Ông Toto Wolff đã có những phản ứng gay gắt sau khi có những nghi ngại cho rằng Mercedes đang tận dụng kẽ hở kỹ thuật trong hệ thống động lực (Power Unit) mới cho mùa giải 2026 để chiếm ưu thế. Wolff khẳng định các đội nên tập trung vào hiệu suất nội tại thay vì chỉ trích vô căn cứ.
Vào cuối năm 2025, Mercedes và Red Bull được cho là hai nhà sản xuất đã tìm ra cách tận dụng một lỗ hổng tiềm ẩn trong quy định mới về tỷ số nén động cơ. Vấn đề này đang làm dấy lên những cuộc tranh luận nảy lửa về vấn đề kỹ thuật cho kỷ nguyên mới của xe đua F1.
Các chuyên gia kỹ thuật gần đây đã có những cuộc họp với FIA, nhằm bày tỏ quan ngại về việc Mercedes và Red Bull-Ford (RBPT/Ford) tìm ra cách vượt ngưỡng tỷ số nén tối đa 16:1 theo quy định.
Theo luật, tỷ số nén phải được đo ở nhiệt độ môi trường, thay vì lúc động cơ đang nóng. Tuy nhiên, các đối thủ cáo buộc hai đội đua này đã tìm ra phương án để tăng tỷ số nén ngay trong lúc xe vận hành trên đường đua. Việc tăng chỉ số này không chỉ giúp tối ưu công suất, mà còn cải thiện đáng kể hiệu suất tiêu thụ nhiên liệu.
Những thủ thuật nào đã được áp dụng trong hệ thống động lực mới của Mercedes? Và đội đã tìm ra được lỗ hỏng gì trong bộ luật mới của FIA?
Người ta thường nói không thể giữ bí mật trong F1, ngay cả khi nó nằm sâu trong lõi động cơ. Tuy nhiên, mấu chốt ở đây là các kỹ sư Mercedes đã phát hiện ra một vài lỗ hổng trong bộ quy tắc F1 2026 mới. Thách thức thực sự nằm ở việc khai thác chúng, và câu chuyện diễn ra như sau:
Từ năm 2026, các nhà sản xuất động cơ F1 bị giới hạn tỷ số nén ở mức 16:1 (thay vì 18:1 như trước đây). Dù con số này đã vượt xa tỷ số của xe thương mại thông thường, giới hạn này được áp dụng nhằm ngăn chặn một cuộc chạy đua vũ trang tốn kém có thể diễn ra.
Khai thác lỗ hỏng kỹ thuật về tỷ số nén 18:1 trong bộ động cơ
Sự thay đổi quy định đi kèm với việc giảm lượng nhiên liệu và sử dụng nhiên liệu điện tử trung hòa carbon (e-fuels) có mật độ năng lượng thấp hơn. Điều này khiến tỷ số nén cao trở thành một lợi thế cực lớn. Chính vì hiểu rõ điều đó, Mercedes đã nghiên cứu chuyên sâu về việc tăng cường tỷ số nén và có vẻ như đã thành công rực rỡ.
Điểm mấu chốt nằm ở chỗ: tỷ số nén F1 không được đo bằng cảm biến khi động cơ đang hoạt động, mà được đo tĩnh. FIA chỉ đơn giản là so sánh tỷ lệ thể tích trong xi-lanh giữa điểm chết dưới và điểm chết trên của piston ở nhiệt độ môi trường.
Việc tỷ số nén có thể thay đổi khi động cơ vận hành có lẽ đã bị bỏ qua (vô tình hoặc hữu ý) khi soạn thảo luật. Hiện tại, Mercedes được cho là đã khai thác những sai lệch nhỏ trong vận hành để đẩy tỷ số nén lên mức 18:1. Điều này giúp họ có thêm 30 đến 40 hp - tương đương với việc nhanh hơn vài phần mười giây mỗi vòng chạy.
"Phối hợp" kim loại để tạo ra áp suất
Cụ thể cơ chế được thực hiện bằng cách sử dụng các vật liệu khác nhau sẽ có phản ứng khác nhau dưới áp suất và nhiệt độ nhờ vào hệ số giãn nở riêng biệt. Theo đó, có khả năng các thanh truyền (conrods) mới của Mercedes được làm từ thép không gỉ austenitic hàm lượng carbon thấp nhưng giàu crom và niken.
Điều này đồng nghĩa với việc thanh truyền có hệ số giãn nở nhiệt cao, trong khi thân máy (engine block) sử dụng một loại hợp kim khác giãn nở ít hơn. Khi nóng lên, thanh truyền sẽ dài ra trong lòng xi-lanh (vốn được thiết kế để giữ nguyên kích thước chặt chẽ nhất có thể). Kết quả duy nhất: tỷ số nén cao hơn.
Mercedes cũng có thể sử dụng pít tông in 3D được chế tác để có các đặc tính giãn nở cụ thể, hỗ trợ quá trình thu hẹp buồng đốt. Tuy nhiên, tất cả những điều đó chỉ đạt được tỷ số nén khoảng 17:1. Vậy họ còn làm gì nữa?
Đóng "túi khí" để tăng nén tối đa
Các chuyên gia cho rằng, kỹ sư Mercedes có thể đã liên kết một "khoang phụ rất nhỏ" (khoảng 1 cm³) với buồng đốt thông qua một rãnh hẹp nằm gần bugi của buồng đốt phụ (pre-chamber) ở đỉnh xi-lanh. Trong bài kiểm tra tĩnh, thể tích này sẽ được lấp đầy khi pít tông đi lên.
Tuy nhiên, trong điều kiện vận hành tịnh tiến thực tế, rãnh hẹp này sẽ đóng lại, để lại một thể tích buồng đốt nhỏ hơn và tạo ra sự gia tăng quyết định cho tỷ số nén. Trong khi thủ thuật giãn nở vật liệu có thể nằm trong khuôn khổ quy định luật, thì "ma thuật" về rãnh dẫn này có thể là không. Điều này đang gây ra sự lo ngại lớn trên toàn hệ thống.
Động cơ mới của Red Bull-Ford cũng bị cáo buộc sử dụng những phương thức đầy toan tính để tăng tỷ số nén, nhưng có thể họ đang tụt hậu về tiến độ phát triển.
Phản ứng từ phía những đội khác với Mercedes về lỗ hỏng này trong việc phát triển xe cho mùa giải F1 2026
Ông Ross Brawn - cựu lãnh đạo của Ferrari và Mercedes, từng nhận định đây là một "cách diễn giải quy định thông minh" thay vì một hành vi gian lận. Còn về phía đội đua "Mũi tên Bạc", sếp lớn Wolff xác nhận rằng các cuộc trao đổi giữa ông, đội đua Mercedes và FIA luôn diễn ra "rất tích cực". Ông nhắn nhủ các đối thủ rằng, thay vì dùng các thủ thuật ngầm để gây nhiễu dư luận, các đội nên tự nhìn lại chính mình để tìm cách đạt hiệu suất tốt hơn.
"Như các bạn đã biết, tôi luôn hoài nghi về các mức hiệu suất," Wolff chia sẻ với PlanetF1. "Đã quá nhiều lần tôi đặt kỳ vọng sai chỗ, và tôi không muốn đến lúc ở Bahrain hay Melbourne mới nhận ra rằng chúng tôi không đạt được vị thế mà mình mong đợi - đây là một đội đua chiến thắng. Mọi chuyện đơn giản là vậy."
"Tôi nghĩ chúng tôi cần nỗ lực nhiều hơn ở giai đoạn này. Còn về câu hỏi liên quan đến động cơ, tôi thực sự không hiểu tại sao một số đội lại tập trung quá nhiều vào đối thủ và liên tục tranh luận về một vấn đề vốn đã rất rõ ràng và minh bạch. Sự liên lạc với FIA luôn rất tích cực trong suốt thời gian qua. Không chỉ về tỷ số nén mà còn về nhiều vấn đề khác, và đặc biệt là ở mảng đó, quy định nói gì rất rõ ràng, các quy trình tiêu chuẩn cho bất kỳ loại động cơ nào, kể cả ngoài khuôn khổ F1, cũng cực kỳ rõ ràng."
"Vậy nên, hãy lo mà làm tốt việc của mình đi. Đối với việc tổ chức các cuộc họp bí mật, gửi những lá thư nặc danh và cố gắng phát minh ra các phương pháp thử nghiệm vốn không tồn tại, tôi chỉ muốn nói rằng - ít nhất là với chúng tôi tại đây, đó là những yếu tố gây xao nhãng cần phải giảm thiểu. Và để giảm xao nhãng, cách tốt nhất là tập trung vào chính mình thay vì soi xét người khác, khi mà các quy tắc và những gì FIA phản hồi cho chúng tôi cũng như họ đều đã quá rõ ràng."
"Nhưng có lẽ mỗi người mỗi khác. Có lẽ các bạn muốn tìm sẵn lý do bào chữa cho việc thi đấu không tốt ngay cả khi mùa giải còn chưa bắt đầu. Mọi người đều cần nỗ lực hết khả năng, nhưng đó thực sự không phải cách chúng tôi làm việc, nhất là sau khi đã được thông báo nhiều lần rằng mọi thứ đều ổn, hợp lệ và đúng quy định. Một lần nữa, nếu ai đó muốn giải trí bằng cách tự gây xao nhãng, họ cứ việc tự nhiên."
Khi được hỏi liệu có lường trước các đơn khiếu nại nhắm vào hệ thống động lực của Mercedes hay không, Wolff nhấn mạnh tính hợp pháp của động cơ mới và cho biết những tín hiệu sớm từ chiếc W17 cho thấy đội đang có một điểm xuất phát vững chắc hoặc ít nhất, chiếc xe năm nay không phải là một "bãi phế liệu".
"Hệ thống động lực này hoàn toàn hợp lệ," Wolff khẳng định. "Nó tuân thủ đúng văn bản quy định, đúng cách thức kiểm tra và đúng phương pháp đo lường tiêu chuẩn. Tôi không thể phán xét thay người khác, nhưng đó là thực tế hiện tại và cũng là những gì FIA đã xác nhận. Ngay cả Chủ tịch FIA, ông Mohammed Ben Sulayem, cũng đã nói như vậy và ông ấy hiểu rõ về vấn đề này. Hãy chờ xem, nhưng chúng tôi cảm thấy rất chắc chắn."
"Mặt khác, chúng tôi rất hào hứng khi bước vào kỷ nguyên mới này. Rõ ràng bạn sẽ thức dậy với nụ cười tươi hơn nếu chiếc xe chạy nhanh. Những dấu hiệu sớm cho thấy ít nhất chiếc xe trông không giống một 'đống rác' khiến chúng tôi bị kẹt ở giữa đoàn. Có vẻ như chúng tôi đang có một nền tảng tốt để phát triển."
"Nhìn chung, chúng tôi đang rất lạc quan, nhưng vẫn giữ sự hoài nghi cần thiết vì hiện tại vẫn chưa có dữ liệu tin cậy về các 'đối thủ' quen thuộc khác."
Red Bull và FIA: Chìa khóa để đạt "siêu đa số" về việc thay đổi luật
Mọi chuyện lúc này nói thì dễ hơn làm. Ngay từ cơ chế vận hành của Ủy ban Tư vấn Động cơ (PUAC), bất kỳ thay đổi nào về thủ tục cũng bắt buộc phải được thông qua bằng "siêu đa số". Điều đó đồng nghĩa rằng, bốn trong năm nhà sản xuất động cơ, cùng với FIA và Formula 1, đều phải đồng thuận như bước đầu tiên của quy trình.
Trong bối cảnh đó, Red Bull Ford Powertrains giữ một vị thế đặc biệt quan trọng. Khi Audi, Ferrari và Honda cùng ký tên gửi thư ban đầu, có thể thấy rõ rằng ba trong năm nhà cung cấp động cơ đang thúc đẩy thay đổi luật.
Ngược lại, Red Bull cũng từng bị liên hệ tới lỗ hổng động cơ này, nhưng hình ảnh đó đã được nhìn nhận lại trong những tuần gần đây.
Ngoài lập trường của Red Bull, quan điểm của FIA và Formula 1 cũng mang tính quyết định. Hai tổ chức này thường bỏ phiếu thống nhất trong các vấn đề kỹ thuật. Như đã đề cập, ban đầu FIA không thấy lý do để can thiệp, nhưng sau cuộc họp gần đây, mọi chuyện giờ phụ thuộc vào đánh giá cập nhật của liên đoàn.
Khi được hỏi, người phát ngôn của FIA cho biết vấn đề vẫn đang được thảo luận nội bộ, và có thể chỉ được cập nhật ở giai đoạn sau.
Thời gian đếm ngược trước thời hạn phê duyệt kỹ thuật
Nếu quy trình đo lường tỉ số nén bị điều chỉnh, hệ quả có thể rất sâu rộng. Điều này không chỉ ảnh hưởng tới cục diện thi đấu, mà còn liên quan chặt chẽ tới mốc phê duyệt kỹ thuật.
Các động cơ F1 2026 sẽ được phê duyệt vào ngày 1/3 tới, đồng nghĩa với việc gần như không còn thời gian để điều chỉnh nếu có yêu cầu thay đổi, đặc biệt khi những thay đổi liên quan đến động cơ thường cần thời gian chuẩn bị rất dài.
Có những ý kiến cho rằng Red Bull có thể đã nắm được giải pháp của Mercedes, nhưng không nhất thiết sẽ phản đối việc FIA can thiệp. Thậm chí, Red Bull có thể ủng hộ hành động nếu họ cho rằng lợi thế mà bản thân đang thu được là nhỏ hơn so với đối thủ lớn. Trong trường hợp này là Mercedes và các đội khách hàng của hãng.