Khi chỉ còn lại ba chặng đua nữa của mùa giải F1 2025, tay đua Lando Norris của McLaren đang có đà thăng hoa trong cuộc đua vô địch. Nhưng lịch sử đã chứng minh: dẫn đầu không đồng nghĩa với đăng quang. Đã có không ít lần các tay đua hoặc cả đội đã tự làm khó mình và tuột tay khỏi ngôi vị số 1 thế giới trong hoàn cảnh tưởng như chắc chắn nhất.
Dưới đây là năm trường hợp điển hình khi người dẫn đầu bảng xếp hạng trượt chân và mất chức vô địch khi đang có lợi thế lớn cho mình.
Nigel Mansell, 1986
Hệ thống điểm: 9 điểm cho người chiến thắng.
Với khoảng cách 10 điểm dẫn đầu bảng xếp hạng khi mùa giải còn hai chặng, mọi thứ tưởng như đang rất thuận lợi cho Nigel Mansell của Williams sau khi đồng đội Nelson Piquet về thứ ba và Alain Prost của McLaren chen giữa họ ở vị trí thứ hai trong chặng đua thứ 14 tại Bồ Đào Nha.
Ở mùa 1986, điểm số của mỗi tay đua được tính dựa trên 11 chặng đua có kết quả tốt nhất, khiến cuộc đua vô địch bước vào hai chặng cuối với nhiều biến số.
Một chiến thắng ở chặng đua áp chót tại Mexico sẽ giúp cho Mansell giành lấy chức vô địch. Tuy nhiên, việc xuất phát ở vị trí thứ ba và cảm thấy khó chịu ở dạ dày đã khiến cho Mansell không thể vào được số 1 và bị vượt bởi cả đoàn xe khi lao đến Turn 1.
Mansell rơi xuống tận vị trí thứ 18 nhưng sau đó lội ngược dòng và về đích ở vị trí thứ năm chung cuộc, nhưng 2 điểm từ vị trí này không được tính vì quy tắc "11 chặng đua có kết quả tốt nhất". Trong khi đó, Prost về nhì và thu hẹp cách biệt với Mansell còn 6 điểm trước khi bước vào chặng cuối tại Úc.
Ở Adelaide, Mansell giành pole, trong khi Prost xếp thứ tư. Nhưng Mansell mất vị trí dẫn đầu vào tay Ayrton Senna ngay từ khi xuất phát, rồi bị Nelson Piquet và Keke Rosberg vượt qua ngay vòng đầu tiên. Lốp xe lúc này đã trở thành yếu tố then chốt khi Prost bị thủng lốp nhưng vẫn giữ được vị trí thứ tư sau khi vào pit. Còn Nelson Piquet - người trước đó bị xoay xe ở vòng 23 - đã vượt qua Mansell để lấy vị trí thứ hai. Mối quan hệ giữa hai tay đua Williams lúc này vốn đã rất căng thẳng sau cả mùa giải cạnh tranh nội bộ.
Với việc Rosberg dẫn đầu, Piquet, Mansell và Prost lần lượt xếp ở vị trí 2–3–4. Nhưng thế cờ của Prost hóa ra còn tốt hơn nữa, bởi theo tiết lộ sau này, Rosberg sẵn sàng hy sinh vị trí để giúp Prost đạt được tối đa điểm số. Lúc này, Mansell chỉ cần về đích ở vị trí thứ ba là đủ để giành chức vô địch, và điều đó tưởng như chắc chắn khi Rosberg gặp sự cố nổ lốp và phải bỏ cuộc từ vị trí dẫn đầu, bất chấp việc Prost vượt Mansell trên đường đua và đẩy tay lái người Anh xuống thêm một bậc.
Tưởng chừng như có được vị trí thứ ba tối thiểu sẽ giúp Nigel Mansell có được chiếc cúp vô địch thì bất ngờ đã xảy đến. Chiếc xe của ông bất ngờ nổ lốp trên đoạn thẳng Brabham và chỉ còn lết được vài mét với phần treo hỏng nặng. Tay đua của Williams đã phải bỏ cuộc và giấc mơ vô địch của ông coi như chấm hết.
Dù sự cố kỹ thuật là yếu tố quyết định, hai chặng đua cuối đầy khó khăn tại Mexico và Úc đã khiến Mansell đánh rơi lợi thế vô địch từng rất chắc chắn. Ngay thời điểm bị Prost vượt ở Adelaide, Mansell đã rơi khỏi vị trí cần thiết để níu giữ hy vọng vô địch của mình.
Alain Prost sau đó giành chiến thắng chặng đua, qua đó đoạt luôn danh hiệu vô địch, trong khi Mansell phải chờ thêm sáu năm nữa mới được lên ngôi vương.
Nico Rosberg, 2014
Hệ thống điểm: 25 điểm cho người chiến thắng.
Mùa giải 2014 đánh dấu sự khởi đầu của một kỷ nguyên mới tại F1, khi môn thể thao này từ bỏ động cơ V8 hút khí tự nhiên để chuyển sang thế hệ động cơ tăng áp hybrid V6 tối tân.
Mercedes đã chuẩn bị cực kỳ kỹ lưỡng cho bộ luật mới và xuất hiện với một chiếc xe cùng hệ thống động lực vượt trội hoàn toàn ngay từ đầu mùa. Những tiết lộ từ nội bộ sau này cho thấy đội đã "giấu" rất nhiều sức mạnh thực sự trong giai đoạn đầu của kỷ nguyên hybrid.
Với việc gần như không có đội nào đủ sức cạnh tranh khiến cuộc đua vô địch chỉ còn là nội chiến giữa Lewis Hamilton và Nico Rosberg. Hamilton theo đuổi danh hiệu thế giới thứ hai kể từ khi rời McLaren một năm trước, trong khi Rosberg quyết tâm giành danh hiệu đầu tiên khi anh có bốn năm gắn bó với "mũi tên bạc nước Đức".
Màn thư hùng nảy lửa mang tên "Cuộc so tài ở sa mạc" tại Bahrain tạo nên bối cảnh hoàn hảo: cả hai tranh đấu quyết liệt nhưng vẫn cực kỳ công bằng và chiến thắng gọi tên Hamilton. Tuy nhiên, Rosberg mới là người dần vượt lên về điểm số cho đến khi bước vào chặng đua sân nhà tại Đức.
Chiến thắng tại sân nhà Hockenheim giúp Rosberg nới rộng khoảng cách lên 14 điểm, trong khi Hamilton chỉ về thứ ba, và con số này tăng lên thành 29 điểm sau chặng Bỉ.
Tại Spa-Francorchamps, Rosberg giành pole nhưng khi quyết đấu với Hamilton, anh đã va chạm với đồng đội. Chiếc xe của Hamilton hư hỏng nặng và phải bỏ cuộc, còn Rosberg vẫn có thể về nhì sau khi thay mũi xe. Xét riêng lẻ, đây chỉ là một va chạm nhỏ. Tuy nhiên, trong bối cảnh cuộc chiến giữa hai tay đua, nó trở thành một trong những điểm bùng nổ lớn nhất của cặp "kình địch" Hamilton – Rosberg.
Sếp lớn Toto Wolff bộc lộ sự tức giận, còn Hamilton tuyên bố Rosberg đã "thừa nhận cố tình va chạm để gửi thông điệp", điều mà Rosberg phủ nhận. Tay đua người Đức bị cho là đã nhận án phạt tài chính nội bộ trong phần còn lại của mùa.
Trong khi không có lệnh đội nào được áp dụng, Rosberg chỉ thắng thêm một chặng nữa trong bảy chặng cuối, còn Hamilton mở ra chuỗi chiến thắng hủy diệt. Chỉ sau năm chặng mà Hamilton đều giành chiến thắng, khoảng cách 29 điểm của tay đua người Đức đã biến thành bất lợi 25 điểm cho Rosberg, trước khi cải thiện phần nào xuống còn 17 điểm khi bước vào chặng cuối ở Abu Dhabi.
Với chặng đua áp dụng hệ thống "nhân đôi điểm số" gây tranh cãi, Rosberg trên lý thuyết vẫn còn cơ hội để vô địch. Dù giành pole, cơ hội ấy gần như tan biến khi Hamilton vượt ngay ở góc cua đầu tiên. Cuộc đua của tay đua người Đức đã hoàn toàn chấm dứt giữa chặng khi anh gặp sự cố động cơ phải về đích ở vị trí 14.
Dù Rosberg sau này giành được quả ngọt vào năm 2016 nhưng sự sa sút của anh trong năm 2014 là quá lớn, cho thấy hoặc chặng đua tại Spa đã đè nặng tâm lý anh, hoặc có thể thấy được một Hamilton mang đầy sự thịnh nộ đã trở nên không thể ngăn cản.
Carlos Reutemann, 1981
Hệ thống điểm: 9 điểm cho người chiến thắng.
Khi mùa giải 1981 còn sáu chặng, tay đua người Argentina Carlos Reutemann dẫn đầu bảng xếp hạng với 17 điểm hơn Nelson Piquet.
Hai chiến thắng tại Brazil và Bỉ giúp Reutemann có khởi đầu tốt trên bảng xếp hạng, trong đó chiến thắng tại Brazil là nơi gây nhiều tranh cãi. Dù mới là chặng thứ hai của mùa giải, Williams đã yêu cầu Reutemann nhường chiến thắng cho người đồng đội - đương kim vô địch thế giới Alan Jones, nhưng Reutemann bất tuân và giành chiến thắng. Alan Jones sau đó đã tức giận đến mức không lên bục nhận giải.
Sự việc này đã tạo nên điểm nhấn cho cả mùa giải, và rõ ràng Reutemann đã thể hiện quyết tâm tranh chức vô địch, trong khi Jones không hoàn toàn tham gia vào cuộc chiến này.
Đối thủ gần nhất của Reutemann là Piquet cùng đội Brabham, với khoảng cách ba điểm sau chặng Monza, chặng áp chót mùa giải, nơi Reutemann về thứ ba. Khoảng cách này giảm còn một điểm sau chặng Canada, khi Reutemann tụt lại phía sau từ vị trí xuất phát hàng đầu. Dù xuất phát mạnh mẽ để chiếm vị trí dẫn đầu tại Turn 1, Reutemann chỉ về thứ 10 tại Montreal. Nhưng anh đã kịp thời lấy lại phong độ với vị trí pole cho chặng cuối tại Caesar’s Palace Grand Prix ở Las Vegas trước Alan Jones.
Alan Jones không hề muốn giúp Reutemann trong cuộc đua vô địch, dù Piquet xuất phát sau anh ở vị trí thứ tư. Jones lập tức chiếm vị trí dẫn đầu, còn Reutemann chậm chạp tụt xuống thứ năm, vẫn hơn Piquet ở vị trí thứ tám.
Đến vòng 17, cả Piquet và Reutemann đều nằm ngoài nhóm có điểm nhưng Piquet vượt Reutemann và cuối cùng cán đích ở vị trí thứ năm, trong khi Reutemann chỉ xếp thứ tám. Đây là một cuộc đua cho vô địch hoàn toàn thiếu đi sự kịch tính, nhưng chiến thắng chung cuộc thuộc về Piquet, với chỉ 1 điểm hơn.
Với chiến thắng của Jones tại Las Vegas, tay đua người Úc chứng tỏ Williams có tốc độ cực tốt, nhưng vì lý do nào đó, Reutemann đã đánh mất phong độ ở những thời điểm then chốt của cuộc đua vô địch và ngậm ngùi nhìn Nelson Piquet giành lấy chiếc cúp chỉ với hơn 1 điểm trên bảng xếp hạng.
Fernando Alonso và Mark Webber, 2010
Hệ thống điểm: 25 điểm cho người chiến thắng.
Trong mùa giải F1 2010 đầy kịch tính với nhiều cái tên cùng tranh đua, đã có hai tay đua hàng đầu đã tự đánh rơi cơ hội vô địch trong những chặng cuối cùng.
Đây là mùa giải đầu tiên mà Red Bull thực sự trở thành ứng viên vô địch, với Mark Webber và Sebastian Vettel cạnh tranh vị thế với nhà Ferrari của Fernando Alonso. "Thần đồng" của Red Bull - Sebastian Vettel đã có một mùa giải ấn tượng, nhưng Webber mới là người ổn định hơn khi anh giành nhiều chiến thắng trong các chặng đua hè ở châu Âu.
Trong điều kiện trời mưa tầm tã tại cuộc đua ở Hàn Quốc, Vettel kiểm soát cuộc đua ngay từ đầu, trong khi Webber mắc sai lầm quan trọng ở vòng 19. Xe của anh chạm vào mép đường và tay đua người Úc mất kiểm soát rồi trượt lùi vào racing line khiến anh va chạm với Nico Rosberg của Mercedes, khiến cả hai phải bỏ cuộc ngay lập tức.
Tôi nghĩ mình kiểm soát được chiếc xe nhưng đã không thể và đâm vào tường. Rồi Nico đâm vào xe của tôi, điều đó cũng đã phá hỏng cuộc đua của anh ấy nữa. Đây là lỗi của tôi, và hôm nay không phải là ngày của tôi.
Mark Webber
Trong khi Vettel giữ sức để kiểm soát cuộc đua, Red Bull vẫn có một ngày không như ý khi Vettel phải bỏ cuộc ở những vòng cuối do động cơ Renault hỏng, dù động cơ chỉ còn vài vòng nữa là kết thúc chu kỳ sử dụng.
Bộ ba này lần lượt xếp trên podium ở chặng áp chót tại Brazil, với Vettel giành chiến thắng, Webber về nhì và Alonso hạng ba. Red Bull quyết định không hoàn toàn ủng hộ Webber trong cuộc đua đến danh hiệu đầu tiên.
Tại chặng cuối ở Abu Dhabi, Vettel chứng tỏ sự áp đảo khi xuất phát từ pole, giành chiến thắng và tối đa hóa điểm số trong hai chặng cuối. Alonso xuất phát thứ ba, Webber thứ năm, và khi Webber vào pit thay lốp mềm, Ferrari cũng cho Alonso vào pit để giúp cho tay đua Tây Ban Nha phản ứng và phòng ngự được tình huống thay lốp từ tay đua người Úc. Nhưng chiến lược này lại sai lầm.
Alonso sau khi vào thay lốp và trở lại vẫn dẫn trước Webber, nhưng cả hai bị kẹt sau Vitaly Petrov của Renault - người đã chống cự Alonso vòng này qua vòng khác. Kể cả có DRS, tay đua của Ferrari vẫn bị mắc kẹt, và cả ba qua vạch đích với khoảng cách dưới một giây.
Với 25 điểm có được sau chiến thắng tại Abu Dhabi, Vettel đã ngược dòng rút ngắn khoảng cách trong hai chặng cuối, 15 điểm chỉ trong chặng cuối, khi cả hai đối thủ cạnh tranh (Webber và Alonso) bị cuốn vào cuộc chiến của chính họ. Vettel từ thế "dường như không có cơ hội" đã vượt lên giành chức vô địch, hơn Alonso 4 điểm, trong khi Alonso bày tỏ sự giận dữ và thất vọng, chỉ tay về phía Petrov ở vòng đi chậm sau cuộc đua.
Lewis Hamilton, 2007
Hệ thống điểm: 10 điểm cho người chiến thắng.
Sau chặng 15 của mùa giải F1 2007, tân binh Lewis Hamilton dường như sắp giành danh hiệu vô địch đầu tiên ngay trong mùa giải ra mắt của mình.
Đây là một màn trình diễn không thể tin nổi từ tay đua trẻ của McLaren - người vừa bước lên từ giải GP2 và sát cánh cùng với Fernando Alonso - nhà vô địch F1 hai lần giàu kinh nghiệm, trong khi Kimi Raikkonen thay thế Michael Schumacher tại Ferrari.
Cả ba tay đua đều giành được nhiều chiến thắng, nhưng McLaren có vẻ ổn định hơn một chút khi mùa giải đi đến những vòng cuối.
Tại chặng đua ở Nhật Bản, Hamilton giành chiến thắng và dường như đã đặt Alonso và Raikkonen ngoài tầm với khi Alonso đã gặp tai nạn giữa chặng, còn Raikkonen phải cố gắng phục hồi sau sai lầm của Ferrari khi xuất phát với lốp mưa.
Chiến thắng đó của Hamilton giúp anh dẫn Alonso 12 điểm và dẫn Raikkonen 17 điểm, với tối đa 20 điểm còn lại trong hai chặng cuối. Với trung bình 7 điểm mỗi chặng, Hamilton dường như có thể làm được điều mà Jacques Villeneuve không thể làm năm 1996, đó là giành danh hiệu ở mùa giải tân binh.
Mọi thứ có vẻ còn thuận lợi hơn khi Hamilton giành pole tại chặng Trung Quốc, trước Raikkonen ở hàng đầu.
Tuy nhiên, sai lầm chiến lược từ McLaren, cùng với lỗi của Hamilton, khiến anh ra về tay trắng ở Thượng Hải. Trong điều kiện đường khô dần và lốp mưa trung gian đã cũ, Hamilton cố gắng giữ vị trí trước Raikkonen, nhưng lỗi tại Turn 8 khiến tay đua của Ferrari dẫn trước. Ngay sau đó, Hamilton vào pit thay lốp, nhưng vào quá nhanh đã khiến lốp bị hở lớp bố và anh sa vào bãi sỏi gần pit, mất hết động lực. Raikkonen giành chiến thắng, còn Hamilton bị loại khỏi cuộc đua.
Dù vậy, Hamilton vẫn dẫn Alonso 4 điểm và dẫn Raikkonen 3 điểm. Cơ hội duy nhất cho Raikkonen là về nhất tại Brazil và Hamilton chỉ giành 2 điểm hoặc ít hơn.
Tại Interlagos, Felipe Massa xuất phát từ pole, Raikkonen vượt Hamilton ngay Turn 1. Hamilton bị Alonso vượt qua và tay đua nước Anh cố gắng vượt tại Turn 4 nhưng bị khóa bánh và rơi xuống vị trí thứ tám, rõ ràng áp lực ảnh hưởng đến phong thái thường ngày của anh.
Với hai chiếc Ferrari đang giữ vị trí nhất và nhì, Raikkonen cũng đã vươn lên dẫn đầu khi Massa gần như không chống cự sau khi phải thay lốp. Ngựa Chồm đã có một thế trận trong mơ với hai vị trí dẫn đầu theo đúng thứ tự họ cần và Raikkonen đã làm tất cả những gì anh cần phải làm.
Còn với Hamilton, anh bắt đầu màn ngược dòng từ vị trí thứ tám, đến khi leo lên được thứ sáu thì chiếc xe bất ngờ gặp sự cố khó hiểu ở hộp số, khiến anh chậm dần đến mức gần như bò trên đường đua. Chiếc McLaren của tân binh người Anh đã rơi xuống tận vị trí thứ 18 trước khi có thể chiếc xe hoạt động trở lại. Anh dồn hết khả năng cho phần còn lại của cuộc đua và cuối cùng chỉ cán đích ở vị trí thứ bảy.
Lewis Hamilton đã mất chức vô địch chỉ với 1 điểm trước Raikkonen, bằng điểm Alonso, dù đã dẫn trước cả hai khi còn hai chặng. Đây là một sự thất bại đáng tiếc của cả tay đua lẫn đội đua McLaren, và nhiều thuyết âm mưu đã xuất hiện quanh các chặng Trung Quốc và Brazil.
Để làm rõ bối cảnh, năm 2007 là năm xảy ra scandal "Spygate" nổi tiếng của McLaren với Ferrari, khiến đội đua của Ron Dennis bị phạt 100 triệu USD và bị loại khỏi bảng xếp hạng đội đua. Mặc dù các tay đua được miễn trừ để hoàn tất mùa giải, nhưng tình huống hiếm gặp và gần như bất khả thi (khi Raikkonen đánh bại cả Hamilton lẫn Alonso) đã dấy lên tin đồn về khả năng tồn tại một thỏa thuận bí mật giữa FIA và McLaren nhằm đảm bảo Ferrari giành chiến thắng.
Những lần trượt chân đáng tiếc và suýt nữa thành thảm họa
Damon Hill, 1995
Với một trong những chiếc xe nhanh nhất mùa giải, Hill và Schumacher trong nửa đầu mùa hầu như cân bằng về thành tích. Tuy nhiên, Hill đã mắc sai lầm khi cố vượt Schumacher tại Silverstone, khiến cả hai gặp sự cố. Hill lại va chạm với Schumacher tại Monza, rồi lại thất bại trong cuộc chiến tay đôi dù đang ở lốp phù hợp tại Bỉ, và còn xoay xe tại Nurburgring.
Sebastian Vettel, 2018
Giữa mùa giải F1 2018, Vettel và Hamilton đua sát nút, với chiến thắng gần nhất của Vettel trước Hamilton tại Silverstone. Tuy nhiên, một sai lầm đắt giá khi dẫn đầu tại Hockenheim khiến cơ hội vô địch của Vettel sụp đổ, và Hamilton sau đó giành danh hiệu thứ năm một cách thoải mái.
Mika Häkkinen, 1999
Dù Häkkinen cuối cùng giành được danh hiệu ở chặng cuối, tay đua người Phần Lan dường như mất tập trung sau tai nạn gãy chân của Michael Schumacher tại Silverstone. Một loạt các chặng thi đấu kém hiệu quả được "tô điểm" bằng sai lầm khi dẫn đầu tại Monza và chỉ giành một điểm tại Nurburgring trong điều kiện thời tiết khó lường. Tuy nhiên, sau khi Schumacher trở lại Malaysia, Häkkinen tái tập trung và có màn trình diễn hoàn hảo dưới áp lực lớn tại Suzuka, giành danh hiệu chỉ hơn Eddie Irvine vỏn vẹn 2 điểm.