Grand Prix Barcelona-Catalunya sẽ trở lại vào cuối tuần này trong bối cảnh tương lai của chặng đua đang nhận được nhiều sự chú ý từ cộng đồng Formula 1 toàn cầu. Khi thủ đô Madrid chuẩn bị chính thức đăng cai từ mùa giải tới, Circuit de Barcelona-Catalunya có thể đang bước vào giai đoạn cuối của hành trình kéo dài hơn ba thập kỷ với tư cách là sân khấu chính của Grand Prix Tây Ban Nha.

Trong suốt 36 mùa giải Formula 1 được tổ chức tại đây (kể từ năm 1991), Circuit de Barcelona-Catalunya đã chứng kiến vô số khoảnh khắc lịch sử, những cuộc cạnh tranh đỉnh cao và các cột mốc đáng nhớ của nhiều thế hệ tay đua. Tuy nhiên, đằng sau những vòng đua quen thuộc vẫn còn không ít câu chuyện thú vị mà ngay cả những người hâm mộ lâu năm cũng có thể chưa từng biết đến.

Circuit de Barcelona-Catalunya không phải trường đua F1 đầu tiên của Barcelona

Khi nhắc đến F1 tại Barcelona, phần lớn người hâm mộ sẽ nghĩ ngay đến Circuit de Barcelona-Catalunya. Tuy nhiên, đây thực chất là trường đua thứ ba trong lịch sử thành phố từng tổ chức một chặng đua thuộc Giải vô địch Thế giới Formula 1.

Đầu tiên là Pedralbes – đường đua phố từng xuất hiện trên lịch thi đấu vào đầu thập niên 1950. Sau đó là Montjuïc - một trong những trường đua được giới chuyên môn đánh giá là hấp dẫn và thử thách nhất trong lịch sử Formula 1.

Sơ đồ của Pedralbes Circuit - nơi tổ chức GP Tây Ban Nha vào các năm 1951 và 1954. Với chiều dài 6,316 km cùng những đoạn thẳng tốc độ cao trên đại lộ Avinguda Diagonal (khi đó mang tên Avenida del Generalísimo Franco), Pedralbes được xem là một trong những đường đua nhanh nhất của kỷ nguyên F1 đầu tiên. Sau thảm họa tại Le Mans năm 1955, các lo ngại về an toàn đã khiến Pedralbes Circuit bị đóng cửa, khép lại vai trò của một trong những trường đua đường phố nổi tiếng nhất lịch sử motorsport Tây Ban Nha.
Sơ đồ của Pedralbes Circuit - nơi tổ chức GP Tây Ban Nha vào các năm 1951 và 1954. Với chiều dài 6,316 km cùng những đoạn thẳng tốc độ cao trên đại lộ Avinguda Diagonal (khi đó mang tên Avenida del Generalísimo Franco), Pedralbes được xem là một trong những đường đua nhanh nhất của kỷ nguyên F1 đầu tiên. Sau thảm họa tại Le Mans năm 1955, các lo ngại về an toàn đã khiến Pedralbes Circuit bị đóng cửa, khép lại vai trò của một trong những trường đua đường phố nổi tiếng nhất lịch sử motorsport Tây Ban Nha. (Wikipedia)
Năm 1954, người hâm mộ đứng dọc bên đường đua Pedralbes để chứng kiến tay đua Hans Herrmann phóng vút qua trên chiếc Mercedes W196.
Năm 1954, người hâm mộ đứng dọc bên đường đua Pedralbes để chứng kiến tay đua Hans Herrmann phóng vút qua trên chiếc Mercedes W196. (F1)
Sơ đồ đường đua Montjuïc Circuit tại Barcelona - một trong những đường đua phố nổi tiếng nhất châu Âu thế kỷ 20. Được bố trí trên các con đường quanh đồi Montjuïc, đường đua này từng tổ chức nhiều sự kiện motorsport lớn, bao gồm GP Tây Ban Nha trong giai đoạn từ những năm 1930 đến thập niên 1970.
Sơ đồ đường đua Montjuïc Circuit tại Barcelona - một trong những đường đua phố nổi tiếng nhất châu Âu thế kỷ 20. Được bố trí trên các con đường quanh đồi Montjuïc, đường đua này từng tổ chức nhiều sự kiện motorsport lớn, bao gồm GP Tây Ban Nha trong giai đoạn từ những năm 1930 đến thập niên 1970. (SoyMotor.com)
Lella Lombardi điều khiển chiếc March 751 của một đội đua tư nhân tại trường đua Montjuïc năm 1975. Với vị trí thứ sáu chung cuộc, Lombardi đã đi vào lịch sử với tư cách là người phụ nữ đầu tiên và duy nhất ghi điểm trong một chặng đua F1. Do cuộc đua bị dừng sớm sau vụ tai nạn nghiêm trọng của Rolf Stommelen, chỉ có một nửa số điểm được trao theo quy định. Vì vậy, Lombardi nhận 0,5 điểm - một thành tích vẫn chưa có nữ tay đua nào khác lặp lại trong lịch sử F1.
Lella Lombardi điều khiển chiếc March 751 của một đội đua tư nhân tại trường đua Montjuïc năm 1975. Với vị trí thứ sáu chung cuộc, Lombardi đã đi vào lịch sử với tư cách là người phụ nữ đầu tiên và duy nhất ghi điểm trong một chặng đua F1. Do cuộc đua bị dừng sớm sau vụ tai nạn nghiêm trọng của Rolf Stommelen, chỉ có một nửa số điểm được trao theo quy định. Vì vậy, Lombardi nhận 0,5 điểm - một thành tích vẫn chưa có nữ tay đua nào khác lặp lại trong lịch sử F1. (Motorsport Magazine)

Montjuïc nổi tiếng với những đoạn lên xuống độ cao tự nhiên, các góc cua tốc độ cao cùng khung cảnh ngoạn mục nhìn ra thành phố Barcelona. Nhà báo motorsport huyền thoại - Nigel Roebuck từng mô tả nơi đây là một trong những đường đua phố tuyệt vời nhất mà ông từng chứng kiến.

Đặc biệt hơn, Montjuïc còn đi vào lịch sử khi chứng kiến Lella Lombardi trở thành nữ tay đua đầu tiên và đến nay vẫn là người phụ nữ duy nhất ghi điểm tại một chặng đua thuộc giải vô địch thế giới F1.

Đường đua được xây dựng nhờ sự kiện Olympic Barcelona 1992

Không nhiều người biết rằng Circuit de Barcelona-Catalunya là một phần trong chương trình phát triển hạ tầng quy mô lớn phục vụ Thế vận hội Mùa hè diễn ra tại Barcelona năm 1992.

Công trình được khởi công năm 1989 và nhanh chóng trở thành một trong những dự án thể thao quan trọng nhất của vùng Catalunya. Sau khi đăng cai hai mùa giải Formula 1 đầu tiên vào các năm 1991 và 1992, đường đua này đã trở thành địa điểm tổ chức các sự kiện đua xe đạp đồng đội tính giờ và đua xe đạp dành cho các vận động viên khuyết tật tại Thế vận hội năm 1992.

Cua rơ người Ethiopia Asmelash Geyesus (số 72) dẫn đầu một đoàn vận động viên trong nội dung đua đường trường nam tại Thế vận hội Mùa hè 1992. Thế vận hội Barcelona 1992 là một kỳ Olympic mang tính lịch sử, đánh dấu sự trở lại của Nam Phi với đội tuyển đa sắc tộc đầu tiên sau khi chính sách Apartheid chấm dứt. Môn đua xe đạp đường trường cũng là một trong những nội dung lâu đời nhất của Olympic, xuất hiện tại mọi kỳ Thế vận hội hiện đại kể từ Olympic Athens (Hy Lạp) năm 1896.
Cua rơ người Ethiopia Asmelash Geyesus (số 72) dẫn đầu một đoàn vận động viên trong nội dung đua đường trường nam tại Thế vận hội Mùa hè 1992. Thế vận hội Barcelona 1992 là một kỳ Olympic mang tính lịch sử, đánh dấu sự trở lại của Nam Phi với đội tuyển đa sắc tộc đầu tiên sau khi chính sách Apartheid chấm dứt. Môn đua xe đạp đường trường cũng là một trong những nội dung lâu đời nhất của Olympic, xuất hiện tại mọi kỳ Thế vận hội hiện đại kể từ Olympic Athens (Hy Lạp) năm 1896. (Britannica)

Di sản Olympic vẫn hiện diện rõ nét tại Barcelona ngày nay. Nhiều khu vực ven biển nổi tiếng của thành phố được cải tạo và phát triển trong quá trình chuẩn bị cho kỳ Olympic, góp phần đưa Barcelona trở thành một trong những điểm đến du lịch hàng đầu châu Âu.

Trường đua có tỷ lệ chuyển hóa pole thành chiến thắng cao bậc nhất Formula 1

Circuit de Barcelona-Catalunya từ lâu được xem là "phòng thí nghiệm kỹ thuật" của Formula 1. Trong nhiều năm, đây là địa điểm tổ chức các chương trình thử nghiệm tiền mùa giải, giúp các đội đua và tay đua hiểu rõ từng góc cua, từng đoạn thẳng và đặc tính kỹ thuật của đường đua.

Điều đó đã góp phần tạo nên một thống kê đáng chú ý.

Trong 35 chặng đua Formula 1 đã diễn ra tại đây tính đến mùa giải 2025, hơn hai phần ba chiến thắng thuộc về các tay đua xuất phát từ vị trí pole. Đây vẫn là một trong những nơi có tỷ lệ chuyển hóa từ pole thành chiến thắng cao nhất trong số các trường đua hiện diện trên lịch thi đấu hiện đại.

Oscar Piastri ăn mừng chiến thắng tại GP Barcelona-Catalunya 2025 - kết quả giúp tay đua McLaren vươn lên dẫn đầu bảng xếp hạng với khoảng cách 10 điểm so với người đồng đội Lando Norris. Đây là chiến thắng thứ 50 của một tay đua người Úc trong lịch sử F1, đồng thời đánh dấu pole thứ tư của Piastri trong mùa giải 2025. Thành tích này cũng đã giúp anh trở thành tay đua người Úc đầu tiên giành ba chiến thắng liên tiếp kể từ Alan Jones vào giai đoạn 1980–1981.
Oscar Piastri ăn mừng chiến thắng tại GP Barcelona-Catalunya 2025 - kết quả giúp tay đua McLaren vươn lên dẫn đầu bảng xếp hạng với khoảng cách 10 điểm so với người đồng đội Lando Norris. Đây là chiến thắng thứ 50 của một tay đua người Úc trong lịch sử F1, đồng thời đánh dấu pole thứ tư của Piastri trong mùa giải 2025. Thành tích này cũng đã giúp anh trở thành tay đua người Úc đầu tiên giành ba chiến thắng liên tiếp kể từ Alan Jones vào giai đoạn 1980–1981. (BBC )

Đặc biệt, giai đoạn 2001–2010 chứng kiến chuỗi 10 mùa giải liên tiếp mà người giành pole cũng là người chiến thắng cuộc đua.

Thống kê này phản ánh tầm quan trọng của vòng phân hạng tại Barcelona, nơi mà việc vượt xe luôn được xem là một trong những thử thách lớn nhất đối với các tay đua Formula 1.

Một trong những trường đua "xanh" nhất thế giới

Trong bối cảnh Formula 1 đang hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng không vào năm 2030, Circuit de Barcelona-Catalunya được xem là một trong những hình mẫu hàng đầu về phát triển bền vững trong motorsport.

Trường đua nhiều năm liên tiếp nằm trong nhóm dẫn đầu của chỉ số trường đua bền vững (Sustainable Circuits Index - SCI) - bảng đánh giá các cơ sở đua xe dựa trên những tiêu chí về môi trường, xã hội và quản trị.

Giải đua xe Công thức 1 đang trên đà đạt mục tiêu phát thải ròng bằng không vào năm 2030 với mức giảm 26% lượng khí thải carbon.
Giải đua xe Công thức 1 đang trên đà đạt mục tiêu phát thải ròng bằng không vào năm 2030 với mức giảm 26% lượng khí thải carbon. (F1)

Barcelona-Catalunya cũng là một trong những trường đua đầu tiên trên lịch Formula 1 đạt chứng nhận FIA Environmental Accreditation ba sao – cấp độ cao nhất trong chương trình quản lý môi trường của Liên đoàn Ô tô Quốc tế (FIA).

Các sáng kiến về năng lượng tái tạo, quản lý chất thải, tái sử dụng tài nguyên và giảm phát thải carbon đã giúp nơi đây trở thành hình mẫu cho thế hệ trường đua hiện đại trên toàn thế giới.

Không chỉ có F1, Barcelona còn là thiên đường du lịch

Một trong những yếu tố giúp Grand Prix Barcelona-Catalunya luôn nhận được sự yêu thích từ người hâm mộ là vị trí đặc biệt của trường đua.

Chỉ cách trung tâm Barcelona khoảng 30 phút di chuyển, người hâm mộ có thể dễ dàng kết hợp trải nghiệm một cuối tuần xem đua xe với việc khám phá một trong những thành phố hấp dẫn nhất châu Âu.

Công viên giải trí Tibidabo nằm trên đảo Tibidabo thuộc dãy núi Collserola ở Barcelona. Công viên được xây dựng vào năm 1899 bởi doanh nhân Salvador Andreu và khai trương vào năm 1905. Đây là một trong những công viên giải trí lâu đời nhất trên thế giới vẫn còn hoạt động.
Công viên giải trí Tibidabo nằm trên đảo Tibidabo thuộc dãy núi Collserola ở Barcelona. Công viên được xây dựng vào năm 1899 bởi doanh nhân Salvador Andreu và khai trương vào năm 1905. Đây là một trong những công viên giải trí lâu đời nhất trên thế giới vẫn còn hoạt động. (Tiqets)
Xứ Catalan còn sở hữu nền ẩm thực giàu truyền thống và đa dạng với các món ăn như Paella hải sản (góc trái trên cùng), Pan con Tomate (bánh mì cà chua, góc phải trên cùng) cùng vô số món ăn cực kỳ hấp dẫn khác.
Xứ Catalan còn sở hữu nền ẩm thực giàu truyền thống và đa dạng với các món ăn như Paella hải sản (góc trái trên cùng), Pan con Tomate (bánh mì cà chua, góc phải trên cùng) cùng vô số món ăn cực kỳ hấp dẫn khác. (Canva)
Việc xây dựng Basílica de la Sagrada Família kéo dài hơn 144 năm. Công trình này được khởi công vào năm 1882. Toàn bộ Vương cung thánh đường dự kiến ​​sẽ hoàn thiện về mặt thẩm mỹ và trang trí vào đầu những năm 2030. Tiến độ xây dựng kéo dài hàng thập kỷ là do một số trở ngại lớn: từ thiết kế hình học phức tạp đến nội chiến Tây Ban Nha những năm 1930.
Việc xây dựng Basílica de la Sagrada Família kéo dài hơn 144 năm. Công trình này được khởi công vào năm 1882. Toàn bộ Vương cung thánh đường dự kiến ​​sẽ hoàn thiện về mặt thẩm mỹ và trang trí vào đầu những năm 2030. Tiến độ xây dựng kéo dài hàng thập kỷ là do một số trở ngại lớn: từ thiết kế hình học phức tạp đến nội chiến Tây Ban Nha những năm 1930. (Architectural Digest)
Khu phố Gothic (Barri Gòtic) là khu vực trung tâm lịch sử của Barcelona, Tây Ban Nha, trải dài từ La Rambla đến Via Laietana. Được xây dựng trên tàn tích của khu định cư La Mã cổ đại Barcino, nơi đây nổi tiếng với mê cung những con phố thời trung cổ quanh co, những quảng trường ẩn mình và kiến trúc phong cách Gothic hàng trăm năm tuổi.
Khu phố Gothic (Barri Gòtic) là khu vực trung tâm lịch sử của Barcelona, Tây Ban Nha, trải dài từ La Rambla đến Via Laietana. Được xây dựng trên tàn tích của khu định cư La Mã cổ đại Barcino, nơi đây nổi tiếng với mê cung những con phố thời trung cổ quanh co, những quảng trường ẩn mình và kiến trúc phong cách Gothic hàng trăm năm tuổi. (Touring Bee)

Barcelona là quê hương của kiến trúc sư thiên tài Antoni Gaudí và sở hữu nhiều công trình mang tính biểu tượng của thế giới như Vương cung thánh đường Sagrada Família. Sau hơn 140 năm xây dựng, công trình này đang tiến gần đến giai đoạn hoàn thiện và vẫn là một trong những điểm tham quan nổi tiếng nhất hành tinh.

Ngoài ra, đỉnh Tibidabo với độ cao hơn 500 mét mang đến tầm nhìn toàn cảnh thành phố, trong khi khu phố cổ Gothic Quarter, những bãi biển Địa Trung Hải và nền ẩm thực vùng Catalunya đặc sắc giúp Barcelona trở thành điểm đến lý tưởng cho bất kỳ người hâm mộ F1 nào.

Tổng kết

Suốt hơn ba thập kỷ qua, Circuit de Barcelona-Catalunya đã trở thành một phần không thể tách rời của lịch sử Formula 1 hiện đại. Từ những cuộc đua kinh điển, các cột mốc kỹ thuật quan trọng cho tới vai trò trung tâm trong quá trình phát triển xe đua, Montmeló đã góp phần định hình nhiều chương đáng nhớ của môn thể thao tốc độ cao nhất thế giới.

Ngày nay, dù Grand Prix Tây Ban Nha đã "dời nhà" sang tổ chức tại thủ đô Madrid, Barcelona-Catalunya vẫn tiếp tục hiện diện trên lịch thi đấu với tư cách một chặng đua riêng biệt. Điều đó không chỉ phản ánh giá trị lịch sử của trường đua mà còn cho thấy vị thế đặc biệt mà nơi đây vẫn giữ trong lòng các đội đua, tay đua và người hâm mộ.

Từ di sản của Pedralbes và Montjuïc, mối liên hệ với Olympic Barcelona 1992, những thống kê độc đáo trên đường đua cho tới các sáng kiến tiên phong về phát triển bền vững, Barcelona-Catalunya Grand Prix vẫn là một trong những biểu tượng đặc biệt nhất của Formula 1 – một chặng đua nơi lịch sử, công nghệ và văn hóa motorsport giao thoa theo cách rất riêng.