Vào tháng 2 năm 2025, FIA đã công bố khóa học viên mới của Chương trình phát triển quan chức cấp cao (HPP - High Performance Programme) tại Hội nghị quan chức FIA được tổ chức ở Circuito de Jarama, Madrid (Tây Ban Nha). Đây là hội nghị đầu tiên được tổ chức kể từ năm 2020.
Sự kiện quy tụ khoảng 230 quan chức đến từ tất cả các giải vô địch thế giới do FIA quản lý, bao gồm Formula 1 và FIA World Endurance Championship (WEC). Bên cạnh chương trình đào tạo, FIA cũng thảo luận về vai trò ngày càng quan trọng của trí tuệ nhân tạo (AI) trong công tác điều hành và quản lý các giải đua.
FIA đẩy mạnh việc ứng dụng AI vào công tác giám sát đua xe
Các diễn giả, chuyên gia và quan chức FIA đã thảo luận sâu hơn về việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và học máy (machine learning) trong công tác phát hiện và phân tích các tình huống trên đường đua, bao gồm cả việc tự động phát hiện những trường hợp vượt quá giới hạn đường đua (track limits).
Bên cạnh đó, các quan chức cũng được đào tạo sử dụng những công nghệ mới (hiện vẫn chưa được FIA công bố chi tiết) nhằm hỗ trợ đưa ra các quyết định nhanh chóng và chính xác hơn trong quá trình điều hành cuộc đua.
FIA cho biết: "Nếu được ứng dụng đúng cách, trí tuệ nhân tạo và học máy sẽ là bước tiến tiếp theo giúp nâng cao hiệu quả và tính nhất quán trong quá trình ra quyết định. Các công nghệ này có thể hỗ trợ phát hiện và phân tích sự cố trên đường đua, tự động giám sát giới hạn đường đua, đồng thời cung cấp các phân tích dự báo để hỗ trợ việc đưa ra quyết định một cách chủ động."
FIA cho biết: "Hệ thống phân tích video tốc độ cao dựa trên AI giúp nâng cao hiệu quả xem xét các tình huống trên đường đua. Bên cạnh đó, các bảng điều khiển tiên tiến có khả năng tổng hợp dữ liệu telemetry, GPS, hình ảnh video và liên lạc radio của đội đua. Qua đó đơn giản hóa việc tích hợp và trực quan hóa dữ liệu theo thời gian thực."
Tại mùa giải F1 2026, FIA đã chính thức áp dụng trí tuệ nhân tạo (AI) thông qua hệ thống ECAT (Every Car All Turns - hệ thống giám sát mọi chiếc xe ở mọi góc cua) để hỗ trợ các giám sát viên trong việc giám sát giới hạn đường đua (track limits). Những động thái này cho thấy FIA đang thể hiện sự quan tâm rõ rệt đến việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo và học máy nhằm hỗ trợ công tác điều hành và giám sát các cuộc đua.
Chương trình phát triển quan chức cấp cao (High Performance Programme - HPP) của FIA là gì?
FIA ví chương trình này như bộ phim nổi tiếng Top Gun. Tương tự cách bộ phim đào tạo các phi công ưu tú trong môi trường áp lực cao, HPP cũng được thiết kế để đào tạo các quan chức đua xe tương lai thông qua những môi trường có cường độ làm việc cao, với kinh nghiệm thực tế tại các sự kiện đua xe đang diễn ra.
Trong khóa học thứ hai của HPP, FIA đã tuyển chọn 12 học viên mới, gồm sáu giám sát viên đua xe (stewards) và sáu giám đốc điều hành cuộc đua (race directors).
Lớp HPP giai đoạn 2025–2026 có độ tuổi trung bình dưới 40, đại diện cho 11 quốc gia thuộc năm châu lục và duy trì tỷ lệ cân bằng giới tính với số lượng nam và nữ bằng nhau.
Tuta Mionki là một trong những học viên tốt nghiệp từ chương trình HPP của FIA. Đến từ Kenya, cô bắt đầu sự nghiệp trong giải đua rally với vai trò đồng lái (co-driver) hơn 10 năm trước. Nhiệm vụ của cô là cung cấp ghi chú lộ trình (pacenotes) để hỗ trợ tay đua. Cô thi đấu cho đến năm 2020.
Khi đại dịch COVID-19 làm gián đoạn các hoạt động đua xe rally trên toàn cầu, Mionki có ít cơ hội thi đấu hơn. Đây cũng là thời điểm cô bắt đầu trao đổi, học hỏi từ các giám sát viên đua xe giàu kinh nghiệm tại Kenya, trước khi hoàn thành chương trình đào tạo giám sát viên của FIA và gia nhập HPP vào năm 2023.
Chia sẻ với FIA, Mionki cho biết: "Tôi đã có hai ngày đào tạo tại văn phòng FIA ở Geneva (Thuỵ Sĩ) cùng các thành viên khác của HPP, tham gia huấn luyện cả về điều hành cuộc đua (race control) lẫn công tác giám sát đua xe (stewarding)."
Sau đó, Tuta Mionki được mời tham gia quan sát công việc của các giám sát viên FIA tại GP Tây Ban Nha 2023.
Chia sẻ về trải nghiệm này, cô cho biết: "Đó là một trải nghiệm rất thú vị. Tôi được tận mắt chứng kiến cách các quyết định được đưa ra, tham dự các phiên điều hành và có cơ hội đặt câu hỏi. Các giám sát viên rất cởi mở trong cách họ hướng dẫn và chia sẻ kinh nghiệm."
Cuối mùa giải World Rally Championship 2024, Mionki cũng tiếp tục theo dõi công việc của các giám sát viên tại Central European Rally.
Đánh giá về HPP, cô nhận xét: "Đây là một sáng kiến tuyệt vời. Những giám sát viên mà tôi làm việc cùng đều rất cởi mở, luôn khuyến khích chúng tôi và cho phép chúng tôi tham gia vào quá trình đưa ra quyết định. Những trải nghiệm như vậy thực sự vô giá."
Mionki nhấn mạnh rằng việc học trong lớp chỉ là bước khởi đầu: "Bạn có thể học được rất nhiều trong lớp học, nhưng chỉ khi tận mắt chứng kiến mọi việc diễn ra trên thực tế, bạn mới thực sự hiểu được. Từ chỗ chỉ theo dõi Formula 1 qua truyền hình đến được ngồi trong phòng làm việc của các giám sát viên và trực tiếp quan sát toàn bộ quy trình, tôi hiểu rõ hơn cách các quyết định được đưa ra và lý do đằng sau chúng. Tôi rất biết ơn cơ hội này và xin cảm ơn Chủ tịch FIA cùng tất cả những người đã xây dựng chương trình."
Chủ tịch FIA Mohammed Ben Sulayem khẳng định rằng môn thể thao đua xe sẽ "không thể tồn tại" nếu thiếu đội ngũ quan chức của FIA.
Ông cho biết: "Sự tận tâm và tinh thần cống hiến mà các giám sát viên và giám đốc điều hành cuộc đua của chúng tôi mang đến cho mỗi sự kiện là điều rất đáng trân trọng. Tôi tự hào khi FIA có thể cung cấp một chương trình đào tạo và phát triển đạt tiêu chuẩn cao như vậy."
Ông cũng nhấn mạnh vai trò của FIA trong việc phát triển nguồn nhân lực cho môn thể thao này: "FIA là một tổ chức được xây dựng trên nền tảng tri thức và chúng tôi có trách nhiệm chia sẻ những tri thức đó. Thông qua các chương trình như HPP, chúng tôi có thể phát hiện, hỗ trợ và bồi dưỡng những tài năng xuất sắc trên toàn thế giới, đồng thời mở rộng cơ hội tiếp cận và thúc đẩy sự đa dạng trong đội ngũ quan chức đua xe."
Trong năm 2024, chương trình phát triển quan chức cấp cao (HPP) có 23 học viên đến từ 16 câu lạc bộ thành viên của FIA. Trong khi đó, Chương trình đào tạo giám sát viên khu vực (Regional Stewards Training Programme) thu hút gần 200 học viên, trong đó phụ nữ chiếm 42% và độ tuổi trung bình chỉ hơn 37.
Theo ước tính của FIA, hiện có hơn 300.000 quan chức, giám sát viên, nhân viên điều hành và marshal làm việc trên cơ sở không hưởng lương, tham gia hỗ trợ hơn 60.000 sự kiện đua xe thể thao mỗi năm trên toàn thế giới.
HPP là một phần trong chiến lược dài hạn của FIA nhằm đa dạng hóa đội ngũ quan chức, tạo điều kiện phát triển cho các tình nguyện viên như Tuta Mionki, đồng thời bảo đảm các giải đua do FIA quản lý được điều hành một cách công bằng, nhất quán và chuyên nghiệp.