Phải đến một vài năm gần đây khán giả mới có cơ hội được chứng kiến quy trình chế tạo và lắp đặt ghế lái thông qua trang mạng xã hội của các đội đua. Câu hỏi là, một chiếc ghế thôi thì có gì mà lại quan trọng đến thế?
Ghế lái trên xe hơi thông thường đặt sự thoải mái lên hàng đầu với những tiện nghi từ chỉnh ghế điện, bọc da cho đến sưởi ghế. Tuy nhiên, một tay đua F1 thì không cần những thứ "xa xỉ" này. Với họ, ghế lái là yếu tố giúp cảm nhận được sức nặng, phản ứng cũng như những chuyển động của chiếc xe mà họ đang cầm lái.
Khi các lực tác động lên xe thay đổi, các tay đua cũng cảm nhận được những thay đổi ấy thông qua vô lăng và ghế lái. Chỉ cần ghế lái hơi rộng một chút thôi là sẽ làm trì hoãn phản ứng của họ, giống như khi bạn trượt patin trong một đôi giày quá khổ vậy!
Ngày xưa quá trình tạo ra ghế đua tương đối đơn giản. Một tay đua ngồi trong chassis và đè lên một chiếc túi nylon trống rỗng. Họ sẽ ngả một chút về phía trước để một hỗn hợp xốp nở có thể được đổ vào trong túi. Và sau đó thì họ sẽ chỉ cần ngả ra sau và chờ đợi, với hy vọng là chiếc ghế thành phẩm sẽ vừa với lưng mình.
Nếu đổ không đủ xốp thì hỗn hợp này sẽ không nở ra được như ý, còn nếu đổ quá nhiều thì nó có thể tràn thủng túi và làm hỏng bộ quần áo bảo hộ của tay đua (theo như lời kể của thành viên trong các đội đua thì sự cố này xảy ra thường xuyên hơn chúng ta nghĩ).
Khi có được thành phẩm gần như ưng ý, chiếc ghế sẽ được gọt bớt đi một cách tỉ mỉ và dán lại bằng băng dính, sau đó được gắn trực tiếp vào chassis.
Sau khi chạy thử thì dần dần người ta sẽ chỉnh sửa chiếc ghế từng chút một, sao cho tay đua có thể ngồi thoải mái nhất có thể. Họ thực hiện điều này bằng cách dùng búa đập lấy đập để vào chiếc ghế. Tuy nhiên, ghế cũng sẽ bị hỏng và yếu dần sau một thời gian dài tháo ra lắp vào, và nó sẽ lại rung lắc khập khềnh ở trong xe nếu như không được sửa chữa hoặc thay mới.
Theo lời cựu kỹ sư F1 Gary Anderson khi ông còn đang làm việc với tay đua Roberto Moreno (tại Indianapolis với đội Galles Racing), đây cũng là một vấn đề nan giải đối với đội đua. Moreno là một anh chàng nhỏ con, vậy nên ghế lái của anh vô cùng dày dặn, nhưng lại lỏng lẻo khi lắp vào chassis.
Để gắn chặt nó lại thì đội đã phải đặt một tấm ván gỗ dày tầm 1,27cm ở bên thành xe sao cho nó khớp được với ghế lái.
Tuy là một giải pháp vô cùng thô sơ, sau này nó lại trở nên vô cùng hữu ích. Trong buổi chạy thử cho Carburetion Day tại Indy, Moreno đã đụng phải một chiếc xe khác, sau đó mất lái và tông vào một chiếc xe khác (đang nằm trên kích nâng) trong đường pit ở vận tốc lên đến 320 km/h.
Do va chạm mạnh, trục lái của chiếc xe trong pit đã đâm thẳng vào vị trí ghế lái trên xe của Moreno. May mắn thay là tấm ván gỗ ép kia đã đẩy bật chiếc trục lái ra phía sau và ngăn không cho nó đâm sâu hơn vào chassis.
Giờ đây thời thế đã thay đổi. Trong F1, một quy định về khoảng cách tối thiểu nhất định từ lưng ghế đến đỉnh trước chassis đã được đưa ra. Khi chưa có quy định này, các tay đua thấp bé hơn trước đây đôi khi lại có được một chút lợi thế.
Hệ thống ghế lái hiện tại cũng quy định rằng ghế phải là loại tháo ra được, kể cả khi tay đua vẫn đang còn ngồi ở bên trong. Quy định này bắt nguồn từ việc cần phải có một cách thức hỗ trợ tay đua ra khỏi xe, phòng trường hợp họ gặp phải chấn thương nặng, nhất là ở vùng lưng. Khi đó, chiếc ghế sẽ đỡ lấy phần cột sống mà không làm ảnh hưởng đến công tác cứu hộ cho tay đua.
Thật may là tính năng này rất hiếm khi được sử dụng, nhưng nếu cần thì nó có thể làm giảm tỷ lệ rủi ro bị liệt cho các tay đua khi gặp nạn.
Tấm ảnh dưới đây được chụp từ khi Yuki Tsunoda mới bước vào F1 với AlphaTauri. Như ta có thể thấy, đằng sau anh là một chiếc túi nylon lớn chứa hỗn hợp xốp nở đang được chờ để đông lại. Sau đó thì miếng xốp thành phẩm sẽ được gọt bớt đi để có thể vừa với tay đua (cũng như chassis). Từ đó, một bộ khuôn sẽ được tạo ra và được dùng để chế tạo nên những chiếc ghế bằng sợi carbon sau này.
Những chiếc xe F1 hiện đại ngày nay thường được thiết kế dựa trên vị trí đầu của các tay đua. Những chi tiết xung quanh đệm đỡ đầu được dùng để tối ưu hóa các dòng khí chảy qua mũ bảo hiểm và bám vào bề mặt vỏ động cơ.
Nếu luồng khí này không được như ý thì không chỉ chiếc mũ bảo hiểm mà cả cánh sau của xe cũng có thể bị ảnh hưởng bởi những luồng gió nhiễu động. Dù vậy, đôi khi luồng gió lý tưởng này cũng rất khó để đạt được.
Nếu quay ngược thời gian trở về năm 2020 thì chắc hẳn một số bạn vẫn còn nhớ sự kiện George Russell (lúc đó là một tay đua của Williams) đã có cơ hội thế chỗ cho Lewis Hamilton (lúc đó là một tay đua của Mercedes) khi anh này bị nhiễm Covid-19.
Russell đã phải rất cố gắng mới có thể cầm lái được chiếc Mercedes W11 huyền thoại, bởi so với người đồng hương thì chân anh quá to và đầu quá cao so với buồng lái.
Một trong những vấn đề muôn thuở trong xưởng chế tạo ghế là việc các tay đua thường thích ngồi thấp hơn mức mà họ nên ngồi, mà như vậy thì khá ảnh hưởng đến tầm nhìn.
Sự thật thì tầm nhìn là rất quan trọng, đặc biệt ở những đường đua như Monaco. Với hàng loạt những rào chắn sát nút xe như thế thì tay đua cần phải quan sát và căn chỉnh thật tỉ mỉ khi cầm lái. Nếu lái cách rào chắn 10cm (quá xa) thì có thể bị tụt vài vị trí, nhưng nếu lái cách 1cm (quá gần) thì lại có cơ hội... được đi xe máy cùng marshall về garage.
Một điều nữa mà tay đua Daniel Ricciardo từng chia sẻ (lúc còn đua cho McLaren) là về vị trí bàn đạp. Cụ thể, khi anh nhấn nó hết sức thì chân anh lại không còn chạm vào sàn xe nữa. Đây là hệ quả cho thấy điểm trục xoay của bàn đạp là quá xa về phía trước so với vị trí đặt chân lên bàn đạp.
Nếu như chân bàn đạp chuyển động quá nhiều mà không có điểm tựa như vậy thì sẽ thật khó để tay đua có thể cảm nhận xem là họ đang đạp ga mạnh đến cỡ nào. Không chỉ có vậy, trong trường hợp này bàn chân sẽ phải gánh cả trọng lượng của phần cẳng chân, khiến tay đua mỏi mệt sau một thời gian dài.
Tóm lại, thiết kế buồng lái là quan trọng nhất đối với tất cả tay đua. Phần ghế, vô lăng và bàn đạp là tất cả những gì mà một tay đua cần để có thể thoải mái lái một chiếc xe đua. Một kỹ sư giỏi phải cung cấp được cho họ một không gian làm việc tự nhiên và thoải mái nhất có thể.
Nhờ vậy, các tay đua mới có thể tập trung lái xe mà không phải nghĩ ngợi gì nhiều, từ đó phát huy được hết tiềm năng của chiếc xe hay thậm chí là vượt qua cả hiệu suất vốn có. Ngược lại, nếu họ phải liếc mắt xuống vô lăng hay bị phân tâm thì chắc chắn sự tập trung sẽ giảm.