Màn ăn mừng hoành tráng trên podium là một trong những hình ảnh mang tính biểu tượng nhất của F1: ba tay đua dẫn đầu bước lên bục vinh quang, bắt tay với quan chức, ăn mừng bằng Champagne và nâng cao chiếc cúp sau mỗi chặng Grand Prix. Nhưng ít ai biết rằng quá trình thiết kế và chế tác những chiếc cúp ấy đã bắt đầu từ nhiều tháng trước khi cuộc đua diễn ra.
Cúp vô địch đã là một phần không thể thiếu của F1 từ những ngày đầu tiên của giải đấu. Tại British Grand Prix 1950, Giuseppe Farina nhận chiếc cúp đầu tiên mang tên Mervyn O'Gorman Trophy sau chiến thắng lịch sử của mình. Kể từ đó, thiết kế của những chiếc cúp ngày càng trở nên tinh xảo và độc đáo hơn, từ mô hình thu nhỏ của đường đua, logo nhà tài trợ cho đến những mẫu cúp được thiết kế riêng cho từng chặng đua.
Tuy nhiên, trước khi tạo ra một chiếc cúp F1 mới, câu hỏi đầu tiên luôn là: ai sẽ được quyền thiết kế nó? Theo đại diện của chặng đua GP Nhật Bản tại Suzuka, quyền quyết định thường thuộc về một trong ba bên: đầu tiên là nhà tài trợ chính của chặng đua, tiếp theo là cơ quan thể thao quốc gia (tại Nhật là Liên đoàn Ô tô Nhật Bản), và cuối cùng mới đến ban tổ chức đường đua.
Sau khi đơn vị chịu trách nhiệm thiết kế được xác định, chiếc cúp phải tuân thủ các quy định trong bộ hướng dẫn chính thức của F1, bao gồm giới hạn về kích thước và trọng lượng để các tay đua vẫn có thể nâng cúp dễ dàng sau cuộc đua căng thẳng. Cúp dành cho vị trí thứ hai và thứ ba phải nhỏ hơn cúp của người chiến thắng, và một số logo, ký hiệu bắt buộc phải xuất hiện trên cúp.
Ngoài những yêu cầu đó ra, khả năng sáng tạo trong thiết kế gần như không có giới hạn. Ken Ozawa - giám đốc sáng tạo của Las Vegas Grand Prix cho biết các nhà thiết kế có thể tự do phát triển ý tưởng để tạo nên những chiếc cúp mang dấu ấn riêng cho từng chặng đua.
Với những đường đua giàu truyền thống như Zandvoort (Hà Lan), thiết kế cúp thường dựa trên lịch sử lâu đời của sự kiện, với kiểu dáng đã tồn tại từ năm 1939. Albert Park (Úc) cũng duy trì những chiếc cúp mang tính biểu tượng như Sir Jack Brabham Trophy. Trong khi tại Silverstone (Anh), các tay đua thường được trao luân lưu Royal Automobile Club Gold Cup - chiếc cúp vĩnh cửu dành cho người chiến thắng British Grand Prix mỗi năm.
Ngược lại, Las Vegas Grand Prix lựa chọn một hướng đi hoàn toàn mới khi tự thiết kế riêng chiếc cúp cho chặng đua của mình.
"F1 khuyến khích các nhà thiết kế tạo ra những chiếc cúp phản ánh văn hóa và tinh thần đặc trưng của thành phố đăng cai. Vì lớn lên tại Las Vegas, tôi rất hào hứng khi được đưa trải nghiệm của một người địa phương vào hình dáng và cảm giác của chiếc cúp", Ken Ozawa chia sẻ.
Kể từ chặng đua năm 2023, chiếc cúp Las Vegas đã được tích hợp nhiều chi tiết lấy cảm hứng từ địa chất quanh thành phố cùng sự hào nhoáng đặc trưng của Las Vegas. Phần đỉnh cúp còn được gắn hệ thống đèn phát sáng mô phỏng ánh đèn neon nổi tiếng của "Sin City" (biệt danh nổi tiếng của thành phố Las Vegas).
"Việc thêm hệ thống ánh sáng khiến quá trình thiết kế và chế tạo phức tạp và tốn kém hơn, nhưng đó là điều cần thiết để tái hiện năng lượng của Las Vegas vào ban đêm. Những đường chrome và dải đèn ở phần đỉnh chiếc cúp được tạo ra để gợi lại khung cảnh mà các tay đua F1 nhìn thấy khi lao qua đoạn thẳng dài thứ hai trên lịch đua (ám chỉ đoạn thẳng Las Vegas Strip tại chặng đua này) với tốc độ khoảng 354 km/h", Ozawa cho biết.
Sau khi hoàn tất thiết kế, chiếc cúp phải được CEO Las Vegas Grand Prix - Emily Prazer phê duyệt và kiểm tra lại theo các tiêu chuẩn chính thức của F1 trước khi bước vào giai đoạn sản xuất.
Quá trình chế tạo bắt đầu khoảng ba tháng trước ngày đua:
- Phần chân đế được in 3D thử nghiệm trước, sau đó chế tạo bằng đồng và xử lý bằng dung dịch ferric nitrate để tạo hiệu ứng giống đá sa thạch
- Phần thân cúp được in 3D bằng resin rồi phủ chrome, bên trong tích hợp hệ thống đèn LED trắng chiếu qua lớp thấu kính màu neon
- Pin sạc được đặt trong chân đế để cấp nguồn cho hệ thống chiếu sáng
Sau khi hoàn thiện, chiếc cúp được đặt trong hộp bảo vệ được chế tạo từ nhôm hàng không để giữ an toàn cho đến khi xuất hiện trên podium.
Las Vegas đã sử dụng cùng một thiết kế trong ba mùa giải đầu tiên, và Ozawa cho biết ông chưa có ý định thay đổi nó sớm.
Ozawa chia sẻ: "Theo tôi, một thiết kế thành công nên được giữ trong vài năm để chiếc cúp trở thành biểu tượng nhận diện của chặng đua. Dĩ nhiên đôi lúc sẽ có áp lực thay đổi, chẳng hạn khi nhà tài trợ muốn chiếc cúp quảng bá hình ảnh thương hiệu của họ."
"Tôi cũng sẵn sàng trở lại bàn thiết kế cho các chặng đua tương lai nếu chiếc cúp chưa thực sự được các tay đua và người hâm mộ đón nhận, hoặc khi thiết kế dần trở nên lỗi thời."