Đây được xem là tín hiệu mới nhất cho tương lai đầy hứa hẹn cho sự tham gia của phái đẹp trong làng đua xe thể thao, một hành trình được tạo nên từ dấu ấn tiên phong của nhiều người phụ nữ trong suốt lịch sử Formula 1, cả ở quá khứ lẫn hiện tại.
Dù ngày Quốc tế Phụ nữ đã qua, đây vẫn luôn là dịp để tri ân những người phụ nữ đã góp phần tạo nên lịch sử của F1, cả trên đường đua lẫn phía sau hậu trường.
Maria Teresa de Filippis - người phụ nữ đầu tiên phá vỡ ranh giới của F1
Sinh ra tại Naples (Ý) vào năm 1926, Maria Teresa de Filippis chưa từng nghĩ mình sẽ trở thành một phần lịch sử của Formula 1. Bà đến với đua xe chỉ để chứng minh với hai người anh trai rằng phụ nữ hoàn toàn có thể cầm lái và chạy xe nhanh chẳng kém bất kỳ ai. Nhưng chính từ lời cá cược tưởng chừng vu vơ ấy, một biểu tượng tiên phong của làng đua xe thế giới đã ra đời.
Năm 1948, de Filippis có màn ra mắt thi đấu chuyên nghiệp với chiếc Fiat Topolino và lập tức gây ấn tượng khi cán đích thứ hai tại một giải đua leo đồi địa phương. Trước cuộc đua, mẹ của bà chỉ nhẹ nhàng nói rằng: "Hãy chạy chậm và chiến thắng." Đó là một lời dặn giản dị nhưng dường như đã theo bà suốt cả sự nghiệp.
Một thập kỷ sau, de Filippis đã đi vào lịch sử khi trở thành người phụ nữ đầu tiên tham dự một chặng đua thuộc hệ thống giải vô địch thế giới F1 vào năm 1958. Sau khi không thể vượt qua vòng phân hạng tại Monaco, bà tiếp tục chiến đấu để giành suất xuất phát tại Grand Prix Bỉ cùng chiếc Maserati 250F và kết thúc cuộc đua ở vị trí thứ 10.
Bà tiếp tục tham gia Grand Prix Bồ Đào Nha và Ý nhưng đều phải bỏ cuộc ở cả hai chặng đua này. Sau đó, bà chính thức giải nghệ sau khi chứng kiến cái chết của một số tay đua khác.
Sau khi rời xa đường đua, bà vẫn tiếp tục gắn bó với F1 sau khi trở lại làm thành viên của International Club of Former F1 Grand Prix Drivers (câu lạc bộ quốc tế các cựu tay đua Grand Prix F1) vào năm 1979. Đến năm 1997, bà được bổ nhiệm làm phó chủ tịch của câu lạc bộ này.
Maria Teresa de Filippis qua đời năm 2016 ở tuổi 89, nhưng di sản của bà vẫn sống mãi như một trong những người phụ nữ đầu tiên đủ dũng cảm để thay đổi lịch sử Formula 1.
Dù sự nghiệp thi đấu không kéo dài quá lâu, dấu ấn mà Maria Teresa de Filippis để lại vẫn mang giá trị đặc biệt đối với lịch sử đua xe. Trong thời đại mà đường đua gần như chỉ dành cho nam giới, bà đã trở thành người đầu tiên dám bước qua giới hạn ấy, mở đường cho nhiều thế hệ nữ tay đua phía sau.
Lella Lombardi - người phụ nữ đầu tiên ghi điểm tại F1
Sau dấu ấn tiên phong của Maria Teresa de Filippis, chỉ có thêm bốn người phụ nữ từng nỗ lực vượt qua vòng phân hạng để góp mặt tại một chặng đua thuộc hệ thống giải vô địch thế giới Formula One. Trong số đó, Maria Grazia "Lella" Lombardi là một trong hai người đã gặt hái được thành công.
Ít ai nghĩ rằng hành trình của Lombardi lại bắt đầu từ chiếc xe tải giao hàng cho tiệm thịt của gia đình tại Ý. Chính những chuyến lái xe mỗi ngày đã nuôi dưỡng tình yêu tốc độ trong bà, trước khi Lombardi bước vào thế giới karting, rồi dần tiến lên Formula Monza năm 1965 và sau đó là Formula 3 của Ý.
Sau khi không thể vượt qua vòng phân hạng Grand Prix Anh 1974, Lombardi cuối cùng cũng có màn ra mắt F1 cùng đội đua March Engineering vào năm 1975. Dù phải bỏ cuộc ở chặng đua đầu tiên tại Nam Phi vì sự cố hệ thống nhiên liệu. Bà nhanh chóng đi vào lịch sử chỉ ngay trong lần xuất phát thứ hai tại Grand Prix Tây Ban Nha.
Trong một cuộc đua bị rút ngắn vì tai nạn nghiêm trọng, Lombardi cán đích trong top 6 và trở thành người phụ nữ đầu tiên và cho tới nay vẫn là duy nhất ghi điểm tại Formula 1 với nửa điểm lịch sử - một thành tích chưa từng có đối với một nữ tay đua F1.
Những năm sau đó, Lombardi không còn tái lập được thành tích tương tự tại F1, dù từng gây ấn tượng mạnh với vị trí thứ bảy tại Grand Prix Đức 1975 trong tình trạng chiếc xe gặp vấn đề lốp. Tuy nhiên, tình yêu dành cho tốc độ chưa bao giờ rời bỏ bà. Lombardi tiếp tục tham gia nhiều giải đua lớn như Le Mans 24 Giờ và sau này còn thành lập đội đua riêng mang tên Lella Lombardi Autosport.
Lella Lombardi qua đời năm 1992 ở tuổi 50 sau thời gian chống chọi với ung thư vú. Nhưng hơn ba thập kỷ sau, cái tên của bà vẫn được nhắc đến như một biểu tượng tiên phong, là người phụ nữ đầu tiên chứng minh rằng phụ nữ hoàn toàn có thể để lại dấu ấn trên bảng điểm của Formula 1.
Susie Wolff - người phụ nữ mở ra cánh cửa mới cho thế hệ nữ tay đua tương lai
Năm 2014, Susie Wolff đi vào lịch sử khi trở thành người phụ nữ đầu tiên tham gia một tuần đua Formula 1 kể từ năm 1992, thời điểm Giovanna Amati không thể vượt qua vòng phân hạng ở ba chặng đua liên tiếp. Wolff góp mặt trong buổi đua thử tại Grand Prix Anh cùng đội đua Williams, trước khi tiếp tục xuất hiện tại Grand Prix Đức ngay trong năm đó.
Đó không phải khoảnh khắc bùng nổ nhất thời, mà là thành quả cho cả một hành trình dài của Wolff với làng đua xe. Bà bắt đầu đua karting từ năm tám tuổi, từng bước tiến lên các hạng đua xe công thức trước khi đảm nhận vai trò tay đua thử nghiệm cho Williams. Đến năm 2015, Susie tiếp tục tham gia nhiều phiên đua thử hơn trong vai trò thử nghiệm tăng cường cùng đội đua Anh quốc trước khi quyết định giải nghệ vào cuối mùa giải.
Tuy nhiên, dấu ấn của Susie Wolff với thế giới tốc độ chưa bao giờ dừng lại ở việc cầm lái. Năm 2016, bà đồng sáng lập tổ chức phi lợi nhuận Dare to be Different với mục tiêu tạo thêm cơ hội cho phụ nữ tham gia thế giới đua xe - từ tay đua, kỹ sư cho tới các vị trí phía sau hậu trường.
Năm 2018, Wolff trở thành trưởng đội đua Venturi Racing tại Formula E, trước khi đảm nhận vai trò giám đốc điều hành của F1 Academy vào năm 2023.
Kể từ đó, F1 Academy đã trở thành một trong những dự án quan trọng nhất của Formula 1 trong hành trình phát triển các nữ tay đua trẻ. Và ở trung tâm của dự án ấy, Susie Wolff vẫn đang tiếp tục đóng vai trò như một người mở đường không chỉ cho hiện tại, mà còn cho cả tương lai của phụ nữ trong thế giới đua xe tốc độ.
Monisha Kaltenborn - người phụ nữ đầu tiên lãnh đạo một đội đua F1
Nếu Susie Wolff mở ra cơ hội cho các nữ tay đua trẻ, thì Monisha Kaltenborn lại là người chứng minh phụ nữ hoàn toàn có thể đứng ở vị trí quyền lực nhất trong hậu trường của Formula .
Sinh ra tại Ấn Độ và theo đuổi nghề luật sư trước khi bén duyên với đua xe, Kaltenborn gia nhập đội đua Sauber (đội đua tiền thân của Audi) với vai trò trưởng bộ phận pháp lý. Trong môi trường vốn được xem là khắc nghiệt và đầy áp lực như Formula 1, bà từng bước khẳng định năng lực bằng sự quyết đoán, khả năng quản lý cùng tư duy chiến lược phía sau hậu trường.
Năm 2010, Kaltenborn được bổ nhiệm làm CEO của Sauber, trước khi tiếp tục đi vào lịch sử vào năm 2012 khi trở thành nữ trưởng đội đua đầu tiên trong lịch sử F1, sau khi Peter Sauber nghỉ hưu và rút lui khỏi vai trò điều hành đội đua. Một năm trước đó, bà cũng đã trở thành đồng sở hữu của Sauber sau khi mua lại cổ phần trong đội.
Trong suốt quãng thời gian lãnh đạo Sauber, Kaltenborn không chỉ điều hành đội đua vượt qua nhiều giai đoạn khó khăn về tài chính lẫn chuyên môn, mà còn góp phần phát triển nhiều tay đua đáng chú ý như Nico Hulkenberg hay Marcus Ericsson.
Monisha Kaltenborn rời Sauber vào năm 2017, nhưng di sản mà bà để lại vẫn mang ý nghĩa đặc biệt với Formula 1. Trong một thế giới mà vị trí lãnh đạo cấp cao gần như luôn gắn liền với nam giới, Kaltenborn đã trở thành người đầu tiên phá vỡ ranh giới ấy và mở đường cho nhiều phụ nữ khác bước vào trung tâm quyền lực của môn thể thao tốc độ lớn nhất hành tinh.
Hannah Schmitz - "bộ não chiến thuật" đứng sau thành công của Red Bull
Trong kỷ nguyên thống trị của Red Bull những năm gần đây, hình ảnh đội đua Áo ăn mừng sau mỗi chiến thắng đã trở nên quá quen thuộc với người hâm mộ Formula 1. Và giữa những khoảnh khắc ấy, cái tên Hannah Schmitz luôn được nhắc đến như một trong những nhân tố quan trọng nhất phía sau thành công của đội.
Không cầm vô lăng, không trực tiếp đứng trên podium, nhưng Schmitz lại là người đưa ra những quyết định chiến thuật có thể thay đổi toàn bộ cục diện cuộc đua chỉ trong vài giây ngắn ngủi.
Sau khi tốt nghiệp thạc sĩ ngành kỹ thuật cơ khí tại Đại học Cambridge năm 2009, Schmitz gia nhập Red Bull với vai trò kỹ sư mô phỏng và phân tích dữ liệu trước khi chuyển sang bộ phận chiến thuật vào năm 2011. Đến năm 2021 - mùa giải mà Max Verstappen giành chức vô địch thế giới đầu tiên, cô được bổ nhiệm làm kỹ sư trưởng phụ trách chiến lược chính của đội đua.
Kể từ đó, Hannah Schmitz trở thành một trong những "bộ não" quan trọng nhất trong giai đoạn thống trị của Red Bull ở các mùa giải 2022 và 2023. Nhiều quyết định chiến thuật của cô được xem là yếu tố mang tính bước ngoặt giúp đội đua giành chiến thắng.
Một trong những ví dụ nổi bật nhất chính là Grand Prix Hungary 2022. Khi Verstappen chỉ xuất phát từ vị trí thứ 10, Schmitz và đội chiến thuật đã đưa ra quyết định táo bạo vào phút chót, đó là sử dụng lốp mềm ngay từ đầu cuộc đua. Canh bạc ấy cuối cùng đã giúp tay đua người Hà Lan thực hiện màn lội ngược dòng ngoạn mục để giành chiến thắng đầy bất ngờ.
Trong thế giới Formula 1 hiện đại, nơi dữ liệu, chiến thuật và khả năng phản ứng nhanh chóng gần như quyết định tất cả, Hannah Schmitz không chỉ là một kỹ sư chiến thuật xuất sắc, mà còn là minh chứng cho việc phụ nữ hoàn toàn có thể trở thành những bộ óc quyền lực nhất phía sau thành công của một đội đua F1.
Marta Garcia - nhà vô địch đầu tiên trong lịch sử F1 Academy
Sau khi trở thành nhà vô địch đầu tiên trong lịch sử F1 Academy vào năm 2023, nữ tay đua người Tây Ban Nha đã bước lên một nấc thang mới trong sự nghiệp khi giành được suất đua toàn phần tại Formula Regional European Championship by Alpine (FRECA). Đây cũng là một phần trong mục tiêu mà F1 Academy hướng tới, tạo cơ hội để các nữ tay đua tiếp tục phát triển và tiến xa hơn trên hành trình chinh phục đua xe chuyên nghiệp.
Thi đấu cho PREMA Racing, Garcia nhanh chóng trở thành cái tên nổi bật nhất mùa giải 2023. Cô giành chiến thắng ở chặng đua đầu tiên trong lịch sử F1 Academy tại Spielberg trước khi tiếp tục thể hiện phong độ áp đảo với thêm bảy chiến thắng, năm lần pole cùng tổng cộng 12 lần bước lên podium.
Danh hiệu vô địch cuối cùng được Garcia giành lấy ngay từ chặng đua cuối mùa tại Austin, Mỹ sau đó khép lại một mùa giải gần như hoàn hảo, đưa cô trở thành gương mặt biểu tượng cho thế hệ nữ tay đua mới của Formula 1.
Sau khi vô địch F1 Academy năm 2023, cô được hỗ trợ lên thi đấu ở giải Formula Regional European Championship (FRECA) cùng đội PREMA rồi chuyển sang Iron Dames trong mùa 2024. Sau đó, Marta dần chuyển hướng sang đua xe GT và endurance (xe thể thao đường dài).
Không chỉ đơn thuần là nhà vô địch đầu tiên của F1 Academy, Marta Garcia còn đại diện cho điều mà giải đấu này muốn tạo ra là một con đường thật sự để phụ nữ có thể tiến xa hơn trong thế giới đua xe tốc độ.
