Các đội đua Formula 1 chi hàng trăm triệu USD mỗi năm để cạnh tranh cho chức vô địch thế giới. Nhưng cái giá thực sự của thành công là bao nhiêu? Và để chế tạo một chiếc xe F1, các đội phải bỏ ra số tiền lớn đến mức nào?
Theo ước tính, chi phí chế tạo một chiếc xe Formula 1 hiện vào khoảng hơn 20 triệu USD, trong đó động cơ và hệ thống động lực hybrid là các bộ phận chiếm phần lớn tổng giá trị.
Dù các đội đua luôn giữ kín số tiền thực tế họ chi cho mỗi chiếc xe, chi phí của thế hệ xe hiệu ứng mặt đất (giai đoạn 2022-2025) nhìn chung không chênh lệch nhiều so với thế hệ được sử dụng đến hết mùa giải 2021.
Để tìm hiểu các con số này, hãy cùng tham vấn ý kiến của Pat Symonds – kỹ sư thiết kế đứng sau những chiếc Renault vô địch thế giới các mùa giải 2005 và 2006. Ông cũng từng làm việc tại Williams và Marussia trước khi đảm nhiệm vị trí Giám đốc Kỹ thuật của Formula 1. Hiện tại, ông đang giữ chức vụ cố vấn kỹ thuật điều hành cho đội đua tân binh Cadillac.
"Thực sự rất khó để đưa ra một con số chính xác", Symonds nói khi được hỏi về chi phí chế tạo một chiếc xe F1. "Trong công việc trước đây, tôi luôn phải hỏi các đội đua xem họ đã chi bao nhiêu cho từng bộ phận."
Trước năm 2021, tổng chi phí để chế tạo và phát triển một chiếc xe F1 đủ sức cạnh tranh ở nhóm đầu có thể lên tới 400 triệu USD (khoảng 10.500 tỷ đồng). Tuy nhiên, việc FIA áp dụng giới hạn chi tiêu (cost cap) đã khiến con số này giảm đáng kể.
Mùa giải 2025, mức giới hạn ngân sách là 135 triệu USD (3.500 tỷ đồng), sau đó tăng lên 215 triệu USD (5.200 tỷ đồng) từ mùa 2026. Giới hạn này buộc các đội phải tối ưu hóa hiệu quả phát triển thay vì chỉ đơn giản đầu tư nhiều tiền hơn để tăng hiệu suất như trước đây.
Điều đó cũng đồng nghĩa với việc các tay đua phải chịu áp lực lớn hơn. Một vụ tai nạn giờ đây không chỉ khiến họ bỏ cuộc, mà còn có thể khiến đội đua thiệt hại hàng triệu USD vì chi phí thay thế những linh kiện được chế tạo riêng với độ chính xác cực cao. Trong những năm gần đây, chỉ riêng việc sửa chữa sau một vụ va chạm đã khiến một số đội phải chi từ 1 triệu USD (26,2 tỷ đồng) trở lên.
Chi phí khổng lồ này cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến nhiều quyết định thay đổi nhân sự. Vụ tai nạn của Mick Schumacher tại Saudi Arabian Grand Prix 2022 được ước tính khiến Haas thiệt hại khoảng 1 triệu USD, trong khi chuỗi va chạm của Logan Sargeant trong các mùa giải 2023 và 2024 được cho là đã khiến Williams tiêu tốn nhiều triệu bảng Anh.
Cần lưu ý rằng những con số dưới đây chỉ phản ánh chi phí sản xuất các linh kiện cấu thành một chiếc xe F1, chưa bao gồm khoản đầu tư cho nghiên cứu và phát triển (R&D), vốn được tính riêng và thường còn lớn hơn rất nhiều.
Vậy để chế tạo một cánh gió trước cần bao nhiêu tiền? Một chiếc vô lăng F1 có giá bao nhiêu? Với sự hỗ trợ của Pat Symonds, hãy cùng ước tính chi phí của từng bộ phận chính trên một chiếc xe Formula 1.
Khung gầm
Khung xe monocoque là kết cấu trung tâm của một chiếc xe Formula 1. Hầu hết các bộ phận quan trọng như cánh gió trước, hệ thống halo và nhiều chi tiết khác đều được gắn trực tiếp vào đây.
Được chế tạo dưới dạng kết cấu monocoque nguyên khối, bộ phận này tạo thành khoang bảo vệ bao quanh tay đua. Monocoque gần như không thể bị phá hủy trong điều kiện vận hành thông thường, có độ bền cao gấp đôi thép nhưng chỉ nặng bằng khoảng một phần năm. Cấu trúc này thường được tạo nên từ khoảng 12 lớp sợi carbon xếp chồng lên nhau.
Dù chỉ nặng khoảng 35 kg, monocoque vẫn phải gánh toàn bộ tải trọng từ các cụm linh kiện khác trên xe, đồng thời chịu được downforce khổng lồ phát sinh khi chiếc xe vận hành ở tốc độ cao.
Chi phí ước tính: 707.000 USD (18,6 tỷ đồng).
Cánh sau và hệ thống DRS (được sử dụng từ 2011-2025)
Dù có kích thước không quá lớn, cánh gió trước và cánh gió sau lại là hai trong số những bộ phận đắt đỏ nhất trên một chiếc xe Formula 1. Lý do là chúng đóng vai trò then chốt trong việc tạo ra downforce, giúp chiếc xe có thêm độ bám khi vào cua và nhờ đó cải thiện đáng kể thời gian hoàn thành mỗi vòng đua.
Cả hai bộ phận đều có thể được nâng cấp hoặc thay đổi theo từng chặng đua để phù hợp với đặc tính của mỗi đường đua, khiến chi phí thiết kế và chế tạo liên tục tăng lên. Tuy nhiên, do cấu trúc phức tạp hơn nhiều của cánh gió trước và phần mũi xe (nosecone), chi phí sản xuất cụm này vẫn cao hơn đáng kể so với cánh gió sau.
Chi phí ước tính: 85.000 USD - 150.000 USD (2,2 - 3,9 tỷ đồng).
Cụm cánh gió trước và mũi xe
Cụm cánh gió trước là một trong những bộ phận phức tạp và quan trọng nhất trên chiếc xe Formula 1. Phần lớn hiệu suất của một chiếc F1 đến từ downforce mà bộ phận này tạo ra.
Kể từ khi bộ quy định khí động học mới được áp dụng vào năm 2017, thiết kế của cánh gió trước ngày càng trở nên tinh vi và phức tạp hơn. Điều đó khiến chi phí chế tạo bộ phận có kích thước tương đối nhỏ này tăng lên mức rất cao.
Pat Symonds chia sẻ: "Tôi từng nghe Christian Horner (cựu trưởng đội của Red Bull) nhiều lần nói rằng một cụm cánh gió trước có giá khoảng 336.000 USD, nhưng tôi không biết liệu ông ấy có nói vậy chỉ để tạo thêm lý do nâng mức giới hạn ngân sách (cost cap) hay không."
"Khi còn ở Marussia, một cánh gió trước có giá khoảng 60.000 USD. Nhưng phải nói rằng, kể từ năm 2016 đến nay, gần như không có bộ phận nào trên chiếc xe trở nên phức tạp hơn cánh gió trước - ngoại trừ có lẽ là hệ thống bargeboard."
"Theo tôi, chi phí của một cụm cánh gió trước hiện nay chắc chắn phải ở mức ít nhất 135.000 USD."
Chi phí ước tính: 135.000 USD (3,5 tỷ đồng).
Halo
Được phát triển tại trung tâm nghiên cứu va chạm Cranfield (Cranfield Impact Centre), halo được đưa vào Formula 1 nhằm bảo vệ phần đầu của tay đua khỏi bánh xe, các mảnh cánh gió bị vỡ và nhiều mảnh vỡ nguy hiểm khác có thể văng ra trong những vụ tai nạn.
Sau vụ tai nạn kinh hoàng của Romain Grosjean tại Bahrain năm 2020, giám đốc trung tâm Cranfield - James Watson đã chia sẻ về quá trình phát triển cũng như khả năng bảo vệ của halo. Theo ông, hệ thống này gần như chắc chắn đã đóng vai trò quyết định trong việc cứu sống Grosjean.
"Chúng tôi đã thử nghiệm halo với tải trọng vượt quá 100 kilonewton", Watson cho biết. "Con số đó tương đương khoảng 10,2 tấn, hay sức nặng của hai con voi châu Phi cùng rơi xuống halo trong một thời điểm. Rất khó xác định chính xác lực tác động trong vụ tai nạn của Grosjean, nhưng việc halo vẫn giữ nguyên kết cấu cho thấy lực va chạm thực tế thấp hơn mức mà chúng tôi đã thử nghiệm."
Kể từ khi được đưa vào sử dụng, halo đã nhiều lần chứng minh giá trị khi bảo vệ các tay đua như Romain Grosjean, Charles Leclerc và Valtteri Bottas trong những vụ tai nạn nghiêm trọng nhất của Formula 1.
Chi phí ước tính: 17.000 USD (khoảng 450 triệu đồng).
Sàn xe và các tấm hướng dòng khí (bargeboard)
Sàn xe là bộ phận tạo ra khoảng 60% downforce của một chiếc Formula 1, vì vậy đây cũng là một trong những yếu tố quan trọng nhất quyết định hiệu suất của chiếc xe. Điều đó khiến thiết kế sàn xe ngày càng trở nên tinh vi và tốn kém hơn.
Nhằm giảm lượng downforce vì lý do an toàn, FIA đã sửa đổi quy định kỹ thuật cho mùa giải 2021 bằng cách cắt bớt một phần sàn xe ở khu vực gần bánh sau.
Để thích ứng với những thay đổi này, các kỹ sư khí động học của các đội đua đã liên tục tìm ra những giải pháp sáng tạo nhằm khôi phục lượng downforce bị mất. Họ phát triển thêm nhiều cánh hướng gió, gờ và chi tiết khí động học mới tại những khu vực của sàn xe không bị giới hạn bởi luật kỹ thuật.
Bên cạnh đó, khu vực bargeboard (các tấm hướng dòng khí) cũng trở nên cực kỳ phức tạp sau khi các quy định khí động học tại khu vực này được nới lỏng từ năm 2017. Việc thiết kế và chế tạo hệ thống này cũng tiêu tốn một khoản chi phí rất lớn.
Pat Symonds chia sẻ: "Ngày nay, thiết kế sàn xe F1 có thể tận dụng cả dải mép ngoài rộng 100 mm, nơi được tích hợp rất nhiều chi tiết khí động học tinh vi. Khi kết hợp với hệ thống bargeboard (vốn có chi phí cực kỳ đắt đỏ), giá của một bộ sàn xe hiện đã tiến sát mốc 135.000 USD (3,5 tỷ đồng)."
Chi phí ước tính: 135.000 USD (3,5 tỷ đồng).
Hệ thống động lực
Kể từ mùa giải 2014, Formula 1 đã chuyển sang sử dụng hệ thống động lực hybrid, với động cơ đốt trong V6 tăng áp dung tích 1,6 lít là thành phần trung tâm. Dù các đội đua liên tục phát triển hệ thống động lực để tối ưu hiệu suất, các quy định kỹ thuật cốt lõi của hệ thống này hầu như vẫn được giữ nguyên trong suốt giai đoạn đó.
Hệ thống động lực gồm sáu thành phần chính:
- Động cơ đốt trong (Internal Combustion Engine - ICE)
- Bộ tăng áp (Turbocharger - TC)
- Mô-tơ thu hồi động năng (Motor Generator Unit - Kinetic - MGU-K)
- Mô-tơ thu hồi nhiệt năng từ khí xả (Motor Generator Unit - Heat - MGU-H), hiện không còn được sử dụng từ mùa 2026
- Bộ lưu trữ năng lượng (Energy Store - ES)
- Hệ thống điều khiển điện tử (Control Electronics - CE)
Pat Symonds nói: "Theo quy định, giá cung cấp một hệ thống động lực cho đội đua khách hàng được ấn định ở mức 13,9 triệu USD (365 tỷ đồng). Tuy nhiên, trên thực tế, không đội nào chỉ phải trả đúng số tiền đó, bởi còn rất nhiều hạng mục và chi phí phát sinh đi kèm."
"Tổng chi phí mà một đội đua khách hàng phải trả cho hệ thống động lực thường vào khoảng 17,4 triệu USD (458 tỷ đồng)."
Chi phí ước tính: 17,4 triệu USD (458 tỷ đồng).
Hộp số
Xe Formula 1 sử dụng hộp số bán tự động với tám cấp số tiến và một số lùi.
Tất cả các xe F1 đều được trang bị hệ thống chuyển số tuần tự bằng lẫy sau vô lăng (sequential paddle-shift), cho phép sang số gần như liền mạch chỉ trong khoảng 0,05 giây.
Một số đội đua mua hộp số từ các nhà sản xuất khác, trong khi số khác tự thiết kế và chế tạo. Chẳng hạn, chiếc xe mùa 2025 của Haas sử dụng hộp số Ferrari của mùa giải trước kết hợp với động cơ Ferrari phiên bản năm 2021, còn McLaren vẫn đang tiếp tục tự phát triển hộp số riêng dù đã chuyển sang sử dụng hệ thống động lực của Mercedes từ mùa giải 2021.
Chi phí ước tính: 336.000 USD (8,8 tỷ đồng).
Bình nhiên liệu
Bình nhiên liệu trên xe Formula 1 gần như không thể bị phá hủy trong điều kiện vận hành thông thường. Bộ phận này được chế tạo từ nhiều lớp vật liệu polyurethane và sợi Kevlar có độ bền cực cao nhằm chịu được các va chạm mạnh.
Túi chứa nhiên liệu bên trong được thiết kế với kết cấu nhiều gân gia cường (ribbed) và có hình dạng ôm sát khoang phía sau ghế lái để tận dụng tối đa không gian. Túi nhiên liệu cũng được gắn cố định với ghế lái, giúp duy trì hình dạng của nó khi lượng nhiên liệu giảm dần trong suốt cuộc đua, thay vì bị xẹp xuống.
Chi phí ước tính: 31.000 USD (815 triệu đồng).
Vô lăng
Vô lăng Formula 1 chủ yếu được chế tạo từ sợi carbon (carbon fibre) – loại vật liệu vừa nhẹ vừa có độ bền rất cao kết hợp với các tay cầm bằng silicone để tăng độ bám cho tay đua.
McLaren Applied Technologies cung cấp bộ điều khiển điện tử tiêu chuẩn (ECU) làm nền tảng cho mọi vô lăng F1. Theo quy định, mỗi vô lăng được giới hạn tối đa 20 nút bấm, chín núm xoay và sáu lẫy điều khiển. Tuy nhiên, chức năng của từng nút bấm và công tắc đều có thể được các đội đua lập trình riêng để đáp ứng nhu cầu vận hành của mình.
Dù có kích thước khá nhỏ, vô lăng Formula 1 tích hợp hàng loạt hệ thống điều khiển và thiết lập phức tạp, cho phép tay đua quản lý gần như mọi thông số của chiếc xe ngay trong lúc đang thi đấu. Chính sự kết hợp giữa công nghệ điện tử tiên tiến và khả năng tùy biến cao đã khiến bộ phận này có giá trị lên tới khoảng 50.000 USD (1,3 tỷ đồng).
Chi phí: 50.000 USD (1,3 tỷ đồng).
Hệ thống thủy lực
Một chiếc Formula 1 gần như không thể vận hành nếu thiếu hệ thống thủy lực. Hệ thống này điều khiển hàng loạt cơ cấu quan trọng trên xe, bao gồm:
- Trợ lực lái (Power Steering)
- Ly hợp (Clutch)
- Chuyển số (Gearshifts)
- Số lùi (Reverse Gear)
- Bộ vi sai (Differential)
- Hệ thống DRS (Drag Reduction System)
- Hệ thống phanh điện tử Brake-by-Wire
- Bướm ga (Throttle)
- Van nạp (Inlet Valves)
- Van xả áp của bộ tăng áp (Turbo Wastegate)
Không chỉ có kết cấu cực kỳ phức tạp, hệ thống thủy lực còn đòi hỏi quy trình thiết kế, tích hợp và hiệu chỉnh với độ chính xác rất cao. Chính điều này khiến đây trở thành một trong những hệ thống đắt đỏ nhất trên một chiếc xe Formula 1.
Chi phí ước tính: 170.000 USD (4,5 tỷ đồng).
Đĩa phanh và má phanh
Chi phí của một đĩa phanh Formula 1 dao động từ 2.000–3.000 USD (52–80 triệu đồng), tùy thuộc vào mức độ phức tạp của các lỗ làm mát được gia công trên bề mặt đĩa.
Má phanh có giá thấp hơn, khoảng 780 USD (20 triệu đồng) mỗi chiếc. Trong khi đó, mỗi cùm phanh (caliper) có giá khoảng 5.600 USD (147 triệu đồng).
Xi-lanh phanh chính (master cylinder) – bộ phận tạo áp suất dầu cho hệ thống phanh có giá khoảng 5.400 USD (141 triệu đồng) mỗi chiếc. Còn chuông đĩa phanh (disc bell) - chi tiết dùng để liên kết đĩa phanh với trục bánh xe có giá khoảng 2.800 USD mỗi chiếc. Bộ bàn đạp ga và bàn đạp phanh cũng có giá hơn 9.400 USD (247 triệu đồng).
Cộng tất cả các thành phần, một hệ thống phanh hoàn chỉnh trên xe Formula 1 có thể tiêu tốn tới khoảng 78.000 USD (2 tỷ đồng).
Chi phí ước tính: 78.000 USD (2 tỷ đồng).
Lốp xe
Lốp Formula 1 được thiết kế riêng cho từng mục đích sử dụng nên có giá không hề rẻ.
Toàn bộ lốp sử dụng tại Formula 1 đều do Pirelli sản xuất. Các loại lốp trơn (slick) dành cho điều kiện đường khô được cung cấp với ba mức hợp chất gồm mềm (soft), trung bình (medium) và cứng (hard), trong đó thông số cụ thể của từng hợp chất có thể thay đổi tùy theo từng chặng đua.
Lốp soft mang lại độ bám đường cao nhất, giúp xe đạt tốc độ tối đa, nhưng sẽ xuống cấp nhanh hơn. Ngược lại, lốp hard có độ bền tốt hơn, cho phép chạy nhiều vòng hơn trước khi phải thay, dù tốc độ mỗi vòng thường chậm hơn so với lốp mềm.
Ngoài ra, Pirelli còn sản xuất lốp intermediate và lốp wet để sử dụng trong điều kiện đường đua ẩm ướt hoặc mưa lớn.
Pat Symonds chia sẻ: "Như tôi có trao đổi với Mario Isola – giám đốc Formula 1 của Pirelli, ông ấy cho biết mỗi chiếc lốp có giá khoảng 700 USD (18,5 triệu đồng)."
Chi phí ước tính: 3.000 USD (80 triệu đồng) cho một bộ lốp.
Các hạng mục chi phí khác: Ổ bi bánh xe, bó dây điện khung xe và trục truyền động
Ngoài những bộ phận chính, một chiếc Formula 1 còn cần hàng loạt linh kiện phụ trợ để có thể vận hành hoàn chỉnh. Dù mỗi chi tiết có kích thước không lớn, tổng chi phí của chúng cộng lại vẫn là một con số đáng kể.
Pat Symonds cho biết: "Một chi tiết có thể khiến nhiều người bất ngờ là bó dây điện của khung xe (chassis wiring loom) có giá khoảng 34.000 USD (894 triệu đồng). Mỗi ổ bi bánh xe có giá khoảng 2.000 USD (52 triệu đồng), trong khi mỗi trục truyền động có giá vào khoảng 9.500 USD (250 triệu đồng)."
Chi phí ước tính: 51.000 USD (1,3 tỷ đồng).
Tổng chi phí của một chiếc xe F1 là bao nhiêu?
Câu trả lời đó là: khoảng 20,62 triệu USD (543 tỷ đồng).
Bạn nghĩ sao về con số này? Hãy để lại bình luận để cùng thảo luận nhé!