Sau đây là Phương Anh, phóng viên thường trú của VNF1.com, với những thông tin độc quyền (hầu hết không chính xác) từ thế giới đua xe F1.
McLaren đang bước vào nửa sau mùa giải 2026 trong sự hoang mang. Theo một nguồn tin, đội đua xứ Woking (Anh) đang ở thế bị động trong mảng phát triển hệ thống động lực vì một lý do hơi "lãng xẹt": họ không có sách hướng dẫn sử dụng.
Nghe thì lạ, bởi động cơ là chi tiết đắt đỏ bậc nhất trên một chiếc xe F1, giá có thể lên đến hàng chục triệu USD. Việc sở hữu nó mà không biết cách khai thác triệt để thì thật khó hiểu. Nhưng ngẫm lại, ta sẽ thấy mọi thứ đều nằm gọn trong tính toán của… chính Mercedes.
Kỳ phùng địch thủ, mà cũng là khách hàng thân thiết
Chuyện McLaren nhiều năm nay là khách hàng thân quen của Mercedes thì ai cũng biết. Có điều nếu dừng lại một giây, bạn sẽ thấy hơi lấn cấn: làm thế quái nào hai đội đua kỳ phùng địch thủ lại có mối quan hệ mua bán thân thiết đến vậy? Chẳng lẽ Mercedes lại sẵn lòng bán đi thứ vũ khí tối tân nhất của mình cho chính kẻ sẽ dùng nó để quay lại bắn mình?
Phải công nhận Mercedes là một nhà kinh doanh tài ba. Họ luôn cung cấp sản phẩm chất lượng cho những khách hàng lớn, trong đó có McLaren. Chỉ là năm nay, chẳng hiểu sao, họ bỗng trở nên hơi thiếu sót với khách VIP của mình.
Bằng chứng đắt giá nhất xuất hiện ngay từ đầu mùa, ở Trung Quốc, khi cả Lando Norris lẫn Oscar Piastri phải dừng cuộc chơi vì lỗi điện trên hệ thống động lực, khi còn chưa kịp lăn bánh ra đường đua. HPP (High Performance Powertrains) vẫn luôn có mặt cùng McLaren để phân tích sự cố. Nhưng phân tích xong rồi, McLaren vẫn cứ chậm hơn đội đua nhà máy Mercedes, dù cả hai dùng chung một khối động cơ.
Điều thú vị về việc làm một đội khách hàng là: bạn được dùng động cơ do những người giỏi nhất chế tạo, không phải trả tiền cho quá trình phát triển. Đổi lại, bạn phải chấp nhận một sự thật phũ phàng: người làm ra cỗ máy lúc nào cũng hiểu nó rõ hơn bạn. Và đôi khi, chính cái khoảng cách hiểu biết đó mới là điểm mấu chốt của cả cuộc chơi. Người nắm phần hiểu biết ấy, "tình cờ thay", lại đang dẫn đầu bảng xếp hạng đội đua.
McLaren mua cỗ máy tốt nhất. Sách hướng dẫn thì Mercedes giữ lại
Vậy, vì sao sự thay đổi lại diễn ra vào năm nay?
Câu trả lời nằm ở chính kỷ nguyên vừa khép lại. Suốt những năm qua, Mercedes đã phải ngồi nhìn đối thủ thống trị, và họ rút ra một bài học lớn: kẻ chiến thắng không phải kẻ hào phóng nhất, mà là kẻ biết giữ chặt mọi thứ cho riêng mình. Có vẻ như Mercedes đã ghi chép cẩn thận bài học này.
Rồi mùa giải 2026 tới, mang theo một bộ luật động cơ mới toanh, mọi thứ được làm lại từ đầu. Với một nhà sản xuất vừa học xong bài học của mình, còn thời điểm nào đẹp hơn để thay đổi cách chơi? Kỷ nguyên hào phóng khép lại. Kỷ nguyên mới, phần cứng vẫn giao đúng hẹn, tính năng vẫn đầy đủ, còn phần hiểu biết thì… tuỳ.
Nếu sau nửa mùa giải, cuốn "hướng dẫn sử dụng" hệ thống động lực vẫn chưa đến tay McLaren thì đó không phải do ai đó ở Brackley (Anh) quá bận rộn. Đó là một quyết định kinh doanh hoàn toàn có lý. Bạn không đưa bản đồ kho báu cho kẻ sẽ dùng nó để đào trước bạn. Hợp đồng có thể buộc bạn giao hàng, nhưng không có điều khoản nào buộc bạn phải nhiệt tình cả.
Về phần mình, McLaren rất lịch sự. Họ nói họ vẫn đang làm quen với máy móc. Họ nói họ đang bỏ rất nhiều công sức. Tuy nhiên, có một khoảng cách khá rộng giữa câu "chúng tôi vẫn đang làm quen với máy móc" (sau khi đã trải qua nửa mùa giải) và điều thực sự đang diễn ra bên trong đội đua.
Về vấn đề này, trưởng đội McLaren - Andrea Stella thì ngoại giao hơn, gọi đó là "vẫn còn vài dấu hỏi" - một cách nói lịch sự cho những câu mà giới truyền thông cho rằng không nên in lên báo.
Về cơ bản, mọi thứ công bằng tuyệt đối. McLaren đặt tiền lên bàn và mua đúng khối động cơ Mercedes bán ra thị trường, cùng loại mà Alpine hay Williams đang dùng, không thiếu một con ốc. Luật cũng ghi rõ: mọi động cơ từ một nhà sản xuất phải "giống hệt nhau", phần mềm phải "giống hệt nhau". Rất công bằng.
Chỉ có điều, luật không có dòng nào ép nhà sản xuất phải chỉ cho khách hàng biết cách khai thác cỗ máy ấy cho hết công suất.
Thế là hai chiếc xe cùng một hệ thống động lực, một chiếc được rỉ tai đủ loại "bí kíp", chiếc kia thì không - cho dù người ta đã cố gắng mày mò tìm hiểu. Và tình cờ làm sao, chiếc biết bí kíp lại đúng là chiếc của đội đua nhà máy - ở vòng phân hạng, chiếc xe của đội nhà máy nhanh hơn khoảng 0,7 giây mỗi vòng. Mercedes chẳng hiểu là quên hay vô tình chưa cung cấp cho khách hàng cái tính năng giúp bật "chế độ hủy diệt" như của họ đang có.
Cũng phải nói cho thật khách quan: Bộ phận HPP của Mercedes làm động cơ và đội đua Mercedes là hai công ty riêng biệt. Chúng chỉ tình cờ chung một ông chủ, chung một logo, và chung một thói quen lịch sử là để khách hàng luôn chậm hơn đội nhà chỉ đúng một nhịp.
CEO Zak Brown của McLaren đang tỏ ra hết sức bất bình. Bởi đây là F1, không phải mấy trò game console ngày xưa - nơi chỉ cần thuộc vài lượt bấm nút là bạn bất tử trước thằng bạn, còn nó thì dù nắn nót cẩn thận đến mấy vẫn thua vì "không đủ mạng để chơi tiếp". Theo nguồn tin hành lang, ông đang tìm cho bằng được Toto Wolff để đòi lại "bí mật" giúp chiếc MCL40 cũng bật được chế độ hủy diệt như chiếc W17.
Không thích thì rời đi. Được thôi, nhưng đi đâu?
Nhìn từ phía McLaren, ta luôn thấy họ thận trọng và điềm đạm trong từng câu phản hồi. Lý do rất đơn giản: giả sử họ giận dỗi, đứng dậy và đòi đổi nhà cung cấp thì họ sẽ đi đâu, với ai?
Ferrari không bao giờ bán hàng cho đối thủ. Red Bull lại càng không. Giao vũ khí cho kẻ đang cạnh tranh trực tiếp ư? Nghe đã thấy sai. Audi thì vẫn còn là "một ẩn số đầy hứa hẹn". Còn việc tự sản xuất động cơ cho riêng mình thì không thể nói là trong một sớm một chiều.
Sau cùng, chỉ còn lại đúng một ứng viên nặng ký: Honda.
Cái tên sừng sỏ từng giúp Red Bull dựng nên cả một kỷ nguyên thống trị, giờ họ đang thử tái hiện câu chuyện đó cùng Aston Martin, chỉ có điều kỷ nguyên mới khi nào tới thì chưa ai biết. Cứ hỏi Alonso là rõ, anh vẫn chưa vội giải nghệ, phần nào cũng để chờ cái ngày đó.
Và với riêng McLaren, Honda không phải là một cái tên mới mẻ. Ba năm ròng, những đoạn radio đi vào huyền thoại về chuyện "không có sức mạnh", những chiếc xe với "động cơ GP2" chạy trên đoạn thẳng như đang kéo theo mỏ neo. Gợi ý McLaren quay lại với Honda chẳng khác nào bảo một người vừa gượng dậy sau cuộc chia tay đau đớn hãy gọi lại cho người cũ, vì "biết đâu lần này sẽ khác".
Không. Sẽ không có lần thứ hai. McLaren biết điều đó, nên nhiều khả năng họ vẫn sẽ ở lại với Mũi tên bạc. Họ đâu dại gạt bỏ cả một kỷ nguyên thành công của mình chỉ để đi tìm một nhà cung cấp mới.
Họ sẽ chờ bản động cơ mới. Zak Brown thì vẫn sẽ bám theo Toto như hình với bóng để đòi cho bằng được tuyệt kỹ bí mật. Và sẽ tiếp tục chịu cảnh chịu thiệt cùng một cỗ máy (một cách hết sức tình cờ) được "căn chỉnh" để chậm hơn chiếc xe nhà máy đúng 0,7 giây.
Vì nếu rời đi, lựa chọn còn lại là Honda. À, mà thôi, ta không nói về Honda nữa.
