Nhắc tới Grand Prix Malaysia, người hâm mộ sẽ nghĩ ngay tới trường đua Sepang với những đoạn thẳng dài và những cơn mưa nhiệt đới có thể thay đổi hoàn toàn cuộc đua. Nhưng chặng đua này đã có lịch sử từ rất lâu trước khi giải đua Formula 1 xuất hiện tại Malaysia.
Từ Singapore đến Shah Alam rồi Sepang, sự kiện đã trải qua nhiều thời kỳ của motorsport Đông Nam Á trước khi trở thành một chặng đua thuộc Giải vô địch thế giới. Sau khi rời lịch F1 năm 2017, Sepang lại xuất hiện vào năm 2026, nhưng lần này dưới một cái tên khác.
Từ Singapore đến Sepang
Năm 1962, cuộc đua mang tên Malayan Grand Prix đã được tổ chức tại Thomson Road Circuit, Singapore khi Đảo quốc Sư tử vẫn còn thuộc Liên bang Malaysia. Đây là một sự kiện đua xe thường niên dành cho mô tô và ô tô của Formula Libre. Từ năm 1963, giải đua được đổi tên thành Grand Prix Malaysia và tiếp tục được tổ chức tại Singapore cho đến năm 1965.
Khi Singapore giành độc lập năm 1965, sự kiện tại Thomson Road được đổi thành Grand Prix Singapore và tiếp tục tồn tại đến năm 1973.
Trong khi đó, Grand Prix Malaysia vẫn tiếp tục được tổ chức, nhưng là trên lãnh thổ Malaysia. Từ năm 1968, chặng đua chuyển tới Shah Alam Circuit, Malaysia. Nơi đây từng đón nhiều hạng đua như Formula Libre, Tasman Formula, Formula Atlantic, Formula Two và Formula Pacific.
Những con số trong lịch sử Grand Prix Malaysia cũng phản ánh một giai đoạn F1 còn khá khác biệt so với hiện tại. John MacDonald từng bốn lần bước lên bục cao nhất tại đây. Và phải nhiều năm sau, Sebastian Vettel mới tái lập được thành tích tương tự trong kỷ nguyên F1.
Bước ngoặt đến vào cuối thập niên 1990, khi Sepang International Circuit được xây dựng từ năm 1997 đến 1999 gần Putrajaya, với mục tiêu đưa Formula 1 tới Malaysia.
Sepang và bản sắc rất riêng của Grand Prix Malaysia
Đường đua Sepang dài 5,543 km, kết hợp những đoạn thẳng dài với các khu vực phanh mạnh và nhiều góc cua tốc độ khác nhau. Thiết kế này tạo ra những điểm thuận lợi cho việc tranh vị trí nhưng cũng đòi hỏi các đội tìm được setup phù hợp giữa tốc độ tối đa và downforce.
Tuy nhiên, khí hậu tại đây mới là yếu tố tạo nên bản sắc rõ nhất.
Sepang nằm trong vùng nhiệt đới ẩm, nơi thời tiết có thể chuyển rất nhanh từ nắng nóng sang mưa lớn. Trong điều kiện như vậy, lốp, chiến thuật và khả năng kiểm soát chiếc xe có thể thay đổi chỉ trong vài phút.
Grand Prix Malaysia vì thế thường mang một đặc điểm khác với nhiều chặng đua khác trên lịch. Thời tiết không đứng ngoài cuộc đua, mà nhiều lần trực tiếp quyết định diễn biến trên đường đua.
Những cuộc đua đã làm nên tên tuổi của Sepang
Grand Prix Malaysia đầu tiên tại Sepang diễn ra năm 1999 và chứng kiến Michael Schumacher trở lại Formula 1 sau chấn thương gãy chân tại Grand Prix Anh cùng mùa. Ferrari kiểm soát cuộc đua, Eddie Irvine về nhất, còn Schumacher đứng thứ hai, trước khi cả hai chiếc Ferrari bị loại vì một chi tiết bất thường về kỹ thuật, rồi sau đó, kết quả đua của họ lại được phục hồi.
Hai năm sau, một cơn mưa lớn biến Grand Prix Malaysia 2001 thành cuộc đua đầy hỗn loạn. Hai chiếc Ferrari của Schumacher và Rubens Barrichello cùng bị xoay tại gần như một góc cua nhưng vẫn phục hồi để giành kết quả 1-2. Jos Verstappen thậm chí từng dẫn đầu trong điều kiện mặt đường ướt trước khi tụt xuống thứ bảy khi mặt đường khô dần.
Năm 2009, thời tiết tiếp tục tạo ra một dấu mốc khác. Cuộc đua xuất phát lúc 17:00, gần hoàng hôn, rồi bị phất cờ đỏ vì mưa lớn. Ánh sáng suy giảm khiến cuộc đua không thể tiếp tục và kết thúc ở vòng 33, đồng nghĩa với việc chỉ có một nửa số điểm được trao theo quy định khi đó.
Sepang từng được tính tới phương án trở thành chặng đua ban đêm thứ hai của Formula 1 sau Singapore, nhưng kế hoạch đó không được thực hiện. Thay vào đó, giờ xuất phát cuối buổi chiều đã tạo nên một trong những cuộc đua bất thường nhất trong lịch sử chặng đua này.
Ferrari, Vettel và những con số đáng nhớ
Trong kỷ nguyên Formula 1, Ferrari là đội thành công nhất tại Grand Prix Malaysia với bảy chiến thắng. Red Bull xếp sau với năm chiến thắng.
Sebastian Vettel giành bốn chiến thắng vào các năm 2010, 2011, 2013 và 2015, cân bằng thành tích của John MacDonald trong toàn bộ lịch sử sự kiện. Michael Schumacher có ba chiến thắng, trong khi Fernando Alonso và Kimi Räikkönen cùng có hai lần cán đích đầu tiên.
Những con số ấy cho thấy Grand Prix Malaysia đã trải qua hai thế giới rất khác nhau. Sự kiện từng là cuộc đua khu vực với những chiếc xe Formula Libre hay Formula Pacific, trước khi trở thành sân chơi đẳng cấp quốc tế với những đội đua lớn nhất của Formula 1.
Vì sao Grand Prix Malaysia biến mất khỏi lịch F1?
Ngày 7/4/2017, Malaysia xác nhận cuộc đua cuối năm đó sẽ là lần cuối Grand Prix Malaysia xuất hiện trên lịch Formula 1.
Chi phí tổ chức tăng cao trong khi lượng khán giả và doanh thu vé giảm, khiến việc duy trì chặng đua ngày càng khó khăn. BBC khi đó cũng ghi nhận sức hút của sự kiện đã suy giảm trong những năm cuối, trong bối cảnh Singapore trở thành một điểm đến nổi bật khác của F1 tại khu vực.
Grand Prix Malaysia 2017 vì thế trở thành chặng cuối cùng. Lewis Hamilton giành pole với thời gian 1:30,076, nhưng Max Verstappen mới là người chiến thắng, trước Hamilton và Daniel Ricciardo. Sebastian Vettel về thứ tư và lập vòng đua nhanh nhất với thời gian 1:34,080.
Chiến thắng của Verstappen đã khép lại 19 mùa giải Formula 1 tại Malaysia. Sepang vẫn còn đó, nhưng cái tên Grand Prix Malaysia biến mất khỏi lịch F1 sau mùa giải 2017.
Sepang trở lại, nhưng Grand Prix Malaysia vẫn chưa trở lại
Sau năm 2017, Malaysia chưa có kế hoạch rõ ràng để khôi phục Grand Prix Malaysia. Tháng 8/2025, Bộ trưởng Thanh niên và Thể thao Hannah Yeoh cho biết chi phí tổ chức, chi phí duy trì Sepang theo tiêu chuẩn F1 và lịch thi đấu ngày càng dày là những trở ngại lớn. Cạnh tranh trong khu vực - đặc biệt từ Singapore cũng được nhắc tới.
Năm 2026, Sepang bất ngờ trở lại lịch Formula 1. Ngày 26/7, F1 và FIA xác nhận đường đua sẽ tổ chức chặng thay thế Bahrain từ 02-04/10/2026. Tuy nhiên, cuộc đua vẫn mang tên Formula 1 Gulf Air Bahrain Grand Prix in Malaysia, thay vì Grand Prix Malaysia.
Đây là khác biệt quan trọng.
Formula 1 đã trở lại Sepang, nhưng cái tên Grand Prix Malaysia vẫn chưa trở lại lịch đua kể từ năm 2017. Một chặng đua từng bắt đầu trên những con đường của Singapore, đi qua Shah Alam và trở thành biểu tượng của F1 tại Đông Nam Á đã khép lại một chương. Trong khi đó, chính đường đua từng góp phần viết nên câu chuyện đó vẫn tiếp tục mở ra những trang mới.
