Ferrari không chỉ là một thương hiệu. Nó vượt xa ranh giới của một hãng sản xuất xe hơi thông thường. Đối với người Ý, đó chính là lẽ sống. Có hai tôn giáo tồn tại ở Ý: một là Giáo hội Công giáo, và hai chính là Ferrari.
Will Buxton - cựu bình luận viên F1
Thế nhưng, bất chấp vị thế "đá tảng" mà Ferrari đang nắm giữ tại F1 với tư cách là đội đua thành công nhất mọi thời đại, họ đã không thể chạm tay vào vinh quang vô địch kể từ năm 2007. Những tay đua lẫy lừng như Sebastian Vettel và Fernando Alonso gia nhập đội với những kỳ vọng ngất trời, để rồi cuối cùng buộc phải rời đi với không gì khác ngoài sự thất vọng.
Tương tự, nhiều thành viên trong ban lãnh đạo cũng đã gia nhập Scuderia hoặc được thăng tiến từ chính hàng ngũ nội bộ, với hy vọng trở thành "người được chọn" để mang vinh quang trở lại những con phố quanh nhà máy tại Maranello.
Dù rất nhiều người - từ tay đua cho đến nhà quản lý, đã nỗ lực đưa Ferrari trở lại bục cao nhất của đỉnh cao thể thao tốc độ, nhưng bằng cách này hay cách khác, tất cả đều phải lỡ hẹn. Sau một quãng thời gian dài rời xa đỉnh cao đến vậy, một câu hỏi lớn buộc phải được đặt ra: chuyện quái quỷ gì đang thực sự diễn ra tại Ferrari?
Nhìn lại mùa giải 2025, John Elkann - Chủ tịch của Ferrari gần đây đã có những phát biểu trước truyền thông nhằm đáp trả những bình luận từ Leclerc và Hamilton. Trước đó, cả hai tay đua đều không giấu nổi sự thất vọng trước báo giới sau thảm họa tại Grand Prix Sao Paulo - nơi đội đua đã phải nhận một kết quả cay đắng, khi cả hai xe đều không thể hoàn thành cuộc đua (double DNF).
Đáp lại sự chán chường của các tay đua, Elkann tuyên bố thẳng thừng: "Chúng tôi chắc chắn đang sở hữu những tay đua cần phải tập trung vào việc lái xe và bớt than vãn lại. Vẫn còn những chặng đua quan trọng phía trước và việc giành vị trí thứ hai không phải là nhiệm vụ bất khả thi."
Khi mùa giải khép lại, Ferrari chỉ cán đích ở vị trí thứ tư trên bảng xếp hạng vô địch đội đua (WCC), kém Red Bull ở vị trí thứ ba 53 điểm và cách biệt tới 71 điểm so với Mercedes - đội đua nắm giữ ngôi á quân. So với năm 2024, khi Ferrari có thể gây áp lực lên McLaren cho đến tận chặng đua cuối cùng trước khi chấp nhận nhường ngôi vương, thì sự "ngã ngựa" của mùa giải này gắn liền với canh bạc mạo hiểm của đội đua vào một hướng đi kỹ thuật hoàn toàn mới.
Trước thềm mùa giải 2025, Ferrari đã không ngần ngại chia sẻ về sự thay đổi mang tính đột phá mà chiếc SF-25 đã thực hiện so với "người tiền nhiệm" từng cạnh tranh chức vô địch. Với việc chiếc xe được mô tả là một thiết kế hoàn toàn mới, những kỳ vọng dành cho nó vừa có phần dè dặt nhưng cũng đầy tham vọng.
Việc đánh cược vào một hướng đi kỹ thuật mới ngay trong năm cuối cùng của một bộ quy định cũ, có lẽ không phải là điều mà Fred Vasseur dự tính cho năm thứ hai giữ chức trưởng đội - và cũng là năm đầu tiên ông thoát khỏi cái bóng của những quyết định từ người tiền nhiệm Mattia Binotto.
Thế nhưng, Fred vẫn đặt trọn niềm tin vào đội ngũ và khẳng định: "Với tư cách là một tập thể, chúng tôi cảm thấy mình đã sẵn sàng để thực hiện bước tiến bổ sung cần thiết để trở thành người giỏi nhất."
Đáng tiếc thay, "người giỏi nhất" có lẽ không phải là cái tên hiện lên trong tâm trí khi nhìn vào màn trình diễn của Ferrari mùa 2025. Mặc dù Vasseur có thể khăng khăng rằng, "thảm họa không phải là từ ngữ chính xác" để nói về phong độ thiếu ổn định của đội trong suốt mùa giải, nhưng không thể phủ nhận rằng sự sa sút của họ là minh chứng rõ nét cho quỹ đạo đi lùi trên bảng xếp hạng vô địch đội đua (WCC).
Nhìn vào mùa giải 2025 của các tay đua, kết quả đạt được chỉ ở mức khiêm tốn khi chuỗi trận không biết đến mùi chiến thắng vẫn tiếp tục kéo dài. Bảy lần đứng trên podium của Charles Leclerc - với các vị trí thứ hai tại Monaco và Mexico, vẫn là thành tích khả quan hơn so với người đồng đội Hamilton - người đã không một lần được bước lên podium trong một cuộc đua chính thức nào ngay mùa giải đầu tiên anh khoác lên mình chiếc áo đỏ. Thành tích cá nhân tốt nhất của Lewis Hamilton - và cũng là thành tích cao nhất của Ferrari mùa này, chỉ là chiến thắng trong cuộc đua sprint tại chặng thi đấu thứ hai ở Thượng Hải, Trung Quốc.
Mối lương duyên của Leclerc với Ferrari không chỉ dừng lại ở giấc mơ thuở nhỏ về việc đua xe dưới sắc đỏ, mà còn bắt nguồn từ Học viện Tay đua Ferrari (Ferrai Driver Academy). Thế nhưng, dù đội đua đã mòn mỏi chờ đợi suốt 16 năm để gia tăng con số danh hiệu vô địch thế giới lên 16, thì ngay cả tay đua mang số xe 16 cũng không đủ sức đưa tập thể này trở lại vị thế dẫn đầu.
Đối với Hamilton, mùa giải đầu tiên tại Ferrari là một hành trình đầy rẫy những kỷ lục, nhưng lại không phải kiểu kỷ lục mà anh mong muốn ghi nhớ. Đây không chỉ là mùa giải thứ hai anh trắng tay tại các chặng Grand Prix, mà anh còn chưa một lần giành được vị trí pole và để tuột mất kỷ lục bền bỉ nhất trong sự nghiệp là luôn giành ít nhất năm podium mỗi năm.
Lịch sử và di sản mà Ferrari luôn khao khát duy trì là độc nhất vô nhị dựa trên những thành công vang dội của họ. Thế nhưng, nhìn khắp đoàn đua, các tên tuổi lẫy lừng khác đã thực hiện được những cuộc cải tổ toàn diện trong những năm gần đây để đưa họ trở lại vị trí dẫn đầu. Trong khi McLaren và Williams - hai cái tên cũng danh tiếng không kém trong thế giới motorsport luôn nhìn về tương lai để dẫn dắt quá trình phát triển, thì Ferrari dường như vẫn đang mắc kẹt trong những ngày vinh quang của quá khứ.
Dưới sự lãnh đạo của Zak Brown, McLaren đã lột xác từ một đội đua luôn chật vật trong vòng phân hạng Q2 vào giữa những năm 2010, để rồi trở thành nhà vô địch đội đua hai năm liên tiếp 2024 và 2025. Cùng chung lý tưởng đó, James Vowles hiện đang dẫn dắt Williams vượt qua một quá trình tái thiết quy mô lớn với hy vọng đưa họ trở lại thời kỳ hoàng kim.
Ngược lại, Ferrari phải đối mặt với những thăng trầm dữ dội trong vài năm qua bằng những mùa giải lặp đi lặp lại sự thiếu ổn định. Minh chứng rõ nhất cho sự thất thường trong khâu phát triển xe (hoặc nói đúng hơn là sự bế tắc của nó) chính là giai đoạn 2019-2020, khi đội đua xứ Maranello đang từ vị trí á quân đột ngột rơi thẳng xuống vị trí thứ sáu trên bảng xếp hạng WCC.
Vào năm 2019, bộ đôi tay đua của Ferrari là Charles Leclerc và Sebastian Vettel đã cầm lái chiếc SF90. Sau nửa đầu mùa giải đầy thất vọng, Leclerc đã xoay chuyển tình thế ngay trong mùa giải đầu tiên anh khoác lên mình chiếc áo đỏ, bằng hai chiến thắng liên tiếp tại Grand Prix Bỉ, và ngay sau đó là Grand Prix Ý. Trong khi đó, người đồng đội Vettel cũng giành chiến thắng dưới ánh đèn rực rỡ tại Singapore - thắng lợi duy nhất của tay đua người Đức trong năm 2019 và cũng là cuối cùng trong sự nghiệp.
Tuy nhiên, thành công của họ không thiếu những tranh cãi khi hệ thống động lực (power unit) của Ferrari bị FIA đưa vào tầm ngắm do sở hữu tốc độ trên đoạn thẳng cực kỳ đáng kinh ngạc. Một chỉ thị kỹ thuật mới liên quan đến hệ thống cảm biến nhiên liệu - thứ mà Ferrari bị nghi ngờ là đã tìm cách lách luật, đã xuất hiện cùng thời điểm với sự giảm sút phong độ rõ rệt của đội đua này. Cuối cùng, cuộc điều tra kết thúc ngay trước kỳ thử nghiệm giai đoạn tiền mùa giải (pre-season testing) năm 2020, FIA thông báo rằng họ đã đạt được một "thỏa thuận riêng" với đội đua nước Ý.
Sóng gió tiếp tục bủa vây đội đua sang tận năm 2020 - một mùa giải bị gián đoạn nặng nề bởi đại dịch COVID-19 toàn cầu. Trái ngược hoàn toàn với mùa giải trước đó, Ferrari không giành được bất kỳ chiến thắng nào và chỉ có vỏn vẹn hai lần đứng trên podium, dẫn đến vị trí thứ sáu khiêm tốn trên bảng xếp hạng vô địch đội đua. Đây là thành tích tệ nhất của họ kể từ khi xếp thứ 10 vào năm 1980.
Mặc dù mục tiêu của cả ba đội đua mang tính biểu tượng (Ferrari, McLaren, Williams) là như nhau, nhưng màn trình diễn thực tế mà họ tạo ra không thể khác biệt hơn. So với các đối thủ cùng thời, thành tích của Ferrari trong cuộc đua vô địch liên tục trồi sụt trong những năm gần đây. Họ vừa mới giành ngôi á quân vào năm 2024, nhưng một lần nữa lại thất bại trong việc tìm kiếm sự ổn định vào năm 2025.
Những phát biểu của John Elkann về việc cần những tay đua biết "tập trung vào việc lái xe và bớt than vãn" không chỉ là một lời khiển trách đơn thuần. Nó còn phơi bày một tư duy hệ thống cứng nhắc về những gì Ferrari sẵn sàng cải tổ và những gì họ coi là "bất khả xâm phạm". Trong những năm qua, việc đội luôn kiên quyết bảo vệ đội ngũ thiết kế hiện tại, đồng thời "chĩa mũi dùi" vào các tay đua và ban quản lý như những "mắt xích lỗi" đã trở thành một nghịch lý đầy cay đắng thu hút sự chú ý của toàn bộ giới mộ điệu.
Đối với những người chỉ trích đội đua, việc đổ lỗi cho các tay đua và trưởng đội khi kết quả không như kỳ vọng là một ví dụ điển hình cho thấy Ferrari đang bám víu vào những ngày vinh quang đã qua, thay vì giải quyết tận gốc rễ các vấn đề trong thiết kế xe - lý do khiến họ không thể cạnh tranh khi trời mưa, và chật vật để duy trì tốc độ ổn định. Dư luận không khỏi hoài nghi rằng đây chỉ là chiêu bài đánh lạc hướng, khi Ferrari tận dụng sức hút truyền thông của các tay đua để biến họ thành những "vật tế thần", hòng khỏa lấp đi sự yếu kém đang diễn ra trong nội bộ.
Rõ ràng, Ferrari vẫn còn một hành trình dài đang chờ ở phía trước nếu muốn chạm tay vào chức vô địch. Về mặt vận hành, đội đua cần một sự thống nhất tuyệt đối, bao gồm việc ban lãnh đạo phải thừa nhận những vấn đề hiện hữu thay vì trốn tránh. Về mặt hiệu suất - một yếu tố gắn liền với cách thức vận hành của một đội đua, chiếc xe của họ phải có khả năng vận hành ổn định như Red Bull hay là McLaren.
Với đợt thay đổi lớn về quy định kỹ thuật năm 2026, Ferrari đang đứng trước một cơ hội khác để tạo ra một điều gì đó xứng đáng với di sản lừng lẫy của họ. Mọi ánh mắt khắp khu vực paddock sẽ đổ dồn vào những chú "Ngựa chồm" để xem liệu cuối cùng họ có thực hiện được lời hứa bấy lâu nay rằng "năm tới sẽ là năm của họ".