâu vào từng lĩnh vực cụ thể, các marshal phải liên tục cập nhật và hoàn thành các học phần đào tạo trực tuyến bắt buộc. Bên cạnh đó, chính những kinh nghiệm thực chiến tích lũy qua mỗi tuần đua (race weekend) sẽ là bệ phóng giúp các tình nguyện viên thăng tiến dần trên hệ thống cấp bậc của nghề marshal.
Walker giải thích: "Điểm độc đáo duy nhất của chúng tôi tại Anh là việc sở hữu một hệ thống được chuẩn hóa bài bản mang tên 'lộ trình phát triển marshal' (Marshals Pathway)."
"Khi mới gia nhập thế giới tốc độ, các marshal sẽ xuất phát ở vị trí marshal đã được đăng ký (Registered Marshal). Đây là danh xưng chính thức của họ sau khi đã được cấp chứng chỉ từ khóa học trực tuyến. Kể từ cột mốc đó, họ sẽ có thêm ba cấp độ, hay nói cách khác là ba hạng thẻ chuyên môn khác nhau để phấn đấu và thăng tiến."
"Họ sẽ hoàn thành các chương trình đào tạo theo yêu cầu của chúng tôi, bao gồm cả các khóa học trực tiếp và học phần trực tuyến. Sau đó, chính những kinh nghiệm thực chiến tích lũy từ công việc thực tế hàng ngày tại trường đua sẽ được tính điểm để xét duyệt nâng cấp. Hệ thống này bao gồm các cấp bậc từ hạng Một, hạng Hai cho đến hạng Ba khi bạn ngày càng tích lũy được nhiều kinh nghiệm chuyên môn sâu hơn."
Công tác đào tạo marshal đua luôn được cải tiến song hành cùng sự phát triển của môn thể thao tốc độ. Giờ đây, chương trình học đã bổ sung các học phần chuyên sâu về an toàn xe điện (EV) và các nguồn nhiên liệu thay thế. Song song đó, các quy trình cứu hộ cứu nạn cũng được cập nhật toàn diện kể từ khi khung bảo vệ khoang lái (halo) chính thức được đưa vào áp dụng.
Hơn 15 ngày thực địa trên đường đua
Bên cạnh việc hoàn thành các bài đánh giá năng lực này, tiến trình thăng hạng của các marshal còn đòi hỏi họ phải tích lũy đủ số ngày kinh nghiệm thực tế theo quy định. Trong đó, 15 ngày là con số tối thiểu để được nâng lên hạng Một. Một khi đã đạt đến cấp bậc này, các marshal mới có quyền nộp đơn đăng ký làm nhiệm vụ tại các sự kiện tầm cỡ đỉnh cao, ví dụ như chặng đua F1 British Grand Prix hay các lễ hội tốc độ tại Goodwood (Anh).
Bà Fletcher cho biết thêm: "Tại các sự kiện quy mô lớn và nhộn nhịp hơn, ban tổ chức sẽ ưu tiên lựa chọn những nhân sự có nhiều kinh nghiệm. Bởi vì việc đẩy một tân binh hoàn toàn mới ra đường đua trong một tuần đua cao điểm và có thể đang được truyền hình trực tiếp là điều hoàn toàn không công bằng cho chính marshal đó."
Tuy nhiên, nếu bạn đang nghĩ rằng mình vẫn còn đủ thời gian để đăng ký làm marshal, tích lũy đủ 15 ngày kinh nghiệm thực tế rồi kịp có mặt tại Silverstone cho chặng đua năm nay, thì tôi e là mình phải mang đến một tin buồn cho bạn. Toàn bộ các vị trí cho chặng grand prix năm nay đều đã được lấp đầy, bởi lẽ ban tổ chức các sự kiện F1 thường mở cổng tiếp nhận đơn đăng ký từ các marshal trước đó hàng tháng trời.
Bà Fletcher cho biết: "Bạn phải nộp đơn từ năm ngoái, thường là vào khoảng tháng 10 hoặc tháng 11. Trong đơn, bạn bắt buộc phải liệt kê danh sách các sự kiện mà mình từng làm nhiệm vụ, và đó phải là các giải đua xe chính thức. Sau đó, một hội đồng xét tuyển sẽ họp vào đầu năm để đưa ra quyết định lựa chọn cuối cùng."
"Hội đồng này quy tụ tất cả các trưởng ban đến từ mọi phân khu chuyên trách khác nhau, và họ sẽ trực tiếp rà soát, đánh giá từng hồ sơ ứng tuyển. Riêng với bản thân tôi, tôi đã gắn bó và đảm nhiệm công việc này suốt từ năm 2012 cho đến nay."
Bà Fletcher cho biết năm nay sẽ là lần thứ 15 bà làm nhiệm vụ marshal tại chặng British Grand Prix, chưa kể lần góp mặt tại chặng đua đặc biệt kỷ niệm 70 năm trong mùa giải 2020 đầy biến động vì đại dịch. Xuất phát điểm là một marshal xử lý sự cố (incident marshal), bà từng gia nhập đội cứu hộ tại đường đua Silverstone, làm tình nguyện viên tại khu vực paddock, và hiện tại đang đảm nhiệm vai trò của một nhân viên kiểm tra kỹ thuật xe (scrutineer) tại giải đua F1 danh giá.
Bà giải thích: "Tại chặng grand prix đầu tiên trong đời, mọi người thường sẽ xuất phát ở vị trí marshal xử lý sự cố trực tại các trạm gác ven đường đua. Sau đó, khi đã thăng tiến hơn, họ sẽ chuyển sang làm marshal phất cờ, tiếp đến là vận hành hệ thống hộp đèn tín hiệu, và cuối cùng, một khi đã đủ cấp bậc hạng thẻ, họ sẽ tiến lên đảm nhiệm vị trí post chief (người phụ trách và điều phối cả một nhóm marshal tại một vị trí trên đường đua)."
Công việc của một marshal tại chặng grand prix thực chất đã bắt đầu ngay từ ngày thứ Năm. Đây là lúc các tình nguyện viên đồng loạt đổ về trường đua nước Anh để tìm vị trí hạ trại cho những ngày cuối tuần, đồng thời hoàn tất thủ tục điểm danh báo cáo cho giải đua. Sau đó, một số người sẽ di chuyển ngay ra đường đua để giám sát các buổi chạy thử nghiệm tốc độ cao của Safety Car (xe an toàn) và Medical Car (xe y tế), đây cũng là cơ hội đầu tiên để họ thoáng thấy các tay đua F1 khi họ đi khảo sát thực địa mặt đường đua.
Kể từ ngày thứ Sáu, gần như toàn bộ đội ngũ marshal đều phải túc trực tại các trạm gác. Nhiệm vụ của họ lúc này bao gồm việc giám sát các phiên kiểm tra đường chạy, điều phối hoạt động của các dòng xe dẫn đoàn, và dĩ nhiên không thể thiếu các buổi đua thử của F1 - bước đệm kích hoạt cho những màn tranh tài bùng nổ suốt những ngày cuối tuần.
Lịch trình đua tại Silverstone mùa 2025 bao gồm các phiên chạy của F1, bên cạnh các giải đua phụ như F2, F3 và British F4 (chặng đua F4 tại Anh). Dù mật độ thi đấu nghe có vẻ khá dày đặc, bà Fletcher lại cho biết rằng việc thiếu vắng giải Porsche Supercup trong tuần đua lần đó thực chất lại dẫn đến "khá nhiều thời gian chết" tại trường đua.
Bà nói: "Đối với một số người, họ thích một ngày dài trọn vẹn với các cuộc đua diễn ra liên tục không ngắt quãng, kiểu như những gì bạn thường thấy tại trường đua Castle Combe (Anh), khi các xe chạy từ 8 giờ 30 sáng cho đến tận 6 giờ tối. Thế nhưng, tại chặng British Grand Prix, mọi chuyện lại không diễn ra như vậy."
"Mặc dù vậy, đây vẫn là một sự kiện vô cùng tuyệt vời. Không một giải đua nào có thể mang lại bầu không khí đặc biệt như thế, bạn sẽ được chiêm ngưỡng màn trình diễn của đội bay biểu diễn Red Arrows vào ngày Chủ Nhật, hay ngắm nhìn các tay đua F1 cầm lái những chiếc xe đua cổ lịch sử. Và khi màn đêm buông xuống tại khu cắm trại của các marshal, mọi người lại cùng hòa mình vào các hoạt động giao lưu, kết nối sôi nổi. Đó thực sự là một trải nghiệm vô cùng thiêng liêng và đặc biệt."
Khi nói về những khoảnh khắc đáng nhớ nhất của mình tại sự kiện này, bà Fletcher đặc biệt nhấn mạnh đến hai chặng grand prix diễn ra liên tiếp vào năm 2020, thời điểm đường đua Silverstone đăng cai cả chặng British Grand Prix lẫn chặng đua đặc biệt kỷ niệm 70 năm của F1. Sự vắng bóng của khán giả trên khán đài cùng sự gắn kết chặt chẽ của cộng đồng marshal có mặt trong cả hai tuần đua đã khiến một sự kiện thể thao tầm cỡ quốc tế bỗng mang lại cảm giác ấm cúng "giống như một buổi họp mặt câu lạc bộ quy mô nhỏ".
Bà giải thích: "Khi đó, chúng tôi bị cách ly hoàn toàn với tất cả những nhóm nhân sự khác ngoài đường đua. Ban tổ chức đã bố trí hai khu cắm trại riêng biệt, một khu dành cho toàn bộ thành viên thuộc khu vực paddock, và khu còn lại dành cho những người trực tiếp làm nhiệm vụ trên đường đua."
"Trải nghiệm lúc đó thực sự vô cùng kỳ lạ. Bởi lẽ thông thường vào ngày Chủ Nhật, chúng tôi sẽ ra đường đua để chuẩn bị cho lễ diễu hành của các tay đua, nhưng tất nhiên năm đó hoạt động này đã bị hủy bỏ hoàn toàn vì trên khán đài không có một bóng khán giả nào."
"Lúc chia tay, chúng tôi chỉ kiểu nói bâng quơ với nhau: 'Ồ, hẹn gặp lại vào tuần sau nhé!' Và tôi nhớ là mình vừa rời khu cắm trại vào ngày thứ Hai thì đến ngày thứ Tư đã lại quay trở lại đó để chuẩn bị cho chặng đua tiếp theo rồi."
"Bầu không khí lúc ấy thực sự giống hệt như một buổi họp mặt câu lạc bộ nội bộ, chúng tôi thậm chí đã phần nào quên mất rằng mình đang làm nhiệm vụ tại một sự kiện tầm cỡ như chặng đua British Grand Prix."
Việc tích cực tham gia làm marshal trên khắp Vương quốc Anh chính là bệ phóng đưa cả bà Fletcher và ông Walker đến với công việc toàn thời gian hiện tại tại Motorsport UK (Cơ quan Quản lý Thể thao Tốc độ Anh quốc). Bộ đôi này cũng biết rất nhiều trường hợp khác đã kích hoạt thành công sự nghiệp trong ngành thể thao tốc độ từ xuất phát điểm là một marshal, trong đó có những người hiện đang đảm nhiệm vai trò điều hành cấp cao tại các giải đua, và số khác đang làm kỹ sư cho các đội đua khác nhau.
Và dù không phải ai đi làm tình nguyện viên cũng là để tìm kiếm một sự nghiệp toàn thời gian, thì công việc của một marshal vẫn thừa sức thỏa mãn cơn khát đam mê tốc độ, đồng thời mang lại cho bạn những vị trí thưởng thức cuộc đua "đỉnh" nhất mà không một tấm vé đắt đỏ nào có thể mua được.