Fiorano 14 năm trước và khoảnh khắc trở lại Imola
Mười bốn năm trước, Sergio Perez lần đầu tiên cầm lái một chiếc F1 của Ferrari trên đường đua thử nghiệm Fiorano (Ý), khi đó anh vẫn còn là một tài năng trẻ trong Học viện Tay đua Ferrari và đang ở mùa tân binh F1 với Sauber.
Giờ đây, khi chuẩn bị cho màn tái xuất cùng Cadillac, Perez lại cầm lái một chiếc F1 mang logo Ferrari tại Imola. Hình ảnh ấy gợi lại ký ức 14 năm trước và nhắc rằng, đã có thời điểm sự nghiệp của anh đã ở rất gần Ferrari trước khi rẽ sang một hướng hoàn toàn khác.
Perez từng ở gần ghế đua Ferrari đến mức nào?
Khả năng Sergio Perez trở thành tay đua chính thức của Ferrari từng thực tế và rõ ràng hơn so với những gì thường được nhắc lại. Tháng 10 năm 2010, anh được công bố gia nhập Học viện Tay đua Ferrari trong lúc đang hướng tới vị trí á quân GP2 - chỉ xếp sau Pastor Maldonado và đứng trên Jules Bianchi. Ngay mùa giải sau đó, anh được bước lên F1 trong màu áo Sauber.
Thỏa thuận này một phần được tạo điều kiện bởi hợp đồng cung cấp động cơ giữa Ferrari và Sauber, đồng thời phản ánh việc Perez được coi là một tài năng trẻ đáng chú ý chứ không chỉ có giá trị thương mại.
Mùa tân binh 2011 với Sauber của Perez diễn ra theo hướng tích cực. Ngay tại chặng mở màn ở Australia, Perez gây ấn tượng khi hoàn thành chặng đua với chiến thuật chỉ một lần vào pit, về đích thứ bảy trên đường đua nhờ khả năng quản lý lốp hiệu quả.
Kết quả đó sau đó bị xóa vì chiếc Sauber vi phạm quy định kỹ thuật về cánh gió sau. Tuy nhiên, việc một tân binh có thể hoàn thành chặng đua với chiến thuật chỉ một lần vào pit và cán đích thứ bảy vẫn cho thấy Perez sở hữu khả năng quản lý lốp và đọc cuộc đua rất tốt.
Cả mùa 2011 của anh cũng khá lên xuống: có những chặng ghi điểm, xen lẫn các lần phải bỏ cuộc và cả tai nạn nặng ở Monaco khiến anh phải vắng mặt hai Grand Prix tiếp theo, nhưng tổng thể vẫn được đánh giá là một mùa tân binh tích cực.
Sang năm 2012, Perez tiếp tục nâng tầm với ba lần lên podium. Dấu ấn rõ nhất là chặng Malaysia - nơi anh có lúc dẫn đầu, rồi mắc lỗi nhỏ khiến chiếc xe trượt ra ngoài giới hạn đường đua. Sai sót này tạo cơ hội cho Fernando Alonso giành chiến thắng cho Ferrari, còn Perez cán đích thứ hai.
Kể từ thời điểm đó, anh bắt đầu được nhắc đến thường xuyên hơn như một trong những gương mặt đáng chú ý của thế hệ tay đua mới.
Thành tích này không chỉ củng cố vị thế của Perez trong mắt Ferrari mà còn thu hút sự quan tâm từ các đội lớn khác.
Cuối cùng, anh chọn ký hợp đồng với McLaren - đội đang tìm người thay thế Lewis Hamilton sau khi tay đua người Anh chuyển sang Mercedes. Trong khi đó, Ferrari lại không đưa Perez vào danh sách ứng viên cho ghế đua 2013, chủ yếu vì còn lo ngại về việc anh thiếu kinh nghiệm thi đấu ở cấp độ cao nhất là giải đua F1. Vì vậy, cơ hội lên đội hình chính của Perez tại Maranello tạm thời khép lại.
Bản "pre-contract" bị bỏ lại và cú rẽ sang McLaren
Đó là một bước ngoặt quan trọng trong sự nghiệp của anh. Thực tế cho thấy lựa chọn này đã đưa Perez sang một hướng đi hoàn toàn khác, khi anh chỉ gắn bó với McLaren đúng một mùa giải.
Để chọn McLaren, anh buộc phải chấm dứt mối liên hệ với Ferrari, dù khi đó đội đua Ý vẫn để mở khả năng đưa anh lên ghế đua chính trong một kế hoạch dài hạn hơn.
Sau này, có nhiều câu chuyện kể lại khẳng định rằng Perez đã có một thỏa thuận với Ferrari cho mùa 2014. Tuy nhiên, trong chương trình "F1 Beyond the Grid" năm 2019, Perez đã khẳng định thông tin đó không hoàn toàn chính xác.
Theo lời Perez, những gì tồn tại khi đó chỉ là một bản "pre-contract" (thỏa thuận sơ bộ), nó không bảo đảm chắc chắn việc anh được đôn lên đội hình 2014, dù cơ hội là có thật nếu xét đến việc Ferrari chia tay Felipe Massa cuối mùa 2013 và chiêu mộ Kimi Räikkönen.
Perez kể rằng kế hoạch của Ferrari là để anh tiếp tục ở lại Sauber thêm một mùa giải rồi chờ cơ hội lên đội hình chính. Anh đã đến Maranello để thảo luận trực tiếp với Stefano Domenicali - khi đó là trưởng đội Ferrari.
Domenicali đề nghị: "Hãy ký một bản pre-contract cho năm 2014".
Theo lời Perez, anh khi ấy còn rất trẻ, đầy khát khao và muốn có ghế đua ở một đội lớn ngay trong năm 2013.
Anh kể lại: "Khi đó Mercedes, Ferrari và McLaren đều quan tâm đến tôi. Tôi tự nhủ mình phải có một chiếc xe đủ sức cạnh tranh vì tôi tin mình có thể giành chức vô địch".
Vì vậy, cơ hội tại McLaren - đội vừa trải qua nhiều mùa giải liên tục giành chiến thắng và luôn góp mặt trong nhóm đội đua dẫn đầu trở nên gần như không thể từ chối.
"McLaren lúc đó đang thắng chặng và đang chiến đấu vì danh hiệu trong suốt 5 năm. Sao tôi có thể từ chối? Tôi phải nói lời chia tay Học viện Ferrari" - Perez nhớ lại.
Từ thời điểm chọn McLaren, quỹ đạo sự nghiệp của Perez đã rời xa Ferrari để chuyển sang một lối đi khác. Sau khi McLaren chấm dứt hợp đồng và trao vị trí cho tay đua trẻ Kevin Magnussen từ chương trình đào tạo nội bộ, Perez chuyển sang khoác áo Force India trong bối cảnh danh tiếng đã bị ảnh hưởng đáng kể.
Dù vậy, nếu nhìn riêng vào hiệu suất trong một chiếc xe chỉ thuộc nhóm giữa, mùa 2013 của anh không thể xem là một thất bại nặng nề.
Số liệu phân hạng cho thấy Perez không hề thua kém Jenson Button về tốc độ một vòng (one-lap pace). Dù vậy, trong mắt McLaren, anh vẫn bị đánh giá là chưa được mài giũa đủ cho vai trò tay đua chủ lực và chưa nhận được hoàn toàn sự tin tưởng từ bộ phận kỹ thuật.
Tại Force India, rồi sau này là Racing Point và Aston Martin, Perez đều đặn mang về những kết quả tốt, ghi điểm ổn định và đôi khi bước lên podium ở những chặng then chốt. Chính chuỗi mùa giải đó giúp anh được nhìn nhận như một tay đua giàu kinh nghiệm và rất hiệu quả trong nhóm giữa.
Khi thành tích của Perez tích lũy qua nhiều mùa giải đã đủ ấn tượng, câu hỏi được đặt ra là liệu anh có xứng đáng nhận thêm một cơ hội ở nhóm đội hàng đầu hay không. Câu trả lời đến vào năm 2021, khi Red Bull Racing ký hợp đồng với anh.
Trước đó, vào cuối năm 2020, Perez giành chiến thắng Grand Prix đầu tiên trong sự nghiệp trong màu áo Racing Point. Kể từ khi chuyển sang Red Bull, anh có thêm năm chiến thắng nữa, cho thấy khi sở hữu một gói kỹ thuật đủ cạnh tranh, Perez hoàn toàn có thể biến kinh nghiệm tích lũy thành những kết quả lớn trên bảng xếp hạng.
Ferrari 2014 trong giả định và con đường Perez thực sự chọn
Từ đây, câu hỏi giả định quen thuộc lại xuất hiện: điều gì sẽ xảy ra nếu Perez đồng ý ở lại Sauber thêm một mùa để chờ cơ hội tại Ferrari? Theo phân tích, kịch bản hợp lý nhất là anh sẽ có một mùa 2013 ổn định, với màn thể hiện tương đương những gì Nico Hülkenberg làm được khi thay thế anh tại Sauber.
Tuy nhiên, khả năng anh được đôn thẳng lên ghế đua Ferrari năm 2014 không hề chắc chắn. Ferrari khi đó chọn ký với Kimi Räikkönen - một nhà vô địch thế giới. Điều này đảm bảo đội có một tay đua dẫn đầu đã được kiểm chứng trong trường hợp Fernando Alonso rời đi.
Mùa 2014 của Räikkönen dưới màu áo đỏ diễn ra kém xa kỳ vọng và Ferrari sau đó ký hợp đồng với Sebastian Vettel để thay Alonso từ năm 2015.
Về mặt lý thuyết, chuỗi sự kiện đó cho thấy Perez hoàn toàn có thể đã ngồi vào chiếc Ferrari nếu các quyết định đi theo hướng khác. Tuy nhiên, để kịch bản ấy trở thành hiện thực, anh cần có một mùa thứ ba thật sự bùng nổ cùng Sauber, đồng thời phải thuyết phục được Ferrari rằng mình là lựa chọn tốt hơn Kimi Räikkönen - tay đua vừa trải qua hai năm ấn tượng cùng Lotus và được kỳ vọng tiếp tục duy trì phong độ cao khi trở lại Maranello.
Khi Ferrari có sẵn một lựa chọn tầm cỡ như Räikkönen sẵn sàng ký hợp đồng, khả năng Perez bị gạt khỏi danh sách phương án của đội là điều hoàn toàn có thể xảy ra.
Vì vậy, cách mô tả rõ ràng nhất về cơ hội Ferrari của Perez trong năm 2014 là anh chỉ dừng ở mức một ứng viên được xem xét nghiêm túc, nhưng không có gì được đảm bảo. Anh không có hợp đồng lên đội hình chính, không có cam kết cụ thể về ghế đua, mà chỉ có một khả năng mở ra, phụ thuộc vào nhiều yếu tố như phong độ của chính anh và kế hoạch nhân sự của Ferrari.
Ngày hôm nay, chặng đường tiếp theo của Perez nằm ở dự án Cadillac. Những vòng chạy trên chiếc Ferrari tại Imola không mở lại cánh cửa dẫn đến Maranello, nhưng chúng là lời nhắc rõ ràng về một lối rẽ khác cho sự nghiệp của anh.
Giữa rất nhiều giả định "giá như", những gì đang diễn ra cho thấy chính quyết định rời Học viện Ferrari để tìm kiếm cơ hội lớn hơn đã đưa Perez vào hành trình vòng vèo qua McLaren, Force India, Racing Point và cuối cùng là Red Bull.
Con đường đó không nhuốm màu đỏ của Ferrari, nhưng vẫn đủ để anh trở thành một trong những tay đua đáng chú ý của thế hệ mình, và khiến câu chuyện "cuộc đời F1 cùng Ferrari mà anh đã bỏ lỡ" luôn gợi lại câu hỏi về giá trị của mỗi lựa chọn trong sự nghiệp.