Giai đoạn đầu mùa giải F1 vẫn luôn gây tiếng vang với những bất ngờ lớn. Đó có thể là những ý tưởng thiết kế đặc biệt như hệ thống lấy gió dạng chữ F (F-duct), hoặc một xu hướng không ngờ tới như vỏ động cơ dạng vây cá mập.
Chúng ta vừa đi qua thời điểm ra mắt những chiếc xe của năm 2026. Đây cũng là lúc thích hợp để suy ngẫm về khoảng thời gian này hơn 10 năm trước, khi bộ quy định của F1 đã "mở ra cánh cửa" cho những chiếc xe được coi là xấu nhất mà chúng ta từng thấy.
Đó là năm 2014 - sự khởi đầu của kỷ nguyên động cơ hybrid. Bên cạnh đó là sự ra đời của hệ thống truyền động với công nghệ tiên tiến nhất của môn thể thao này.
Bất ngờ thay, điều mà mọi người quan tâm là tại sao tất cả những chiếc xe F1 đều trông kỳ rất kỳ quặc... nếu chỉ xét đền phần mũi xe của chúng.
Sai lầm trong quy định
Những xu hướng thiết kế mới xuất hiện do sự thay đổi đáng kể trong các quy định. Cụ thể, vào năm 2014, FIA đã cố gắng khắc phục một dạng thiết kế xe đặc trưng đã trở nên phổ biến trong kỷ nguyên cũ trước đó.
Từ năm 2012, các đội đã thi nhau nâng đầu mũi xe lên cao nhất có thể để cải thiện luồng không khí xuôi dòng. Tuy nhiên, kiểu thiết kế này đã gây ra một cơn ác mộng về mặt thẩm mỹ, như chúng ta có thể nhìn thấy trong hình ảnh bên dưới.
Đó là điều mà cơ quan quản lý này đã hy vọng sẽ không lặp lại…
Nhưng khi FIA bắt đầu giải quyết vấn đề về cái mũi xe cũ, thì họ lại vô tình tạo ra một vấn đề khác: McLaren, Force India, Sauber, Toro Rosso, Williams và Caterham đều đưa ra giải pháp mới với phần mũi xe có phần đầu mũi hẹp và thon dài, trông khá lố bịch (dù rõ ràng nó đem lại lợi ích về hiệu suất của xe).
Hình ảnh so sánh trên đây của hai chiếc Ferrari F138 (năm 2013) và F14 T (năm 2014) minh họa mức độ khác biệt về hình dáng của mũi xe và một số bộ phận khác. Theo đó, trong bộ quy định, FIA đã tìm cách hạ thấp đầu mũi xe (nose tip) vì lý do an toàn.
Các quy định này yêu cầu cạnh mép dưới của đầu mũi xe không được cao hơn 185mm so với mặt phẳng tham chiếu (reference plane), và cạnh mép trên thì không được cao quá 250mm.
Bảy đội đua với thiết kế mũi xe kỳ quặc đã đọc rất kĩ những yêu cầu về kích thước này. Họ nhanh chóng nhận ra rằng mình có thể tối ưu thêm hiệu suất xe bằng cách tạo ra một phần chóp mũi mỏng hơn, từ đó mang lại một đường dẫn hiệu quả hơn cho luồng không khí chảy qua hai bên mũi.
Khó khăn duy nhất lúc này là liệu xe có thể vượt qua bài kiểm tra va chạm hay không, vì phần mũi xe thon dài không thể giảm tốc nhanh như một mũi xe được mở rộng.
Một đoàn đua với đầy rẫy những giải pháp "kém sang"
Thiết kế mũi xe ban đầu của McLaren cho mùa giải 2014 (thiết kế phía dưới trong hình ảnh trên) cũng tương tự như với các quy định trước đó. Phần thân chính được nâng cao và phần mũi thon dài hơn ở phía trước để đáp ứng các yêu cầu mà quy định đặt ra.
Sau đó, đội cũng đã thực hiện những thay đổi trong mùa giải để tối đa hóa hơn nữa dòng chảy không khí xung quanh các cơ cấu. Cụ thể, phần sóng của mũi xe được làm phẳng, trong khi "lỗ mũi" được khoét vuông vắn hơn (thiết kế phía trên trong hình ảnh trên). Bên cạnh đó, đầu mũi và hình dạng trụ treo cánh trước (hai bên cánh mũi) cũng đã thay đổi.
Đối với Force India, thiết kế mũi xe ban đầu của đội có phần đầu mũi đáp ứng được các yêu cầu của quy định mới. Đầu mũi từ từ thuôn nhọn vào trong và hướng lên trên để tạo thêm không gian ở phía sau.
Phần mũi xe của chiếc VJM07 này sau đó cũng được làm mới trong suốt mùa giải. Lỗ mũi được đẩy về phía sau và các trụ cánh trước được thiết kế lại.
Toro Rosso cũng đã cải tiến thiết kế mũi xe của mình trong suốt mùa giải. Họ sử dụng sóng mũi có đường nét hơn, trong khi các rãnh hai bên đầu mũi được làm cong để cải thiện dòng chảy không khí xung quanh cơ cấu.
Những thay đổi khác cũng đã được thực hiện trong giai đoạn cuối mùa giải khi Toro Rosso chuyển sang thiết kế giống với Red Bull hơn.
Trong khi đó, Williams có phần chóp mũi kéo dài ra hẳn phía trước tấm cánh chính (mainplane). Tuy nhiên, đội không nới rộng các rãnh hai bên về phía sau quá nhiều như một số đối thủ.
Sauber chọn thiết kế tương tự như Williams, nhưng có phần đầu mũi nhọn hơn.
Caterham có lẽ là đội có biến thể xấu nhất trong số những mũi xe kể trên. Họ tạo ra một cặp trụ cánh trước rất hẹp nối với mặt dưới của phần mũi xe thon dài. Điều này cho phép đội chỉ cần tạo ra một bộ phận hình nêm ở phần sau của mũi xe, thay vì phải kết hợp các trụ cánh như các đối thủ.
Hùng vĩ và lố bịch
Các đội còn lại đều có ý tưởng riêng để giải quyết các hạn chế do bộ quy định kỹ thuật mới đặt ra, trong đó Mercedes và Ferrari là hai đội tuân thủ gần đúng nhất (theo những gì quy định hướng tới).
Trong khi đó, Lotus đã dồn nguồn lực của mình vào một giải pháp khác lạ khác với hy vọng sẽ giúp họ giành được vị thế tốt hơn trước các đối thủ của mình. Hãy cùng phân tích kỹ hơn...
Mũi xe của Mercedes có thể đáp ứng các quy định, nhưng không có nghĩa là nó không vượt quá giới hạn. Đội đua "Mũi tên Bạc" đã tạo ra phần đầu mũi hình chữ U để làm tăng tiết diện.
Sau thành công ban đầu khi đi theo hướng này, đội đã sửa đổi thiết kế ngay trong mùa giải để tăng chiều cao của phần đầu mũi. Mercedes cũng "lách" một quy định liên quan đến chiều cao vị trí đặt camera để thiết kế bộ phận này theo hình dáng tay cầm (handlebar), nhờ đó thu được thêm hiệu suất khí động học.
Thiết kế của Ferrari cũng tương tự như Mercedes, nhưng phần đầu mũi nằm thấp hơn nhiều, dẫn đến sóng mũi dốc hơn. Chiếc F14 T cũng có giá đỡ kiểu handlebar cho nơi gắn camera.
Trái với Mercedes và Ferrari, cách tiếp cận của chiếc Lotus E22 khác biệt khá nhiều so với quy định. Giải pháp của đội được gọi là ngà đôi (twin tusk), bao gồm hai đầu mũi thon dài, trong đó một đầu dài hơn đầu còn lại (để chi tiết dài hơn đáp ứng các tiêu chí do quy định đặt ra).
Sự bất đối xứng của chiếc E22 ở phần đầu xe cũng được tiếp nối ở phần đuôi xe.
Red Bull thì có một cách tiếp cận khá thú vị, vì đội vẫn muốn cho phép luồng không khí đi qua phần mũi xe một cách an toàn.
Nhưng thay vì có phần đầu mũi xe rắn chắc và thon dài như các đối thủ, đội đua nước Áo lại tạo ra chi tiết này với dạng hình hộp rỗng để đáp ứng các tiêu chí về kích thước mà quy định đặt ra.
Một cửa nạp khí hình chữ U cũng xuất hiện ở phía đầu mũi để giúp thu luồng không khí, sau đó đưa chúng thoát ra phía sau phần hộp rỗng. Phần hộp này cũng thuôn nhọn về một điểm bên dưới mũi xe.
Red Bull cũng khá tinh vi khi tạo thêm một khoảng trống bên trong mũi côn để đặt camera, và thêm một lỗ nhỏ trên thân xe để lấy tầm nhìn cho camera. Sau này đội đã thay thế kiểu lắp đặt này bằng dạng handlebar tương tự như trên xe của Mercedes và Ferrari.