Những chiếc xe Công thức 1 là những cỗ máy cực kỳ phức tạp, không ngại phá vỡ các quy tắc về kỹ thuật. Tuy nhiên, những hỗ trợ cho các tay đua từ lâu đã bị cấm trong môn thể thao này, vậy nên nhiều người thường tự hỏi liệu xe F1 có trợ lực lái hay không?
Xe F1 có sử dụng trợ lực lái. Tốc độ và lực tuyệt đối liên quan đến các góc cua với tốc độ cao của xe Công thức 1 yêu cầu chúng phải có trợ lực lái, và những chiếc xe này gần như không thể lái nếu không có trợ lực. Do đó, hệ thống lái trợ lực bằng thủy lực trên xe F1 là một bộ phận rất quan trọng.
Dưới đây, chúng ta sẽ khám phá chi tiết hơn về việc sử dụng hệ thống lái trợ lực trong F1. Cùng thảo luận về thời điểm và lý do nó được giới thiệu, cũng như ý tưởng loại bỏ hệ thống này khỏi những chiếc xe.
Hệ thống lái trợ lực được ra mắt ở F1 vào thời điểm nào?
Trợ lực lái lần đầu tiên được đưa vào thế giới Công thức 1 vào năm 1988 bởi đội đua Ligier. Tuy nhiên, không phải tất cả các đội đều tin rằng họ nên bổ sung trợ lực lái cho những chiếc xe của mình vào thời điểm đó. Lý do chủ yếu là do hệ thống lái trợ lực vẫn còn trong giai đoạn thử nghiệm ở môn thể thao này.
Một lý do khác liên quan đến việc các tay đua dựa vào độ nhạy mà họ nhận được từ lốp xe thông qua vô lăng. Tay đua cảm nhận những thiết lập trên chiếc xe của họ thông qua các lực truyền qua lốp xe, đây là điểm tiếp xúc duy nhất của họ với đường đua bên dưới.
Cựu tay đua F1 - Jarno Trulli từng phàn nàn về việc trợ lực lái can thiệp quá nhiều vào cảm giác lái chiếc Lotus của ông vào năm 2011.
Nhiều đội bắt đầu triển khai trợ lực lái
Dần dần sau đó, nhiều đội bắt đầu đưa trợ lực lái vào chiếc xe của mình theo sau Ligier. Phản hồi lực lái có thể bị giảm một nửa thông qua trợ lực lái và trong một số trường hợp, các đội thậm chí còn thiết kế nó theo cách mà trợ lực lái có thể bật hoặc tắt trong buồng lái của xe.
Williams là một trong những đội đã làm điều này. Trong thời kỳ hoàng kim của họ vào những năm 90, đội đã thực hiện thiết kế này. Tay đua Damon Hill từng chia sẻ rằng ông đã được yêu cầu tắt hệ thống trợ lực lái trước khi xuất phát lại GP San Marino 1994, sau vụ va chạm chết người của Ayrton Senna.
Đội cuối cùng giới thiệu hệ thống lái trợ lực cho chiếc xe của mình là Sauber vào năm 2002. FIA cũng quyết định cấm hệ thống lái trợ lực điện trong mùa giải này, khiến hệ thống lái trợ lực thủy lực là lựa chọn duy nhất trong tương lai.
So sánh hệ thống lái trợ lực thủy lực và hệ thống lái trợ lực điện
Trong tương lai, hầu hết các nhà sản xuất ô tô đường trường đều lựa chọn đẩy mạnh sử dụng hệ thống lái trợ lực điện vì tay lái dạng này dễ điều chỉnh hơn, mạnh mẽ hơn và ít phải bảo dưỡng hơn so với tay lái trợ lực thủy lực.
Tuy nhiên, một bộ phận người dùng cũng phàn nàn rằng với tay lái trợ lực điện, người lái có rất ít cảm giác khi xử lý chiếc xe, và rằng vô lăng trở nên quá nhẹ.
Trong khi đó, tay lái trợ lực thủy lực là kiểu tay lái trợ lực cũ. Nó được cung cấp lực bởi hệ thống áp suất thủy lực. Hệ thống này có thể yêu cầu bảo dưỡng theo thời gian và có cảm giác nặng hơn một chút so với hệ thống bằng điện tử.
Tại sao xe F1 cần trợ lực lái?
Những chiếc xe F1 tạo ra lượng downforce đáng kinh ngạc, đặc biệt khi ở tốc độ cao. Nếu không có trợ lực lái, tay đua gần như không thể bẻ lái với lượng lực đẩy tác dụng lên bánh trước từ đường đua.
Lực G ngang tạo thêm khó khăn khi qua các góc cua, và các tay đua sẽ phải vật lộn để giữ vô lăng ổn định nếu không có thiết bị trợ lái. Điều này có nghĩa là tay đua sẽ cần phải khỏe hơn nhiều để có thể lái trên một đường đua tốc độ cao.
Xe Formula 3
Tuy nhiên, một số dòng xe đua một chỗ ngồi vẫn không có trợ lực lái, chẳng hạn như xe Công thức 3. Trước khi bắt đầu mùa giải F1 2020, tay đua Lando Norris của McLaren đã phải lái một chiếc xe F3 để trở nên phù hợp với đường đua hơn, nhằm chuẩn bị cho mùa giải.
Anh cho rằng xe F3 có hệ thống lái nặng hơn nhiều, và mặc dù chúng nhanh hơn ở những góc cua tốc độ cao nhưng lại không ổn định bằng những chiếc xe F1 (thứ khiến anh có thể tự tin hơn nhờ có hệ thống lái trợ lực).
Lance Stroll cũng phàn nàn về việc tay lái của anh quá nhẹ khi tham gia F1, vì anh đã quen lái những chiếc xe F3 không có trợ lực lái. Tuy nhiên, hệ thống lái trợ lực có thể điều chỉnh được. Tay đua có thể quyết định mức độ phản hồi mà họ muốn từ hệ thống lái và điều chỉnh nó khi cần thiết.
Xe IndyCar và NASCAR
IndyCar là một dòng xe khác không có trợ lực lái. Nếu so sánh sự khác biệt về tốc độ giữa Công thức 1 và IndyCar, nơi tốc độ vào cua là rất khác nhau, thì đó là lý do tại sao xe F1 cần trợ lực lái.
Trong khi đó, NASCAR có sử dụng hệ thống lái trợ lực, vì đơn giản là những chiếc xe này quá nặng nề để bẻ lái nếu không có trợ lực.
Cấm trợ lực lái ở F1
Đã có rất nhiều tranh luận xung quanh việc cấm trợ lực lái ở F1. Theo hướng nào đó, nó sẽ khiến việc lái xe Công thức 1 phụ thuộc vào tay đua hơn là phụ thuộc vào máy móc.
Họ sẽ cần phải điều khiển xe mạnh mẽ hơn so với hiện tại. Để lái một chiếc xe F1 ở trường đua Silverstone, nơi có bố cục dòng chảy nhanh (fast flowing), để đạt được tốc độ trung bình 233 km/h mỗi vòng sẽ là một thử thách khắc nghiệt nếu không có trợ lực lái.
Liệu họ sẽ chậm đi?
Việc loại bỏ trợ lực lái có thể buộc tay đua phải lái chậm hơn do những thách thức về thể chất mà họ sẽ phải đối mặt. Trong khi đó, chúng ta vẫn muốn thấy những cỗ máy đáng kinh ngạc này được vận hành đến giới hạn của chúng và nhanh nhất có thể.
Điều quan trọng cần nhớ là những chiếc xe này vốn đã cực kỳ khó lái khi xét về các tác động vật lý lên cơ thể tay đua. Các tay đua phải chịu gia tốc hơn 5G khi phanh gấp và vào cua gấp. Những lực G này đã khiến xe F1 trở nên cực kỳ khó điều khiển.
Không tính năng hỗ trợ
Một yếu tố khác khiến xe Công thức 1 khó điều khiển hơn so với một số môn đua xe thể thao khác là việc FIA cấm các tính năng hỗ trợ tay đua. Việc các tính năng kiểm soát lực kéo và ABS bị cấm trong môn thể thao này đã khiến những chiếc xe trở nên cực kỳ khó lái, ngay cả đối với những tay đua giỏi nhất thế giới.
Lập luận cho việc cấm trợ lực lái
Đã có một số người hâm mộ kêu gọi cấm trợ lực lái trong môn thể thao này. Lý do đằng sau điều này là để các tay đua tập trung vào việc điều khiển chiếc xe hơn là phụ thuộc hệ thống lái trợ lực dùng thủy lực.
Một số lập luận cho rằng việc loại bỏ trợ lực lái khỏi các tay đua sẽ khiến cuộc đua trở nên thú vị hơn vì họ sẽ phải cố gắng để kiểm soát chiếc xe của mình.
Tuy nhiên, thực tế việc loại bỏ trợ lực lái khỏi chiếc xe cũng sẽ không ảnh hưởng nhiều đến mức độ sát sao giữa các tay đua khi thi đấu, vì tất cả họ rồi sẽ ở "trên cùng một con thuyền" và sẽ phải điều chỉnh để thích nghi theo đó.
Khía cạnh an toàn
Một yếu tố khác đáng để xem xét là sự an toàn. Việc loại bỏ hệ thống lái trợ lực khỏi xe F1 có thể khiến chúng trở nên nguy hiểm hơn, đặc biệt là với lượng downforce mà những chiếc xe này tạo ra ở các góc cua tốc độ cao.
Điều này có thể dẫn đến nhiều vụ va chạm lớn - một thứ sẽ không bao giờ được ưa chuộng trong điều kiện giới hạn chi phí.
Lời kết
Những chiếc xe F1 cần phải có hệ thống lái trợ lực vì lượng downforce rất lớn mà những chiếc xe này tạo ra ở những góc cua tốc độ cao.
Nếu không có trợ lực lái, chúng sẽ gần như không thể vào cua nhanh như hiện tại, và các tay đua cũng sẽ không thể điều khiển xe tới giới hạn như cách họ đang làm hiện nay.
