Khi mẫu xe F1 mới của Aston Martin lần đầu diện kiến công chúng trong đợt thử nghiệm cuối tháng Giêng, nó đã lập tức thu hút những ánh nhìn ngưỡng mộ dọc khắp dải pit lane.
Khoác lên mình lớp "áo" đen tuyền tạm thời, cỗ máy này không chỉ toát lên vẻ hung hãn mà còn sở hữu những đường nét thiết kế khác biệt hoàn toàn so với các đối thủ cạnh tranh. Chiếc xe mang đậm dấu ấn đột phá vốn đã làm nên tên tuổi của huyền thoại thiết kế Adrian Newey - người vừa đảm nhận cương vị đối tác điều hành kỹ thuật tại Aston Martin từ tháng Ba năm ngoái.
Tuy nhiên, thực tế phũ phàng đã ập đến ngay khi xe bắt đầu lăn bánh. Vốn đã xuất phát chậm trễ, đội đua chỉ hoàn thành vỏn vẹn bốn vòng chạy trong ngày đầu tiên tại Barcelona trước khi chiếc xe "đứng hình" ngay lối vào pit lane.
Kể từ thời điểm đó, vận may của Aston Martin vẫn chưa có dấu hiệu khởi sắc. Kết thúc đợt thử nghiệm tiền mùa giải vào tuần trước, mẫu xe này bị xếp vào nhóm chậm nhất đoàn đua với tổng quãng đường tích lũy thấp nhất.
Chủ tịch Lawrence Stroll - chủ sở hữu đội đua, xuất hiện tại paddock ở Bahrain với vẻ mặt như thể cả thế giới vừa sụp đổ dưới chân mình. Sải bước nặng nề, gương mặt ông lộ rõ sự pha trộn giữa giận dữ và tuyệt vọng.
Trong những lần hiếm hoi ra sân giữa muôn vàn sự cố về độ tin cậy, chiếc xe cho thấy nó là một "ca khó" đối với các tay đua khi cực kỳ khó kiểm soát trên đường chạy. Đứng trước áp lực từ truyền thông, Aston Martin và Honda chọn cách giữ im lặng. Tuy nhiên, ở phía sau hậu trường, không một ai có ý định che giấu sự thật: họ đang lún sâu vào rắc rối. Họ hiểu rõ điều đó, và bất kể vấn đề nằm ở đâu (mà thực tế là có rất nhiều) thì việc khắc phục chắc chắn sẽ tiêu tốn không ít thời gian.
Kỳ vọng và thực tại: Lời hứa chưa trọn vẹn
Mọi thứ vốn dĩ đã có một khởi đầu đầy hứa hẹn.
Không một đội đua F1 nào bước vào kỷ nguyên 2026 với sự kỳ vọng lớn lao như Aston Martin. Trên lý thuyết, Lawrence Stroll đã thiết lập được một "tổ hợp trong mơ" - một công thức dường như được bảo chứng cho sự thành công.
Bản hợp đồng với Adrian Newey vào tháng 9/2024 được xem là mảnh ghép cuối cùng trong bức tranh tổng thể mà vị tỷ phú người Canada dày công xây dựng, nhằm biến đội đua trở thành một ứng cử viên thực thụ cho chức vô địch thế giới.
Trước đó, vị chủ tịch của đội đua đến từ Silverstone đã sớm chốt thỏa thuận để trở thành đối tác động cơ chính thức của Honda - nhà sản xuất vừa cùng Red Bull và Max Verstappen thống trị làng đua xe với bốn danh hiệu vô địch cá nhân liên tiếp từ năm 2021-2024 và hai chức vô địch đội đua.
Ông cũng không tiếc tiền đầu tư xây dựng một đại bản doanh mới hào nhoáng, sở hữu hệ thống hầm gió tối tân và thiết bị mô phỏng đua xe thuộc hàng hiện đại nhất thế giới. Đi kèm với đó là một danh mục tài trợ khiến cả paddock phải khao khát với nguồn lực tài chính vô hạn, bao gồm cả sức mạnh kinh tế từ tập đoàn dầu khí quốc gia Saudi Arabia.
Và cuối cùng, ngồi trong khoang lái là một huyền thoại sống: Fernando Alonso. Dù đã bước sang tuổi giữa 40, "lão tướng" người Tây Ban Nha vẫn khẳng định vị thế của một quái kiệt thực thụ, một thế lực không thể bàn cãi mỗi khi cầm lái.
Siêu phẩm của Newey: Vẫn chỉ là "bom xịt"
Những năm qua chưa bao giờ là dễ dàng đối với Aston Martin. Bước tiến thần tốc hồi đầu mùa 2023 khi Alonso mới gia nhập – với sáu lần đứng trên podium trong tám chặng đầu và suýt thắng tại Monaco (nếu không vì sai lầm chọn lốp khi trời đổ mưa) hóa ra chỉ là ánh hào quang ngắn ngủi.
Trong nửa sau mùa giải đó, đội đua bắt đầu hụt hơi khi không thể theo kịp tốc độ phát triển của các đối thủ. Kịch bản tương tự lặp lại vào năm 2024, và đến năm 2025, họ hoàn toàn đánh mất sức cạnh tranh khi rơi xuống vị trí thứ 7 trên bảng xếp hạng đội đua.
Sự xuất hiện của Adrian Newey được kỳ vọng sẽ là "cú hích" để xoay chuyển tình thế. Lịch sử đã chứng minh Newey luôn là "ông vua" của những lần thay đổi quy định kỹ thuật, tạo ra những triết lý thiết kế khiến cả đoàn đua phải học tập - như với McLaren năm 1998, hay Red Bull các năm 2009 và 2022.
Cuộc đại cải tổ quy định kỹ thuật lớn nhất lịch sử F1 vào năm 2026 là cơ hội để ông tái lập kỳ tích đó tại Aston Martin. Thế nhưng, mẫu xe đầu tiên dưới sự nhào nặn của ông lại đang gây thất vọng tràn trề. Nhìn vào bối cảnh nội bộ, điều này thực tế không quá bất ngờ.
Biến động nhân sự và sự chậm trễ chiến thuật
Trong F1, thành công đến từ sự ổn định - điều mà Aston Martin hoàn toàn thiếu hụt. Đội ngũ lãnh đạo cấp cao liên tục bị xáo trộn. Giám đốc kỹ thuật Enrico Cardile chỉ vừa mới gia nhập vào tháng Bảy sau một năm thực hiện quy định nghỉ phép chờ việc từ Ferrari.
Nhưng cũng có những sự ra đi đầy tiếc nuối. Đáng chú ý nhất là Andy Cowell - "kiến trúc sư" đứng sau kỷ nguyên thống trị của động cơ Mercedes hybrid. Ông được bổ nhiệm làm CEO vào tháng 10/2024, nhưng chỉ hơn một năm sau, do những bất đồng quan điểm với Newey, ông đã bị đẩy xuống một vị trí khác. Hiện tại, Cowell đang dành phần lớn thời gian tại Nhật Bản để hỗ trợ Honda giải quyết các rắc rối kỹ thuật.
Tại buổi lễ ra mắt đầu tháng Hai, Aston Martin đã chủ động hạ thấp kỳ vọng của dư luận, nhấn mạnh rằng dự án này cần thêm thời gian.
Canh bạc "đập đi xây lại"
Newey giải thích rằng việc ông bắt đầu công việc vào tháng 3/2025 đã khiến đội chậm chân hơn các đối thủ vài tháng. Mặc dù quy định khí động học năm 2026 mới chính thức được công bố vào ngày 2/1/2025, trên thực tế, các đội đua đã bắt tay vào nghiên cứu khung gầm từ trước đó rất lâu dựa trên các bản dự thảo từ FIA.
Có thông tin cho rằng khi Newey nhậm chức vào tháng 3/2025, ông đã yêu cầu thiết kế lại toàn bộ chiếc xe theo ý tưởng riêng của mình. Hệ quả là chiếc xe hiện tại chậm hơn lộ trình phát triển của các đối thủ ít nhất vài tháng. Với khoảng cách đó, ngay cả "phù thủy" Newey cũng không thể tạo nên phép màu ngay tức khắc.
Newey mô tả chiếc Aston Martin mới là một trong những "cách diễn giải cực đoan nhất" đối với bộ quy định năm nay. Tuy nhiên, ở trạng thái hiện tại, chiếc xe rõ ràng là thiếu sức cạnh tranh: chậm chạp và khó đoán. Liệu nó có thể được nâng cấp thành một cỗ máy chiến thắng hay không? Câu trả lời có lẽ phải chờ cho đến khi Honda giải quyết xong những vấn đề của riêng họ.
Bài toán động cơ Honda: Vì sao "gã khổng lồ" hụt hơi?
Tình cảnh hiện tại của Honda đang gợi lại những ký ức đau đớn từ một thập kỷ trước.
Khi Honda trở lại F1 vào năm 2015 cùng McLaren, họ đã bước vào cuộc chơi với một sự chuẩn bị hời hợt. Kết quả là ba mùa giải thảm họa với những khối động cơ vừa thiếu công suất, vừa kém tin cậy. Những điểm tương đồng giữa thời điểm đó và hiện tại là không thể phủ nhận.
Tuy nhiên, việc tại sao lần này Honda lại thiếu chuẩn bị đến vậy là một điều khó hiểu hơn nhiều.
Về lý thuyết, Honda đã chính thức rút lui khỏi F1 vào cuối năm 2021 - ngay sau khi cùng Max Verstappen và Red Bull chạm tay vào danh hiệu vô địch thế giới đầu tiên. Đến tháng 5/2023, họ mới thông báo quay trở lại để hợp tác với Aston Martin. Lập luận được đưa ra để giải thích cho sự tụt hậu hiện tại là: Trong 15 tháng "ngắt quãng" đó, dự án động cơ F1 của Honda về cơ bản đã bị giải tán, các kỹ sư được điều chuyển sang các mảng khác của tập đoàn.
Lỗ hổng trong lập luận của người Nhật
Thế nhưng, thực tế là Honda chưa bao giờ thực sự rời đi. Cả hai đội đua nhà Red Bull vẫn tiếp tục sử dụng động cơ của họ cho đến hết năm ngoái.
Mặc dù F1 áp dụng quy định "đóng băng phát triển", nhưng các khối động cơ vẫn được nâng cấp hàng năm. Lý do là bởi các quy tắc cho phép sửa đổi vì mục đích về độ tin cậy. Mọi nhà sản xuất tại F1 đều tận dụng "lỗ hổng" này để tung ra các bản nâng cấp hiệu suất dưới danh nghĩa cải thiện độ bền. Nếu Honda không làm điều này, họ chắc chắn đã tụt lại phía sau trong giai đoạn 2022-2025, nhưng thực tế đã cho thấy họ vẫn rất mạnh.
Thêm vào đó, đại diện của Honda vẫn luôn góp mặt trong các cuộc họp về bộ quy tắc động cơ mới (cho năm 2026), đó chính là lý do dẫn đến cú "quay xe" trở lại vào đầu năm 2023.
Honda lập luận rằng do thiếu một bộ phận chuyên trách trong thời gian dài, họ phải xây dựng lại đội ngũ thiết kế động cơ mới gần như từ con số không.
So sánh với thành công của Red Bull: Một dấu hỏi lớn
Nhưng hãy nhìn sang Red Bull. Vào năm 2020, khi tuyên bố tự xây dựng nhà máy động cơ riêng, họ chẳng có gì trong tay. Kế hoạch ban đầu là bắt tay với Porsche nhưng cũng đổ bể vào cuối hè 2022. Xét việc Red Bull phải xây dựng một nhà máy động cơ từ bãi đất trống và chiêu mộ toàn bộ nhân sự mới trong cùng khoảng thời gian đó, thì lộ trình của họ không khác biệt mấy so với Honda.
Vậy tại sao Honda - một gã khổng lồ với bề dày lịch sử và nguồn lực hùng hậu lại đang ở quá xa so với mục tiêu họ mong muốn? Cho đến nay, vẫn chưa có câu trả lời thỏa đáng nào được đưa ra từ phía công ty có trụ sở tại xứ anh đào.
Nhân tố Alonso: Khi lịch sử "trêu ngươi" huyền thoại
Một chiếc xe mới, một sự hợp tác động cơ với Honda đang đầy rẫy bất ổn về độ tin cậy lẫn hiệu suất, và ngồi trong khoang lái là Fernando Alonso. Nếu kịch bản này nghe có vẻ quen thuộc, đó là bởi vì nó đã từng xảy ra.
Năm 2015, Alonso rời Ferrari để gia nhập McLaren, anh bị mê hoặc bởi lời hứa về tiềm năng khổng lồ của Honda. Tiềm năng đó cuối cùng cũng thành hiện thực - nhưng mãi đến giai đoạn 2020-2021, khi Honda và McLaren đã "đường ai nấy đi" từ lâu và gã khổng lồ Nhật Bản đã bắt tay với Red Bull.
Trong khi đó, sự nghiệp của Alonso chẳng khác nào rơi vào một "vũng lầy luyện ngục". Một trong những tay đua vĩ đại nhất lịch sử môn thể thao này bị đẩy vào thế phải chật vật giành giật từng điểm số ít ỏi, phải tự đặt ra những mục tiêu nhỏ nhoi để duy trì động lực, thay vì được chiến đấu cho thứ anh xứng đáng: những chiến thắng chặng và danh hiệu vô địch thế giới.
Lần cuối cùng Alonso bước lên bục cao nhất đã là từ tháng 5/2013. Giờ đây, ở tuổi 44, phong độ của anh vẫn cực kỳ ổn định và sự tôn trọng từ các đồng nghiệp trong giới đua xe dành cho anh vẫn cao hơn bao giờ hết - một tay đua có tài năng thiên bẩm và khả năng giữ lửa quyết tâm trước mọi nghịch cảnh.
Giấc mơ dang dở với "phù thủy" Newey?
Sự kết hợp giữa Newey-Honda-Aston Martin trên lý thuyết đã hứa hẹn cho Alonso một cái kết viên mãn, một hy vọng cuối cùng để đưa sự nghiệp lừng lẫy của anh về đích trong vinh quang. Có thể là ngay trong năm nay khi hợp đồng hiện tại đáo hạn, hoặc thêm một mùa giải nữa nếu ánh hào quang trở nên rõ nét.
Nhưng thay vào đó, anh cảm thấy mình như vừa thực hiện một chuyến du hành ngược thời gian về lại 10 năm trước.
Alonso đã chờ đợi cả sự nghiệp để được làm việc cùng Adrian Newey – người mà sự xuất sắc trong thiết kế (cùng một chút vận đen đeo bám của Alonso) đã gián tiếp lấy đi của tay đua người Tây Ban Nha ít nhất hai danh hiệu vô địch thế giới nữa.
Alonso sẽ không nghi ngờ khả năng xoay chuyển cục diện của Newey. Ai lại đi nghi ngờ Newey? Nhưng sau những trải nghiệm kinh hoàng với Honda lần trước, liệu anh có thể thực sự thuyết phục bản thân rằng mọi thứ sẽ thay đổi trong quỹ thời gian ngắn ngủi còn lại của sự nghiệp?
Lựa chọn cuối cùng: Đặt cược hay giải nghệ?
Trước công chúng, Alonso vẫn giữ thái độ lạc quan, giống hệt cách anh từng làm tại McLaren-Honda, ngoại trừ một vài lần "lỡ lời" hiếm hoi khi áp lực vượt quá giới hạn chịu đựng.
"Mọi thứ chắc chắn đều có thể khắc phục được," anh chia sẻ. "Cả trong ngắn hạn lẫn trung hạn. Tôi không nghĩ có vấn đề gì là không thể giải quyết. Chúng tôi sẽ cố gắng điều chỉnh tối đa trước chặng mở màn tại Úc và sau đó là trong vài chặng đầu tiên. Nếu không, chức vô địch sẽ tuột khỏi tầm tay. Nhưng tôi vẫn lạc quan, giải pháp đã có sẵn rồi."
Về đời tư, bạn gái của Alonso là Melissa Jimenez đang mong chờ đứa con đầu lòng của họ vào cuối tháng Ba.
Sự sa sút thảm hại của liên minh Aston Martin-Honda diễn ra quá nhanh khiến giới truyền thông chưa kịp chất vấn anh về tương lai. Nhưng chắc chắn, Alonso đang phải cân nhắc kỹ lưỡng: liệu anh có nên đặt cược một ván bài cuối cùng, dồn toàn bộ năng lượng và cam kết cho một năm đầy thử thách phía trước? Hay đây là lúc thích hợp để treo mũ giải nghệ?