Nếu bạn từng xem đua xe Công thức 1 từ cuối những năm 1990 đến những năm 2000, rất có thể bạn vẫn nhớ như in tiếng gầm rú rền vang của những khối động cơ V10 (và cả những chiếc xe F1 cực nhanh mà chúng cung cấp sức mạnh). Những âm thanh này đã định nghĩa F1 đối với cả một thế hệ, khiến nhiều người gọi đây là "kỷ nguyên vàng" của môn thể thao này.

Kỷ nguyên V10 - chương huy hoàng nhất trong lịch sử Formula 1.
Kỷ nguyên V10 - chương huy hoàng nhất trong lịch sử Formula 1. (The Race)

Thế nhưng, chúng ta đã chứng kiến sự lụi tàn của những biểu tượng motorsport này vào năm 2006, khi khối động cơ V10 cuối cùng còn sót lại bị khai tử. Và thứ âm thanh hút khí tự nhiên mang tính biểu tượng cũng đã bị khai tử vào năm 2014 với sự ra đời của hệ truyền động hybrid V6, mở ra "kỷ nguyên hybrid" kéo dài cho đến ngày nay.

Công thức 1 bắt đầu kỷ nguyên mới nhân danh sự tiến bộ công nghệ và thúc đẩy hiệu quả nhiên liệu, điều đang được tiếp tục thực hiện với quy định về động cơ mới vừa áp dụng cho mùa giải 2026 này. Đã có nhiều bản kiến nghị đòi hồi sinh động cơ V10 cổ điển trong những năm qua, nhưng không có gì thực sự tạo được sức hút đáng kể. Ngay cả một đề xuất nội bộ trước đây nhằm đưa chúng trở lại cũng không mang lại kết quả khả quan.

Công nghệ ngày càng tiến xa khi những chiếc xe F1 hiện nay (2026) vẫn duy trì khối động cơ V6 1,6L tăng áp, nhưng điểm đột phá nằm ở việc phân bổ công suất theo tỷ lệ 50/50 (50% từ động cơ đốt trong và 50% từ hệ thống điện). Bên cạnh đó, hệ thống động lực đã loại bỏ hoàn toàn MGU-H và chuyển sang sử dụng 100% nhiên liệu bền vững.
Công nghệ ngày càng tiến xa khi những chiếc xe F1 hiện nay (2026) vẫn duy trì khối động cơ V6 1,6L tăng áp, nhưng điểm đột phá nằm ở việc phân bổ công suất theo tỷ lệ 50/50 (50% từ động cơ đốt trong và 50% từ hệ thống điện). Bên cạnh đó, hệ thống động lực đã loại bỏ hoàn toàn MGU-H và chuyển sang sử dụng 100% nhiên liệu bền vững. (The New York Times)

Để đề xuất đó được thông qua, bốn trong số năm nhà sản xuất động cơ vào thời điểm đó cần phải đồng ý. Nhưng vì dự án 2026 khi ấy đã cận kề, các đội đã cam kết rất nhiều tiền bạc và thời gian vào việc phát triển công nghệ theo bộ luật này. Vì vậy, họ không muốn những nguồn lực khổng lồ của mình bị đổ sông đổ biển nếu một hệ truyền động mới (như V10) đột ngột được công bố thay thế.

Vì vậy, dù người hâm mộ (và rõ ràng là cả không ít người ở giới thượng tầng) luôn sẵn lòng dang rộng vòng tay đón chờ những khối động cơ này hồi sinh, thực tế là thời điểm hiện tại lại cực kỳ khó khăn. Với những khoản đầu tư khổng lồ đang bị đặt cược, cơ hội để V10 tái xuất gần như là không thể, ít nhất là trong thập niên 2020 này.

Kết thúc một kỷ nguyên vàng

Mọi người thường viện cớ V10 là khối động cơ F1 vĩ đại nhất mọi thời đại, và điều đó hoàn toàn có lý do chính đáng. Chỉ riêng âm thanh thôi đã tỏ ra cực kỳ lôi cuốn. Đến mức ngay cả ngày nay, nhiều người hâm mộ và các quan chức vẫn khao khát những ngày hoàng kim của những khối động cơ V10 gầm rú và cả những khối động cơ V8 theo sau đó. Thậm chí, người sáng lập F1 - Bernie Ecclestone đã liên tục chỉ trích việc chuyển sang động cơ hybrid V6 mà F1 đang sử dụng hiện nay. Những tên tuổi lớn khác trong làng F1 và các nhà báo mảng đua xe cũng gọi sự thay đổi này là một sai lầm và một thất bại.

Dù thời gian qua đi, ký ức về khối động cơ V10 vẫn luôn khắc sâu trong trái tim những người yêu Công thức 1. Đó là nơi những âm thanh "xé gió" và những cuộc đấu nghẹt thở luôn chực chờ bùng nổ.
Dù thời gian qua đi, ký ức về khối động cơ V10 vẫn luôn khắc sâu trong trái tim những người yêu Công thức 1. Đó là nơi những âm thanh "xé gió" và những cuộc đấu nghẹt thở luôn chực chờ bùng nổ. (The Race)

Nhưng cuộc chuyển giao này không phải là không có những người ủng hộ. Và sau cùng, công nghệ được phát triển từ những động cơ này rõ ràng đã thúc đẩy phần lớn tiến trình của hệ truyền động hybrid mà chúng ta thấy trên xe thương mại ngày nay.

Đó là bởi vì, xét như một hệ thống, một khối hybrid V6 đòi hỏi nhiều nguồn lực hơn đáng kể để vận hành trơn tru so với một khối V10. Bạn không chỉ có động cơ mà còn có hệ thống tăng áp, hệ thống truyền động hybrid, các thiết bị điện tử liên quan, và cả việc thu nhỏ tất cả những thứ đó để vừa vặn trong một chiếc xe F1 siêu nhẹ. Vì vậy, bất chấp chi phí tăng thêm, sự phức tạp về cơ khí và thời gian phát triển liên quan, việc phát triển động cơ hybrid đã tiến bộ vượt bậc trong thập kỷ qua, cả trong lẫn ngoài đường đua.

Điều đó dẫn chúng ta đến ngày hôm nay, khi mọi người vẫn khăng khăng rằng bạn có thể vừa giữ được "miếng bánh" V10 mà vẫn đạt được mục đích của mình. Liệu họ có lý không? Hãy cùng thảo luận về một số lời chỉ trích đối với kỷ nguyên hiện tại, và những gì có thể thực hiện được trên thực tế để đáp ứng các mục tiêu tối thượng của F1 về tiến bộ công nghệ trong năng lượng thay thế và hiệu quả nhiên liệu.

Không (chỉ) là về âm thanh

Một chiếc xe Công thức 1 sử dụng khoảng 110 kg nhiên liệu cho mỗi chặng đua. Với 22 xe mỗi chặng và 22 chặng Grand Prix (sau khi đã trừ đi chặng Bahrain và Ả Rập Xê Út) cho mùa giải 2026, điều đó có nghĩa là khoảng 53.240 kg nhiên liệu, tương đương khoảng 18.752 gallon xăng có tỷ trọng 0,75 g/mL được sử dụng mỗi mùa - khá nhiều đúng không?

Tuy nhiên, một cuộc khảo sát năm 2019 cho biết rằng, về mặt thống kê, lượng nhiên liệu thực sự được sử dụng bởi các động cơ hybrid V6 chỉ chiếm 0,7% tổng lượng khí phát thải của F1, trong khi đại đa số nằm ở khâu hậu cần và vận chuyển. Phải nói rằng, con số này chỉ đại diện cho lượng khí thải mà F1 tạo ra dưới dạng phần trăm và tỷ lệ, chứ chưa nói lên đầy đủ tác động tổng thể mà công nghệ hybrid đã mang lại cho ngành công nghiệp ô tô.

Tiếng "gào thét" từ khối động cơ V10 3,0 L trên chiếc Ferrari F2004 - mẫu xe gắn liền với huyền thoại Michael Schumacher. Đoạn video trên được ghi lại trong một sự kiện kéo dài hai ngày tại "ngôi đền tốc độ" Monza năm 2017.

Với việc Công thức 1 và các giải đua xe khác đang đứng ở ranh giới tiên phong của tốc độ tiết kiệm nhiên liệu, nhiều người cảm thấy đơn giản là không còn chỗ cho động cơ V10, nhưng một số nhà phê bình cho rằng thực tế không phải vậy.

Suy cho cùng, điều gì ngăn cản F1 chạy những động cơ này bằng nhiên liệu bền vững, hoặc hạn chế sử dụng nhiên liệu ở những lĩnh vực ít công khai hơn như hậu cần đường biển và đường hàng không, tiêu thụ trong nghiên cứu và phát triển, và các lĩnh vực khác? Xét đến tác động của động cơ xe F1 đối với môi trường, chắc chắn nó sẽ rất nhỏ khi so với tác động của việc vận chuyển những chiếc xe đến đường đua. Vậy thì một khối động cơ V10 nếu được sử dụng trở lại liệu có tạo nên sự khác biệt lớn về môi trường đến thế không?

Nhưng nó quan trọng rất nhiều, và không chỉ vì những động cơ này có vẻ đã lỗi thời. Các đội đua đã đổ nguồn lực khổng lồ vào việc phát triển các hệ thống động lực cho những thay đổi quy định tại mùa giải 2026, và họ đơn giản là không thể quay đầu lại lúc này. Những gì xảy ra sau đó, chúng ta chỉ có thể suy đoán và hy vọng.