Max Verstappen đã làm sống dậy hiện tượng mạng mang tên "Thanh tra Max" (Inspector Max), sau khi soi xét cực kỳ kỹ lưỡng chiếc xe Red Bull RB22 được trình diện trên sân khấu tại buổi lễ ra mắt mùa giải Công thức 1 của đội nhà vào tháng trước.
Sự tò mò đáng chú ý của anh - đặc biệt là dành cho chiếc vô lăng đã lộ rõ, khi anh bày tỏ sự ấn tượng lúc cùng đồng đội Isack Hadjar lén xem trước chiếc xe.
"Cái gì thế này?" anh hỏi. "Đây là vô lăng mô phỏng (sim wheel) hay gì vậy? Họ lấy nó ở đâu ra thế? Cái quái gì vậy? Tôi phải hỏi họ xem họ chế tạo thứ này ở đâu mới được."
Câu trả lời cho câu hỏi của anh là: chiếc vô lăng đó - và thực tế là toàn bộ chiếc xe, hoàn toàn không phải do Red Bull chế tạo.
Thay vào đó, nó là một thành phần của những chiếc xe mô hình (show car) F1 "Gen 26" chính thức với độ chân thực siêu cấp, được sản xuất bởi công ty Memento Exclusives của Anh. Và Red Bull đã sử dụng một trong những chiếc xe đó cho buổi ra mắt của mình.
Thế giới hiện đại của những chiếc xe mô hình F1 là một nơi mà không nhiều người biết đến. Trong bài viết này, chúng ta hãy cùng tìm hiểu về công nghệ của Memento cùng ngành công nghiệp đứng phía sau công ty này.
Giống hệt xe thật
Đã từng có thời những chiếc xe mô hình F1 được lắp ghép từ những bộ phận cũ của xe đua thật, kết hợp thêm vài chi tiết bằng nhựa để trông cho bắt mắt và hợp thời.
Nhưng những ngày đó đã qua rồi. Giờ đây, các mẫu xe mô hình F1 chính thức là những cỗ máy có độ chính xác cực cao, được tạo ra bởi phần mềm CAD (Computer-Aided Design), cùng quy trình sản xuất và sử dụng chính những vật liệu sợi carbon như trên xe thật.
Chất lượng vượt trội đó đồng nghĩa với việc chúng trông giống xe thật đến mức, các đội đua hoàn toàn yên tâm sử dụng chúng trên sân khấu tại các buổi lễ ra mắt chính thức.
Chính chiếc xe mô hình của Memento là thứ mà Red Bull đã dùng để công bố bộ nhận diện (livery) của mình, và cũng chính là một chiếc xe khác từ Memento đã đồng hành cùng Audi trong buổi ra mắt tương tự.
Gần đây, cũng lại là một chiếc xe mô hình của Memento được Cadillac sử dụng cho màn ra mắt tại sự kiện Super Bowl (8/2) vừa qua.
Như Barry Gough - CEO của Memento Exclusives, đã chia sẻ về những chiếc xe mô hình này: "Ngày nay, sản phẩm bắt buộc phải đạt đến độ hoàn hảo."
Một ngành kinh doanh bùng nổ
Mảng xe mô hình hiện đã trở thành trụ cột cốt lõi trong hoạt động kinh doanh của Memento, biến công ty này trở thành nhà sản xuất xe F1 lớn nhất thế giới xét về số lượng - với dự kiến 180 chiếc show car sẽ được xuất xưởng trong năm nay.
Memento bắt đầu chế tạo xe mô hình từ trước đợt thay đổi quy định kỹ thuật năm 2022. Tuy nhiên, mối quan hệ ngày càng khăng khít với các đội đua, cùng thỏa thuận cấp phép bản quyền với F1, đã giúp họ mở rộng quy mô một cách chóng mặt.
Điều này đã biến doanh nghiệp mà Gough khởi đầu từ 15 năm trước - vốn chỉ là một đơn vị kinh doanh đồ lưu niệm, trở thành một chương trình sản xuất quy mô toàn diện như ngày nay. Hiện ông đang điều hành 120 nhân viên tại một cơ sở rộng hơn 6.500 mét vuông.
Doanh thu trong năm tài chính tới dự kiến đạt 75 triệu bảng Anh - trong đó 45 triệu bảng đến từ sản xuất và 30 triệu bảng từ đồ lưu niệm.
Barry Gough - người từng là thợ máy số một tại đội đua BAR và bắt đầu sự nghiệp F1 tại Simtek, hiện đang vận hành một bộ máy có quy mô lớn tương đương với các đội đua F1 thời trước.
"Tôi ước tính có khoảng 70 người tham gia vào quy trình sản xuất xe mô hình, từ phòng thiết kế cho đến khâu lắp ráp," ông chia sẻ. "Nhưng nếu tính cả bộ phận tài chính thì con số còn lớn hơn nhiều."
"Hồi tôi ở đội Simtek Grand Prix năm 1994, nhân sự của tôi bây giờ gấp bốn lần họ."
Để đảm bảo mọi thứ được thực hiện đúng tiêu chuẩn khắt khe, ông đã chiêu mộ những cựu nhân viên F1 - những người am hiểu tường tận kỳ vọng của các đội đua.
Đội ngũ này bao gồm các nhà thiết kế từng làm việc cho những đội đua hàng đầu, cùng với Trưởng bộ phận sản xuất Terry Wasyliw - người từng giữ chức Quản lý xưởng lắp ráp vật liệu composite tại đội đua Mercedes trong suốt hơn 20 năm.
Như Gough (người trong ảnh trên) đã khẳng định: "Chúng tôi thấu hiểu các đội đua muốn gì và chất lượng sản phẩm phải đạt đến mức độ nào."
Quy trình chế tạo
Việc sản xuất mỗi chiếc xe mô hình chính thức theo đúng thông số kỹ thuật yêu cầu không phải là chuyện có thể làm trong một sớm một chiều.
Gough giải thích rằng đó là một quy trình kéo dài nhiều tháng, tính từ thời điểm đội ngũ của ông nhận được những bản vẽ CAD đầu tiên cho đến khi ra được sản phẩm hoàn thiện.
"Dự án cho mùa giải 2026 đầu tiên này đã tiêu tốn của chúng tôi tám tháng để đi từ bản vẽ đến thành phẩm như hiện tại," ông nói.
"Nhưng nếu ai đó đưa bản vẽ CAD cho chúng tôi ngay bây giờ, tôi ước tính sẽ mất khoảng 18 tuần để chúng tôi xử lý dữ liệu, sau đó là gia công, tạo khuôn và hoàn thiện sản phẩm."
Mặc dù ẩn dưới lớp vỏ, những chiếc xe mô hình này không sở hữu bất kỳ hệ thống phức tạp nào mà xe thật cần có - như bộ phanh hay hệ thống thủy lực, nhưng mọi chi tiết có thể quan sát từ bên ngoài đều được chế tác để trông chân thực nhất có thể.
"Chúng tôi có động cơ giả, nhưng nó trông y hệt một khối động cơ thật," Gough cho biết thêm. "Chúng tôi có cấu trúc va chạm phía sau bằng sợi carbon, nên nó trông rất thật. Rồi đến hệ thống đèn báo mưa, hệ thống treo, tất cả đều mang diện mạo của đồ thật."
"Các trục bánh xe (uprights) không có thông số kỹ thuật giống hệt xe F1, nhưng chúng là những trục bánh xe thực thụ với vòng bi do chính chúng tôi thiết kế."
"Ngoài ra, xe của chúng tôi còn có thể thực hiện thay lốp (pit-stop). Chúng tôi thiết kế để các đội đua có thể sử dụng cho mục đích đó. Bạn có thể không dùng chúng để cho các đội thợ máy F1 tập luyện chuyên nghiệp, nhưng chúng hoàn toàn phù hợp cho các hoạt động quảng bá của đội đua."
Với Gough, các chi tiết nhỏ luôn là ưu tiên hàng đầu - đó là lý do tại sao ông cảm thấy khá hài lòng trước những nhận xét của Verstappen về chiếc vô lăng mà Memento lắp đặt trên xe mô hình.
"Max đã bình luận về chiếc vô lăng của chúng tôi, và chúng thực sự tuyệt vời," Gough nói. "Chúng được làm từ sợi carbon, trông chẳng khác gì một chiếc vô lăng thật."
"Một số đội hiện nay còn sử dụng chúng trong các hoạt động trải nghiệm tại đường đua, để giới thiệu cho khách mời về cấu tạo của một chiếc vô lăng F1."
"Chúng có diện mạo y hệt, các nút bấm và lẫy chuyển số đều hoạt động bình thường."
Hợp tác cùng các đội đua
Memento còn có khả năng tùy chỉnh quy trình chế tạo từng chiếc xe theo yêu cầu chuyên biệt của từng đội đua.
Vì vậy, đây không đơn thuần là việc sơn màu lên một bộ khung vỏ tiêu chuẩn có sẵn. Memento sản xuất những chiếc xe "thửa riêng" (bespoke) cho bất kỳ bên nào có nhu cầu.
Hiện tại, do các thiết kế theo bộ quy tắc mới năm 2026 vẫn đang ở giai đoạn sơ khai, thiết kế riêng biệt của từng đội vẫn chưa xuất hiện, mà mới chỉ có mẫu xe tiêu chuẩn chính thức của F1.
Tuy nhiên, những chiếc show car phiên bản 2026 mang bản sắc riêng đầu tiên dự kiến sẽ lộ diện vào giữa mùa giải, ngay khi các đội cung cấp bản thiết kế cho Memento.
"Chúng tôi tiếp nhận các bản thiết kế CAD từ các đội và sử dụng chúng," Gough nói. "Những chiếc xe sẽ được tùy chỉnh theo yêu cầu của họ với các thông số khí động học riêng và những chi tiết tương tự."
Và tất nhiên, chúng tôi không kỳ vọng họ sẽ giao cho mình những bí mật thiết kế cốt lõi. Đây là một mối quan hệ được xây dựng trên sự tin tưởng và quy trình làm việc chuyên nghiệp, và chúng tôi có các thỏa thuận bảo mật thông tin (NDA - Non-Disclosure Agreement) với tất cả các đội đua.
Barry Gough - CEO kiêm Nhà sáng lập của Memento Exclusives
Tương lai của những chiếc xe mô hình
Gough luôn trăn trở về cách để cải tiến những chiếc show car, đó là lý do tại sao ông đang ấp ủ những ý tưởng đầy thú vị cho tương lai.
Memento chuẩn bị ra mắt một hệ thống mô phỏng (sim) mới dựa trên mẫu xe mô hình mới nhất của mình, đồng thời đang phát triển một dàn thiết bị thay lốp (pit-stop rig) để xe có thể được sử dụng cho các màn trình diễn thay lốp tại các sự kiện quảng bá.
Thậm chí, không loại trừ khả năng những chiếc xe mô hình này sẽ được chuẩn hóa đủ mức để lắp đặt động cơ điện, phục vụ cho việc thực hành thay lốp thực tế nếu các đội đua có nhu cầu.
Tuy nhiên, một câu hỏi không thể tránh khỏi nảy sinh từ những chiếc show car này là mức giá của chúng - đặc biệt là khi phiên bản riêng của các đội đua có thể được mua trực tiếp.
Giá của mỗi chiếc xe sẽ khác nhau, cộng thêm các tùy chọn thông số kỹ thuật tùy thuộc vào mong muốn của khách hàng, nhưng bạn có thể dự tính mình sẽ phải chi khoảng 500.000 bảng Anh (khoảng hơn 16 tỷ VNĐ).
Như Gough đã nói: "Xe của chúng tôi không hề rẻ, nhưng các đội đua - như chúng ta đã thấy với Red Bull tại buổi ra mắt, đang sử dụng chúng như vật phẩm trung tâm, linh hồn của cả sự kiện."