Khi Adrian Newey xuất hiện tại buổi họp báo của FIA ở Melbourne vào thứ Sáu tuần rồi, mọi chuyện dường như đã quá rõ ràng: Aston Martin đang đối mặt với một khởi đầu mùa giải F1 đầy giông bão, còn Honda thì ngập trong rắc rối. Vị trưởng đội này đã tiết lộ nhiều chi tiết gây sốc hơn cả đợt chạy thử mùa đông. Trong đó, đáng nói nhất là việc hãng xe Nhật Bản chỉ còn đúng hai bộ pin cho chặng đua mở màn năm 2026. Tuy nhiên, tiết lộ chấn động nhất lại nằm ở một khía cạnh khác.
Đó không hẳn là về hệ thống động lực hay chặng Grand Prix Úc, mà là về thực trạng của dự án F1 từ Honda. Đến nay, ai cũng biết dự án này đã thay đổi hoàn toàn so với những năm tháng hoàng kim cùng Red Bull, và Newey đã chính thức xác nhận điều đó.
"Ngược dòng lịch sử một chút, Honda đã rút lui vào cuối năm 2021 rồi mới rục rịch quay lại vào cuối năm 2022. Như vậy, họ đã có khoảng một năm đứng ngoài cuộc chơi," Newey xác nhận. "Hóa ra khi tái cấu trúc, phần lớn đội ngũ nòng cốt ban đầu đã tan rã. Họ chuyển sang làm pin năng lượng mặt trời hay những dự án tương tự. Vì vậy, rất nhiều kỹ sư trong nhóm tái cấu trúc thực chất là những 'tân binh' với F1. Họ không mang theo những kinh nghiệm quý báu mà họ từng có trước đây."
"Chưa kể, khi họ quay lại vào năm 2023, đó cũng là năm đầu tiên áp dụng giới hạn chi tiêu cho động cơ. Trong khi các đối thủ vẫn liên tục phát triển xuyên suốt năm 21, 22 với đội ngũ ổn định và tài chính thả ga, thì Honda lại tái xuất với vỏn vẹn 30% nhân sự cũ cùng một túi tiền bị thắt chặt. Họ đã xuất phát ở thế bị động và thật không may, họ vẫn đang vô cùng chật vật để đuổi kịp."
Chuyến thăm Tokyo phơi bày thực tại mới
Điều đáng kinh ngạc nhất là việc Newey thừa nhận Aston Martin đã không hề hay biết về tình trạng này trong một thời gian dài kỷ lục. Thỏa thuận hợp tác với Honda được công bố từ tháng 5/2023, nhưng theo Newey, phái đoàn do Lawrence Stroll dẫn đầu khi ký kết không hề biết rằng dự án của Honda đã thiếu hụt kinh nghiệm trầm trọng so với trước đây.
Không, chúng tôi hoàn toàn không biết. Chúng tôi chỉ thực sự vỡ lẽ vào tháng 11 năm ngoái, khi tôi cùng Lawrence và Andy Cowell đến Tokyo để làm rõ những tin đồn cho rằng họ sẽ không đạt được mục tiêu công suất đề ra cho chặng đua đầu tiên. Từ đó, sự thật mới lộ ra là phần lớn đội ngũ nhân sự nòng cốt đã không quay trở lại khi dự án tái khởi động.
Adrian Newey - Trưởng đội kiêm Giám đốc kỹ thuật của Aston Martin chia sẻ
Câu trả lời này cực kỳ thú vị, đặc biệt nếu nó không phục vụ mục đích chính trị nào mà phản ánh đúng thực tế. Các đội đua khác trong paddock tin rằng, những phát ngôn hiện tại có thể nhằm mục đích "đánh tiếng" với FIA để xin thêm đặc quyền phát triển hoặc nới lỏng ngân sách cho các nhà sản xuất hệ thống động lực.
Nhưng nếu đó không phải là chiêu bài chính trị, thì viễn cảnh mà Newey hé lộ thật sự rất đáng lo ngại. Điều đó đồng nghĩa với việc Aston Martin đã đặt bút ký mà không hiểu rõ mình đang dấn thân vào điều gì. Và điều này đặt ra dấu hỏi lớn về khâu chuẩn bị và tìm hiểu đối tác của họ.
Vị thế của một "đội đua độc quyền" nghe có vẻ rất hào nhoáng, và về lâu dài thì vẫn thế. Nhưng thực tế, đối tác mới của Aston Martin đang ở thế yếu hơn hẳn so với thời hoàng kim bên cạnh Red Bull.
Trên lý thuyết, việc tích hợp hệ thống động lực vào khung gầm là lợi thế lớn nhất của một đội đua độc quyền - điều mà Mercedes đang chứng minh bằng hiệu suất và sự thấu hiểu hệ thống động lực vượt trội. Nhưng điều đó cũng ẩn chứa một hiểm họa: khi Aston Martin đưa ra những yêu cầu kỹ thuật phức tạp, Honda không hề nói "không", nhưng thực tế những yêu cầu đó lại quá tham vọng đối với một đội ngũ còn non kinh nghiệm.
Truyền thông Nhật Bản trước thềm Grand Prix Úc đã đưa tin rằng Newey đưa ra các yêu cầu thay đổi khá muộn. Điều này đã được Chủ tịch HRC Koji Watanabe phủ nhận tại Melbourne. Tuy nhiên, việc tìm ra sự cân bằng giữa các yếu tố này vẫn là một bài toán hóc búa. Tích hợp tối ưu hệ thống động lực vào khung gầm về lý thuyết sẽ mang lại lợi thế khổng lồ, nhưng với những rắc rối hiện tại, Honda cần phải làm tốt những thứ cơ bản trước đã, và có vẻ ngay cả điều đó thôi cũng đã đủ thấy khó khăn rồi.
Tại sao dự án của Honda và Red Bull lại khó có thể đặt lên bàn cân?
Một nhận định khá đơn giản đang lan truyền trong khu paddock rằng: dù có kinh nghiệm F1 gần đây, Honda lại đang vật lộn vất vả hơn nhiều so với các "tân binh" như Audi hay Red Bull Ford Powertrains. Người ta cho rằng cả hai đội đua nhà Red Bull đã "né được một cú lừa chí mạng" khi tự nắm lấy vận mệnh của mình kể từ năm nay.
Tuy nhiên, cần phải lưu ý hai điểm mấu chốt. Thứ nhất, hai dự án này cực kỳ khó so sánh. Red Bull xây dựng dự án hệ thống động lực ngay tại đại bản doanh Milton Keynes, trong khi Honda vận hành chủ yếu từ Sakura (Nhật Bản). Chỉ riêng điều này đã tạo ra một thực tế hậu cần trái ngược hoàn toàn. Tại Red Bull, việc tích hợp động cơ và khung gầm diễn ra ngay trên cùng một chỗ, và chúng cực kỳ đồng bộ.
Hơn nữa, Red Bull đã chiêu mộ được một lượng lớn chuyên gia từ bên ngoài. Bên cạnh nhiều nhân sự cấp cao từ Mercedes High Performance Powertrains (Mercedes HPP) và AVL, họ còn lôi kéo được cả những kỹ sư từ chính đối tác cũ Honda. Ngược lại, Honda xây dựng dự án hiện tại phần lớn bằng nguồn lực nội bộ, điều đó đồng nghĩa với việc, như Newey đã giải thích, nhiều thành viên trong đội ngũ vẫn còn rất ít kinh nghiệm thực chiến tại F1.
Kiến thức mà Red Bull thu thập được từ Mercedes HPP không chỉ giúp ích cho việc phát triển động cơ mà còn cả trong việc thiết lập cơ sở vật chất tại Milton Keynes. Trong một chuyến tham quan nhà máy động cơ, Steve Brody - người chuyển sang từ Mercedes HPP giải thích rằng, những bài học từ Brixworth đã được áp dụng triệt để khi thiết kế các cơ sở mới. Họ sao chép những điểm mạnh của nhà máy Mercedes, đồng thời được toàn quyền thay đổi những gì họ cho là chưa tối ưu ở đối thủ.
Tại Honda, cơ sở vật chất ở Sakura rất tốt và hiện đại, đó là điều mà Andy Cowell đã cực kỳ ấn tượng khi tới thăm. Nhưng như Newey đã phân tích, cái họ thiếu chính là kinh nghiệm vận hành F1 thực tế, và điều này cần có thời gian để bồi đắp.
Quyết định rời F1 đầy nghiệt ngã
Việc cho rằng Red Bull đã "thoát nạn" một mùa giải đau đớn có lẽ sẽ hơi phiến diện. Quyết định tự nắm lấy vận mệnh của Red Bull phần lớn đến từ sự bắt buộc, sau khi Honda quyết định chính thức rời F1 vào cuối năm 2021, điều mà chính Max Verstappen cũng đã thừa nhận.
Nếu Honda không khai tử dự án quá sớm vào năm 2021, Red Bull đã chẳng cần phải tự mình làm tất cả, và dự án F1 của HRC ngày nay chắc chắn sẽ mang một diện mạo rất khác. Trong trường hợp đó, bộ máy sẽ không bị giải thể, còn những kinh nghiệm và bí quyết F1 tích lũy được cũng sẽ chẳng hề bị mai một.
Tình cảnh hiện tại phần lớn là hệ quả của một quyết định sai thời điểm khi rời bỏ F1 trong giai đoạn COVID - một kịch bản không phải lần đầu xảy ra trong lịch sử của nhà sản xuất động cơ Nhật Bản. Sự hồi phục sẽ cần thời gian. Như trong quá khứ, Honda cuối cùng rồi cũng sẽ thành công. Nhưng câu hỏi đặt ra là việc đó sẽ mất bao lâu, và quan trọng hơn là liệu nó có còn kịp cho Fernando Alonso hay không?