Thoạt nhìn, các môn thể thao tốc độ như F1 có thể không đòi hỏi thể lực khắt khe như nhiều môn thể thao chuyên nghiệp khác. Nhưng thực tế hoàn toàn ngược lại. Việc điều khiển một chiếc xe F1 ở tốc độ hơn 320 km/h trong gần hai tiếng là thử thách cực hạn về thể chất. Lực G lớn, vận tốc khủng khiếp và nhiệt độ buồng lái cao đẩy cơ thể con người đến giới hạn tối đa.
Vậy các tay đua F1 đã chuẩn bị như thế nào để đối mặt với thử thách khổng lồ này?
Chế độ tập của các tay đua hàng đầu
Lewis Hamilton - nhà vô địch thế giới bảy lần tập trung vào cardio, tập tạ và tăng cường cơ cổ. Anh kết hợp lướt sóng, Muay Thái và pilates để phát triển toàn diện. Chế độ ăn thuần chay giúp anh duy trì năng lượng và giữ thân hình gọn nhẹ.
Daniel Ricciardo rèn phản xạ bằng các bài tập chuyển động đầu và cổ lặp đi lặp lại. Anh tập trung vào cơ core và thân trên để chịu lực G khi vào cua. Giấc ngủ chất lượng cũng là yếu tố mà anh đặc biệt coi trọng.
Carlos Sainz Jr. tập luyện theo mô hình triathlon gồm bơi, đạp xe và chạy bộ. Điều này giúp anh tăng sức bền và nhịp tim. Anh cũng thường xuyên chạy kart để duy trì cảm giác lái. Sainz cũng cho rằng nghỉ ngơi về mặt tinh thần quan trọng không kém thể chất.
Max Verstappen ưa thích tập ngoài trời như chạy bộ và đạp xe. Anh đặc biệt chú trọng cơ cổ để hạn chế mệt mỏi và chấn thương. Lợi thế trẻ tuổi cũng giúp anh thích nghi tốt với lịch thi đấu dày đặc và tình trạng lệch múi giờ.
Pierre Gasly tập luyện sáu ngày mỗi tuần. Lịch tập của anh kết hợp cardio dài và tập tạ theo nhóm cơ. Trước mỗi mùa giải, anh còn tham gia trại huấn luyện cường độ cao trong nhiều tuần.
Yêu cầu thể chất và tinh thần
Sự phức tạp về kỹ thuật khi điều khiển một chiếc xe F1 1.000 hp tương tự như việc lái máy bay chiến đấu. Các tay đua phải chịu lực G lên đến 5G khi vào cua và nhiệt độ trong khoang lái vượt 50°C. Mất nước và chuột rút là những mối đe dọa thường trực trong suốt cuộc đua. Sự tập trung tinh thần và phản xạ trong tích tắc là yếu tố sống còn để tránh những vụ tai nạn thảm khốc có thể gây tử vong.
Quá trình chuẩn bị thể chất và tinh thần cực độ của các tay đua F1 thể hiện trình độ thành tích và năng lực đáng kinh ngạc của con người. Chế độ tập luyện khắc nghiệt của họ minh chứng cho sự cống hiến và cam kết toàn diện cần có để cạnh tranh trong đua xe đỉnh cao.
Bảy lĩnh vực phát triển thể lực cho tay đua F1 hàng đầu
Thời gian phản xạ
Phản xạ nhanh và khả năng phản ứng tức thời là yếu tố then chốt khi các tay đua phanh, vượt xe và tránh va chạm. Họ thường luyện tập các bài tập chuyên biệt để tối đa hóa sự phối hợp tay-mắt và tốc độ phản ứng.
Các hoạt động như tennis, bóng bàn và bắt bóng tennis nhỏ giúp mài giũa phản xạ và sự tập trung. Ngoài ra, tay đua còn sử dụng các bài tập linh hoạt phản ứng với đèn và tín hiệu.
Các nghiên cứu đo được thời gian phản xạ của tay đua thấp tới 0,2 giây từ khi nhận kích thích đến khi phản ứng - nhanh hơn mức 0,25 giây của người bình thường khi phản ứng với tín hiệu thị giác.
Duy trì tốc độ xử lý và phản xạ sắc bén đòi hỏi các tay đua tập luyện liên tục suốt sự nghiệp. Theo thời gian, não của tay đua dần được "lập trình" để phản ứng tức thì với các biến số luôn thay đổi trên đường đua.
Sức mạnh cơ cổ
Việc xây dựng cơ cổ cực kỳ khỏe mạnh bắt đầu từ nhiều năm trước khi bước vào F1. Các tay đua trẻ thường đội mũ bảo hiểm có trọng lượng và tập với dây kháng lực ngay từ khi còn đua kart.
Chu vi cổ của tay đua F1 lớn hơn người bình thường tới 50%. Điều này giúp họ ổn định phần đầu trước lực G khổng lồ khi vào cua và phanh.
Các phương pháp tập luyện tiên tiến sử dụng hệ thống kháng thủy lực theo mọi hướng để mô phỏng những lực cực mạnh trong xe F1. Nhờ đó, tay đua tăng cường các nhóm cơ nhỏ nhưng quan trọng, giúp hỗ trợ đầu và cổ.
Nếu không được rèn luyện cơ cổ đúng cách, tay đua có nguy cơ gặp các vấn đề nghiêm trọng như mệt mỏi, mờ mắt và chấn thương.
Buồng lái mô phỏng
Các buồng lái đua mô phỏng (simulator) hiện đại tích hợp hệ thống VR và hệ thống bệ chuyển động thủy lực để tái tạo chân thực cảm giác lái thực tế. Những bệ này có thể chuyển động nghiêng và phản ứng để mô phỏng lực G và lực cản khi vào cua, tăng tốc và phanh như trên xe F1 thật.
Tập luyện trên simulator giúp tay đua xây dựng "trí nhớ cơ bắp" đối với các yếu tố quan trọng như racing line, điểm phanh và khả năng kiểm soát xe trước khi tay đua ra đường đua thực tế. Các đội đua cũng sử dụng dữ liệu simulator để tùy chỉnh setup xe và hiểu kỹ thuật lái của tay đua. Hàng trăm vòng đua ảo được thực hiện trong suốt một mùa giải.
Theo dõi chỉ số sinh trắc học
Các chỉ số sinh trắc học được theo dõi rất chặt chẽ để bảo vệ sức khỏe tay đua.
Cảm biến và thiết bị sẽ giúp theo dõi nhịp tim, tần số hô hấp, độ bão hòa oxy máu, mức độ hydrat hóa và nhiều chỉ số khác của các tay đua, cả trong chặng đua lẫn khi tập luyện.
Dữ liệu sinh học này giúp tối ưu hóa độ an toàn, thể lực và hiệu suất của tay đua. Các yếu tố như hệ thống làm mát, chiến lược bù nước và lịch tập luyện sẽ được điều chỉnh cá nhân hóa riêng theo từng tay đua.
Các bác sĩ theo dõi các chỉ số căng thẳng như biến thiên nhịp tim để đánh giá khối lượng áp lực tinh thần và mức độ mệt mỏi của tay đua. Không một chi tiết nào bị bỏ qua trong việc theo dõi tình trạng tay đua và thích nghi để phù hợp với nhu cầu thay đổi của họ trong suốt mùa giải dài.
Linh hoạt và dẻo dai
Không gian chật hẹp của buồng lái F1 đòi hỏi khớp phải linh hoạt và cơ thể phải dẻo dai để vận hành và điều khiển xe một cách hiệu quả. Các tay đua thường thực hiện giãn cơ chuyên sâu, lăn foam, massage và các hoạt động như yoga để duy trì biên độ vận động của khớp và tư thế tối ưu.
Cứng khớp hoặc thiếu linh hoạt sẽ làm tăng nguy cơ chấn thương cho tay đua như căng cơ hoặc các vấn đề về lưng trong suốt một mùa giải khắc nghiệt. Tập luyện hiệu quả giúp bảo vệ khớp trước các áp lực như chuyển động lặp đi lặp lại và sử dụng cơ bắp không đối xứng do lực khi vào cua.
Chuẩn bị tâm lý
Yếu tố tinh thần trong đua xe quan trọng không kém thể chất và được nghiên cứu như một khoa học thực thụ.
Các chuyên gia tâm lý thể thao giúp tay đua xây dựng sức bền tinh thần, sự tập trung và kỹ thuật hình dung (visualization) để đạt hiệu suất tối ưu. Việc đạt trạng thái tập trung tuyệt đối dưới áp lực và đưa ra các quyết định đúng đắn trong tích tắc đòi hỏi quá trình tập luyện tinh thần cường độ cao.
Thiền định, bài tập thở, liệu pháp nhận thức hành vi và tự khích lệ bản thân một cách tích cực là các kỹ thuật tập luyện phổ biến. Kết hợp năng lực thể chất với kỷ luật tinh thần là chìa khóa để tay đua tỏa sáng trong môn thể thao có rủi ro cao và áp lực lớn này.
Thích nghi thể lực theo sự nghiệp
Kế hoạch tập luyện và mục tiêu thể lực nhất thiết phải thay đổi theo độ tuổi và kinh nghiệm của tay đua. Ví dụ, các tay đua kỳ cựu như Fernando Alonso tập trung nhiều hơn vào sức bền cơ bắp thay vì tập nặng về sức mạnh như ở giai đoạn đầu của sự nghiệp.
Chiến lược dinh dưỡng cũng thích nghi để duy trì phong độ đỉnh cao, bởi lẽ khả năng hồi phục trở nên quan trọng hơn việc tăng khối lượng cơ khi tay đua lớn tuổi hơn. Các đội hiểu rõ nhu cầu thay đổi của từng tay đua và tùy chỉnh kế hoạch tập luyện tích hợp phù hợp.
Với những tay đua F1 tương lai, việc xây dựng các năng lực thể chất và tinh thần này bắt đầu từ sớm ngay ở cấp độ đua kart.