Án cấm thi đấu là một trong những hình phạt nghiêm khắc và hiếm gặp nhất đối với một tay đua. Trong suốt lịch sử Formula 1, chỉ có rất ít người từng phải nhận án phạt này.
Hãy cùng điểm qua danh sách những tay đua F1 hiếm hoi từng bị cấm thi đấu tạm thời – một danh sách mà chẳng ai muốn góp mặt.
Kevin Magnussen – 2024
Tay đua của đội Haas khi đó đã tích lũy đủ 12 điểm phạt – mức tối đa theo quy định trong mùa giải 2024. "Giọt nước tràn ly" xảy ra tại Grand Prix Ý 2024, khi anh va chạm với Pierre Gasly.
Trong một pha vượt xe, Magnussen đã khóa cứng bánh trước (lock-up) khiến chiếc xe mất kiểm soát và đâm vào tay đua người Pháp. Sau sự cố, FIA phạt anh 10 giây và cộng thêm hai điểm phạt vào bằng lái.
Trước khi án cấm thi đấu chính thức được xác nhận, tay đua người Đan Mạch cho rằng hình phạt này "hoàn toàn vô lý". Anh lập luận rằng cả hai chiếc xe đều không bị hư hại và đây chỉ đơn giản là hệ quả của một cuộc cạnh tranh trên đường đua.
10 điểm phạt còn lại dẫn đến án cấm một chặng của Magnussen được tích lũy từ các sự cố sau:
- Saudi Arabia: Gây va chạm với Alex Albon (ba điểm phạt).
- Trung Quốc: Gây va chạm với Yuki Tsunoda (hai điểm phạt).
- Miami Sprint (Mỹ): Nhiều lần vượt quá giới hạn đường đua khi cạnh tranh với Lewis Hamilton (ba điểm phạt).
- Miami Grand Prix (Mỹ): Gây va chạm với Logan Sargeant (hai điểm phạt).
Romain Grosjean – 2012
Kevin Magnussen không phải là tay đua Haas đầu tiên nhận án cấm thi đấu một chặng. Trước đó, người đồng đội cũ của anh tại Haas (từ năm 2017-2020) - Romain Grosjean cũng từng phải nhận hình phạt tương tự vào năm 2012 sau vụ va chạm tại Grand Prix Bỉ.
Khi đó còn thi đấu cho Lotus, tay đua người Pháp đã chuyển hướng cắt mặt chiếc McLaren của Lewis Hamilton ngay ở vòng đua đầu tiên, buộc Hamilton phải lao lên phần cỏ để tránh va chạm. Tuy nhiên, hai chiếc xe vẫn đâm vào nhau với lực rất mạnh, kéo theo Fernando Alonso và cả hai chiếc Sauber vào vụ tai nạn khi đoàn xe tiến đến khúc cua La Source. Cú va chạm còn khiến chiếc Lotus của Grosjean bị hất văng lên không trung.
Vụ tai nạn hỗn loạn ngay ở vòng mở màn được các giám sát viên xác định là do Grosjean gây ra. Trong thông báo chính thức, họ cho rằng hành động của anh "đã khiến những ứng viên hàng đầu cho chức vô địch phải sớm bỏ cuộc" và "là một hành vi vi phạm quy định ở mức đặc biệt nghiêm trọng."
Sau đó, Grosjean bị cấm tham dự Grand Prix Ý diễn ra một tuần sau đó, trong khi đội Lotus phải sử dụng tay đua dự bị Jerome d'Ambrosio để thay thế anh.
Jacques Villeneuve – 1997
Ngay cả các nhà vô địch thế giới cũng không miễn nhiễm với án cấm thi đấu. Jacques Villeneuve là một minh chứng rõ ràng khi vừa lên ngôi vô địch F1 năm 1997, vừa phải nhận án cấm thi đấu ngay trong chính mùa giải đó, khiến cơ hội đăng quang của ông bị đặt vào tình thế đầy rủi ro.
Trước thềm Grand Prix Nhật, tay đua người Canada chỉ cần giành nhiều hơn đối thủ Michael Schumacher một điểm là có thể chính thức đăng quang, sau khi đã ghi nhiều hơn tay đua người Đức 20 điểm so với chỉ một điểm trong hai chặng trước đó.
Trong một buổi đua thử, khi tăng tốc sau khúc cua Spoon Curve, Villeneuve đã không giảm tốc độ dù có cờ vàng – tín hiệu cảnh báo phía trước có xe gặp sự cố. Cờ vàng được giương lên vì chiếc xe của Jos Verstappen bị mắc kẹt trên đường đua.
Villeneuve không phải người duy nhất phạm lỗi. Có thêm năm tay đua khác - trong đó có Michael Schumacher và Rubens Barrichello cũng phớt lờ tín hiệu cờ vàng. Tất cả đều bị FIA tuyên án cấm thi đấu treo (suspended race ban).
Tuy nhiên, do Villeneuve trước đó đã ba lần vi phạm lỗi tương tự, nên án phạt của ông không còn được treo mà được áp dụng ngay tại chặng đua kế tiếp, chính là Grand Prix Nhật Bản ở Suzuka diễn ra vào ngày hôm sau.
Đội đua Williams sau đó đã kháng cáo. Do không kịp tổ chức phiên điều trần trước khi cuộc đua bắt đầu, FIA cho phép Villeneuve vẫn được tham dự dù đang chịu án cấm. Ông cán đích ở vị trí thứ năm, qua đó giành thêm hai điểm trên bảng xếp hạng.
Tuy nhiên, chín ngày sau, FIA chính thức bác đơn kháng cáo, đồng thời hủy bỏ hai điểm mà Villeneuve kiếm được tại Suzuka. Dù vậy, ông vẫn giành chức vô địch thế giới sau khi đánh bại Schumacher ở chặng cuối mùa giải tại European Grand Prix.
Michael Schumacher – 1994
Dù được xem là một trong những tay đua vĩ đại nhất lịch sử Formula 1, Michael Schumacher cũng từng phải nhận án cấm thi đấu vì phong cách lái xe quyết liệt và không khoan nhượng của mình.
Tại Grand Prix Anh 1994 ở Silverstone, Schumacher phàn nàn rằng Damon Hill chạy quá chậm và đã vượt mặt đối thủ ngay trong formation lap – hành vi bị cấm theo quy định. Vì lỗi này, ông bị FIA phạt năm giây dừng tại pit (stop-go penalty) trong cuộc đua.
Tuy nhiên, đội đua Benetton yêu cầu Schumacher không chấp hành án phạt ngay, vì họ đang tiến hành kháng cáo. Việc tiếp tục thi đấu khiến Schumacher bị phất cờ đen (black flag) – tín hiệu buộc tay đua phải lập tức rời cuộc đua và trở về pit do vi phạm nghiêm trọng hoặc không tuân thủ chỉ đạo của giám sát viên.
Dù vậy, Benetton vẫn tiếp tục thương lượng với FIA và sau đó chỉ đạo Schumacher thực hiện án phạt dừng năm giây rồi quay trở lại đường đua. Quyết định mạo hiểm này đã phản tác dụng: Schumacher cuối cùng bị loại khỏi kết quả cuộc đua (disqualified) vì không chấp hành cờ đen, đồng thời phải nhận thêm án cấm tham dự hai chặng đua.
Một lần nữa, Benetton nộp đơn kháng cáo, nên Schumacher vẫn được phép tiếp tục thi đấu trong thời gian FIA xem xét vụ việc. Sau ba chặng, FIA giữ nguyên quyết định xử phạt, khiến tay đua người Đức phải vắng mặt tại Grand Prix Ý và Grand Prix Bồ Đào Nha.
Mika Häkkinen – 1994
Sự nghiệp của nhà vô địch thế giới hai lần Mika Häkkinen cũng không thiếu những vụ va chạm đáng chú ý. Một trong số đó là cú đâm xe với Rubens Barrichello ở vòng đua cuối cùng của Grand Prix Anh 1994 - sự cố khiến ông phải nhận án cấm thi đấu.
Án phạt này càng khiến mùa giải vốn đã đầy khó khăn của tay đua người Phần Lan trở nên tồi tệ hơn, khi trước đó ông đã phải bỏ cuộc tới sáu lần vì nhiều lý do khác nhau.
Ban đầu, FIA tuyên án cấm thi đấu treo trong ba chặng đối với Häkkinen. Tuy nhiên, án phạt nhanh chóng được kích hoạt tại Grand Prix Đức ở Hockenheim, sau khi ông gây ra một vụ va chạm khác với chiếc Williams của David Coulthard.
Trong nỗ lực vượt xe đầy táo bạo, Häkkinen mất lái, chiếc xe quay ngang rồi lao vào hàng rào bảo vệ. Vụ tai nạn còn cuốn theo nhiều chiếc xe khác, khiến cuộc đua của họ phải kết thúc ngay từ rất sớm.
Eddie Irvine – 1994
Mùa giải 1994 chứng kiến hàng loạt án cấm thi đấu được ban hành và Eddie Irvine là một trong những cái tên phải chịu hình phạt nặng nhất, khi bị cấm tham dự tới ba chặng đua.
Khi đó mới 28 tuổi, Irvine mới chỉ có ba lần xuất phát tại F1 trước khi bị cấm thi đấu vì gây ra vụ va chạm liên hoàn giữa bốn chiếc xe ở Grand Prix Brazil. Các giám sát viên xác định tay đua của Jordan là người chịu trách nhiệm chính cho sự cố này.
Khi chiếc McLaren của Martin Brundle gặp trục trặc động cơ, Irvine đã đánh lái để tránh nhưng lại vô tình ép Jos Verstappen lao lên phần cỏ bên đường đua.
Mất kiểm soát, Verstappen xoay xe rồi va chạm với Eric Bernard và Martin Brundle, trước khi chiếc xe bị hất văng lên không trung và lộn tròn 360 độ. May mắn là không có tay đua nào bị thương, nhưng Irvine vẫn bị FIA tuyên án cấm thi đấu một chặng.
Tuy nhiên, đó chưa phải là kết thúc. Đội đua Jordan quyết định kháng cáo với hy vọng giảm nhẹ hình phạt, nhưng quyết định này sau đó trở thành một sai lầm.
FIA không chỉ bác đơn kháng cáo, mà còn tăng nặng án phạt, nâng mức cấm thi đấu của Irvine từ một chặng lên ba chặng đua.
Nigel Mansell – 1989
Nigel Mansell, tay đua Ferrari với biệt danh "Il Leone" (Sư tử), đã phải nhận án cấm thi đấu sau khi vi phạm quy định tại Grand Prix Bồ Đào Nha 1989 trên đường đua Estoril.
Sau khi tạo khoảng cách lên tới 20 giây so với người đồng đội Gerhard Berger, Mansell vào pit thay lốp sau 40 vòng đua. Tuy nhiên, do vào pit quá nhanh, ông phanh quá đà và dừng xe vượt quá vị trí của đội kỹ thuật khoảng một thân xe. Để sửa sai, Mansell lùi xe trở lại vị trí thay lốp – một hành động bị cấm trong F1.
Ngay sau khi trở lại đường đua, FIA phất cờ đen (black flag) yêu cầu ông lập tức vào pit và rút khỏi cuộc đua.
Thay vì chấp hành hiệu lệnh, Mansell phớt lờ cờ đen và tiếp tục thi đấu. Trong lúc mải đuổi theo chiếc McLaren của Ayrton Senna, ông thực hiện một pha tấn công quá muộn ở góc cua đầu tiên, khiến cả hai va chạm và đều phải bỏ cuộc.
Chuỗi sự cố này khiến Mansell bị phạt 50.000 USD và bị cấm tham dự một chặng đua, buộc ông phải vắng mặt tại Grand Prix Tây Ban Nha diễn ra ngay sau đó.
Riccardo Patrese – 1978
Riccardo Patrese thi đấu tại Formula 1 suốt 16 năm và được xem là một trong những tay đua giàu kinh nghiệm nhất của môn thể thao này. Tuy nhiên, trong những năm đầu khoác áo Arrows, ông lại nổi tiếng với phong cách lái xe quyết liệt, thậm chí bị nhiều đối thủ đánh giá là quá hung hăng.
Mọi chuyện lên đến đỉnh điểm tại Grand Prix Ý 1978, khi một vụ tai nạn liên hoàn liên quan đến 10 chiếc xe ngay ở vòng mở màn được cho là bắt nguồn từ Patrese.
Khi James Hunt nhập trở lại đường đua, Patrese cố gắng vượt lên. Hai chiếc xe va chạm với nhau, kéo theo Ronnie Peterson vào vụ tai nạn. Chiếc Lotus của Peterson bị hất văng vào hàng rào bảo vệ rồi bốc cháy, trong khi bảy tay đua khác cũng bị cuốn vào vụ va chạm.
Cuộc đua ngay lập tức bị dừng bằng cờ đỏ. Peterson được lực lượng cứu hộ đưa ra khỏi xe với chấn thương nghiêm trọng ở chân. Ban đầu, các bác sĩ nhận định những vết thương này không đe dọa đến tính mạng. Tuy nhiên, sau khi được đưa đến bệnh viện, ông được chẩn đoán bị thuyên tắc mạch (embolism) và đã qua đời vào sáng hôm sau.
Cái chết của Peterson khiến nhiều tay đua hàng đầu lúc bấy giờ phản ứng mạnh mẽ. Một nhóm gồm James Hunt, Niki Lauda, Mario Andretti, Emerson Fittipaldi và Jody Scheckter đã thông báo với ban tổ chức Grand Prix Hoa Kỳ rằng họ sẽ tẩy chay cuộc đua nếu Patrese không bị cấm thi đấu.
Cuối cùng, chặng đua vẫn được tổ chức sau khi Patrese bị cấm tham dự. Tay đua người Ý sau đó tìm cách hủy bỏ quyết định này bằng cách nhờ đến sự can thiệp của một thẩm phán địa phương, nhưng án cấm vẫn được giữ nguyên.
