Dù chưa từng bước lên ngôi vị vô địch thế giới do vụ tai nạn thảm khốc cướp đi sinh mạng vào năm 1982, tay đua F1 huyền thoại Gilles Villeneuve vẫn mãi khắc sâu trong tâm khảm của người dân Quebec.
Qua những bài phỏng vấn chuyên sâu và những bức chân dung tư liệu được trích xuất từ kho lưu trữ, góc nhìn toàn cảnh về một "tín đồ tốc độ" với tính cách vừa bộc trực, hài hước, vừa đầy quyết tâm sắt đá sẽ chính thức được hé mở sau đây.
Từ những chặng đua xe trượt tuyết đến đấu trường Formula Atlantic
Thời niên thiếu và tuổi trẻ
Có những thời điểm mọi thứ trở nên cực kỳ khắc nghiệt, và chính những lúc như thế, bạn càng tuyệt đối không được phép buông tay lái.
Gilles Villeneuve là tay đua đầu tiên xuất thân từ Quebec đặt chân tới đấu trường F1.
Sinh ra tại một thị trấn nhỏ, nơi khái niệm về F1 hoàn toàn xa lạ, Gilles Villeneuve gần như không có bất kỳ điểm tựa nào để bước vào "vương quốc tốc độ" F1, ngoại trừ tài năng thiên bẩm kiệt xuất của mình. Bằng một chút may mắn đi liền với ý chí quyết tâm sắt đá, ông đã từng bước thăng hạng, khẳng định vị thế và chính thức được chiêu mộ bởi đội đua danh tiếng bậc nhất lịch sử: Ferrari.
Phong cách lái mãn nhãn, sự liều lĩnh táo bạo cùng những pha vượt xe đi vào lịch sử đã biến ông trở thành một trong những tay đua được yêu mến nhất trong đại gia đình F1.
Gilles Villeneuve sinh ngày 18 tháng 1, 1950 tại Chambly (Quebec). Gia đình ông chuyển đến định cư tại Berthierville (một thị trấn nằm giữa hai thành phố lớn là Montreal và Trois-Rivières) khi ông mới vừa tròn tám tuổi. Không chỉ hun đúc cho các con tinh thần cầu toàn và trách nhiệm chu toàn trong công việc, người cha Seville còn truyền lại cho hai cậu con trai niềm đam mê tốc độ cháy bỏng.
"Bố tôi là một người mê tốc độ chính hiệu. Ông ấy cũng từng phải nhận không ít phiếu phạt vì chạy quá tốc độ. Hồi đó, tôi cứ liên tục giục ông: 'Nhanh lên bố ơi, vượt qua chú phía trước đi!'"
Tay đua gốc Berthierville lập gia đình ở tuổi 19 với Joann Barthe, và họ đã cùng nhau đón hai người con - Jacques và Mélanie. Để gánh vác kinh tế gia đình, ông bắt đầu dấn thân vào các giải đua xe trượt tuyết từ năm 1969 - một đấu trường nơi ông nhanh chóng tỏa sáng rực rỡ và gặt hái hàng loạt danh hiệu lớn nhỏ.
Gilles Villeneuve cũng là một người có niềm đam mê mãnh liệt với kỹ thuật cơ khí. Như ông đã chia sẻ với nhà báo Jean Pagé, chính ông là người đã tự tay thiết kế từ A đến Z một phiên bản xe trượt tuyết độ độc nhất vô nhị: vị trí khoang lái được đẩy lên phía trước, trong khi khối động cơ được đặt lùi về phía sau, đi kèm hệ thống xích kép có kích thước nhỏ gọn hơn nhiều so với những chiếc xe trượt tuyết truyền thống.
Đua xe trượt tuyết chính là bệ phóng hoàn hảo đưa Gilles Villeneuve bước vào thế giới đua xe chuyên nghiệp.
Bắt đầu sự nghiệp đua xe chuyên nghiệp
Năm 1974, sau những thành công vang dội tại giải Formula Ford, ông chính thức ký hợp đồng chuyển lên thi đấu ở đấu trường Formula Atlantic. Để có thể bắt đầu mùa giải, Villeneuve bắt buộc phải kêu gọi được khoản kinh phí trị giá 20.000 USD. Đầy quyết tâm nhưng túi tiền lại trống rỗng, ông đã đưa ra một quyết định táo bạo: bán đi chiếc mobile home (nhà di động) của gia đình để đổi lấy cơ hội được ra sân đua.
Bản lĩnh kiên cường cùng kỹ năng lái xe thiên bẩm đã nhanh chóng đưa ông thống trị đấu trường Formula Atlantic. Sự áp đảo đó được thể hiện rõ nét vào năm 1976, khi ông giành tới chín chiến thắng chặng trong tổng số 10 cuộc đua của mùa giải.
Cũng trong buổi trò chuyện với nhà báo Jean Pagé, câu chuyện về tầm quan trọng của việc chuẩn bị tâm lý trước mỗi chặng đua đã được mổ xẻ. Gilles Villeneuve thừa nhận bản thân luôn trăn trở và nghĩ về sự nghiệp của mình không ngừng nghỉ. Trong thế giới F1, sự chính xác là yếu tố sống còn và các tay đua tuyệt đối không được phép mắc sai lầm.
Đó là một thế giới đòi hỏi sự chuẩn xác đến từng phân ly: một khi điểm phanh đã được xác định là 92 mét trước góc cua, thì đó phải là 92 mét tròn trĩnh, không có chỗ cho một sai số dù chỉ là 91 mét. Tại chặng đua Trois-Rivières Grand Prix năm 1976, ông đã tạo nên một kỳ tích chấn động khi hoàn toàn thống trị cuộc đua ngay trước mũi các tay đua kỳ cựu. Một trong số họ, nhà đương kim vô địch người Anh - James Hunt đã lập tức chú ý đến tài năng của Gilles và tiến cử ông với đội đua chủ quản của mình khi đó là McLaren.
Ngày 16 tháng 7 năm 1977, tại đường đua Silverstone trong khuôn khổ chặng British Grand Prix, Villeneuve đã chính thức bước ra ánh sáng và chứng minh tài năng xuất chúng của mình trước toàn thế giới. Cầm lái chiếc McLaren M23 vốn đã lỗi thời một năm tuổi, ông vẫn xuất sắc cán đích ở vị trí thứ chín trong buổi phân hạng, xếp trên cả tay đua số hai của đội là Jochen Mass, người Đức.
Bị thuyết phục hoàn toàn bởi ngọn lửa đam mê cùng tài năng thiên bẩm của tay đua trẻ tuổi, Enzo Ferrari đã chính thức gửi lời mời ông gia nhập đội đua huyền thoại Scuderia Ferrari.
Ông bước vào chiến dịch năm 1978 với người đồng đội mới tại Ferrari là Carlos Reutemann. Đây là một mùa giải đầy giông bão và thử thách đối với tay đua gốc Berthierville.
Ngay trong chặng mở màn mùa giải tại Argentina, ông đã giành được vị trí thứ tám đầy khả quan, dù đội đua có một quyết định chọn lốp sai lầm. Tuy nhiên, chuỗi vận rủi nhanh chóng ập đến khi các vụ va chạm với Ronnie Peterson tại Brazil và Clay Regazzoni tại Long Beach (Mỹ) - chặng đua mà ông đã xuất sắc dẫn đầu cho đến nửa thời gian. Sự cố đã buộc ông phải bỏ cuộc đáng tiếc. Tệ hơn nữa, tại Monaco, một sự cố hỏng hóc cơ khí đã khiến Villeneuve mất lái và lao thẳng vào bức tường bê tông.
Giữa bầu không khí đặc quánh những hoài nghi từ cả quê nhà Quebec lẫn nước Ý, Villeneuve lặng lẽ gặm nhấm nỗi thất vọng. Giới truyền thông Ý (vốn nổi tiếng là khắc nghiệt) đã không tiếc lời chỉ trích và dành cho ông những bài báo không một chút khoan nhượng.
Ông đã gặt hái được những điểm số vô địch đầu tiên trong sự nghiệp tại trường đua Zolder (Bỉ), khi là tay đua duy nhất đủ sức sòng phẳng đối đầu với Mario Andretti. Bất chấp một sự cố nổ lốp khiến chiếc xe phải lết về rìa đường đua ở tốc độ rùa bò, Villeneuve vẫn kiên cường cán đích ở vị trí thứ tư.
Kể từ thời khắc đó, cục diện sự nghiệp đã hoàn toàn đảo chiều đối với Villeneuve. Từ một tay đua chỉ có thể hoàn thành vỏn vẹn hai trong số bảy chặng grand prix đầu mùa, ông đã có sự trở lại đầy mạnh mẽ khi cán đích thành công ở chín trong tổng số 11 cuộc đua cuối cùng của mùa giải.
Ông đã khép lại một mùa giải đầy thăng trầm theo kịch bản không thể mãn nhãn hơn - một chiến thắng lịch sử ngay trên quê nhà tại chặng Canadian Grand Prix diễn ra ở Montreal vào ngày 8 tháng 10 năm 1978. Chiến thắng ngọt ngào này là sự đền đáp không thể kịp thời hơn dành cho Villeneuve, khi ông vừa phải trải qua một mùa giải đầy gian nan với liên tiếp những chiếc xe bị hư hại cùng hàng loạt sự cố hỏng hóc cơ khí.
Chuỗi chiến thắng vang dội tiếp tục được nối dài trong chiến dịch năm 1979. Đó là một mùa giải bùng nổ, nơi tay đua người Canada liên tục bước lên podium danh giá tại các chặng Grand Prix Nam Phi, Long Beach và Watkins Glen (Mỹ).
Bước sang năm 1981, bộ sưu tập thành tích (palmarès) của Gilles Villeneuve lại được làm phong phú thêm bởi những chiến thắng lẫy lừng tại Monaco và Jarama trên đất Tây Ban Nha.
Trong bản tin thời sự "Téléjournal" phát sóng ngày 6 tháng 10 năm 1978, Gilles Villeneuve đã có buổi trả lời phỏng vấn trước những câu hỏi của nữ nhà báo Marie-Hélène Poirier. Tại đây, ông đã trải lòng về mái ấm gia đình, quá trình thích nghi với cuộc sống tại châu Âu, những thăng trầm trong sự nghiệp cầm lái tại đấu trường F1, và cả những hiểm nguy rình rập từ góc khuất của cái nghề tốc độ này.
Khi mùa giải 1977 khép lại, Gilles Villeneuve cùng gia đình đã phải rời xa ngôi làng thân thuộc Berthierville để chuyển đến định cư tại một nơi cách không xa đại bản doanh của Ferrari. Dù thu nhập đã đủ để sở hữu một căn biệt thự tuyệt đẹp ở miền nam nước Pháp, cách không xa thành phố Cannes, Gilles Villeneuve cùng gia đình vẫn lựa chọn duy trì cuộc sống trên một chiếc xe mobihome cỡ lớn.
Trên mọi hành trình của những chặng đua, ông luôn mang theo tổ ấm nhỏ của mình. Tay đua người Canada cũng thành thật chia sẻ rằng ông rất nhớ những món ăn kiểu Mỹ, và bất chấp quy định giới hạn tốc độ 100 km/h trên các tuyến cao tốc quê nhà, ông vẫn thích cuộc sống ở vùng Quebec hơn.
Ông cũng chia sẻ về những lợi thế vô cùng lớn khi lựa chọn cuộc sống ngay tại trường đua: "Đối với các tay đua khác thì mọi chuyện rất khác, họ thường thuê bảo mẫu ở nhà để chăm sóc con cái, nhưng với vợ chồng tôi, điều đó hoàn toàn là không thể chấp nhận được."
Mâu thuẫn tại Ferrari và chặng đua cuối cùng
Cuộc đua ngày 25 tháng 4 năm 1982 tại Imola đã trở thành chặng đua cuối cùng trong sự nghiệp của ông.
Vốn luôn là người hùng chiếm trọn trái tim người hâm mộ, Gilles dễ dàng vươn lên chiếm lĩnh vị trí dẫn đầu sau khi bộ đôi xe Renault phải bỏ cuộc. Thế nhưng, người đồng đội Didier Pironi đã thẳng thừng phớt lờ mệnh lệnh từ phía đội đua về việc nhường chiến thắng cho tay đua số một, để rồi nhẫn tâm cướp đi bục cao nhất ngay trước mắt ông. Villeneuve cảm thấy bị phản bội sâu sắc, một vết thương lòng cay đắng đối với một người luôn tôn trọng tuyệt đối truyền thống quân tử ấy, từ cái ngày ông còn sắm vai tay đua thứ hai của Scuderia Ferrari.
Bầu không khí tại Ferrari bấy giờ bị bao trùm bởi một sự bất an đến nghẹt thở. Gilles rơi vào cuộc xung đột gay gắt với các thành viên trong nội bộ đội đua và đã nghiêm túc cân nhắc đến việc dứt áo ra đi. Chính vì vậy, ông đã xuất hiện tại trường đua Zolder với một tâm trạng tràn ngập sự cay đắng và phẫn nộ cùng cực.
Cái chết kinh hoàng
Trong buổi phân hạng đầu tiên tại trường đua Zolder, Villeneuve xuất sắc cán đích ở vị trí thứ năm, xếp trên người đồng đội Pironi. Thế nhưng, buổi phân hạng thứ hai vào hôm sau lại chính là ngày định mệnh nghiệt ngã cướp đi sinh mạng của ông.
Ngày 8 tháng 5 năm 1982, trên sóng thời sự Téléjournal, phát thanh viên Louise Arcand đã nghẹn ngào thông báo về cái chết thảm khốc của tay đua vùng Quebec bằng những lời đưa tiễn: "Một sự ra đi đột ngột đã đặt dấu chấm hết phũ phàng cho một sự nghiệp lẫy lừng, vốn được tạo dựng nên bởi danh tiếng lẫy lừng trên trường quốc tế."
Từ Louvain, Vương quốc Bỉ, nhà báo Paul-André Comeau đã có bài phóng sự tường thuật chi tiết về vụ tai nạn thảm khốc này.
Trong lượt chạy phân hạng cuối cùng trước thềm chặng Belgian Grand Prix tại trường đua Zolder, chiếc Ferrari của Villeneuve đã bị xé toạc làm đôi ngay trên đường đua sau cú va chạm kinh hoàng với chiếc xe của tay đua Jochen Mass. Cú va chạm với lực quán tính khủng khiếp đã hất văng cơ thể của tay đua gốc Berthierville ra khỏi buồng lái, lao thẳng vào hàng rào bảo vệ.
Dù vụ tai nạn xảy ra vào lúc 1 giờ 52 phút chiều, nhưng phải đến 9 giờ 12 phút tối, thông tin về sự ra đi của ông mới chính thức được xác nhận. Hồ sơ bệnh án từ bệnh viện Đại học Saint-Raphaël ở Louvain cho thấy lực va đập khủng khiếp đến mức gần như đã khiến ông lìa đầu.
Villeneuve bị gãy nhiều đốt sống cổ và tủy sống đã bị đứt lìa hoàn toàn. Cuối cùng, chính người vợ của ông, bà Joann, đã phải nén đau thương để đồng ý rút các thiết bị hỗ trợ sự sống nhân tạo cho chồng.
Ngay ngày hôm sau, di hài của Gilles Villeneuve đã được đưa trở về quê nhà Berthierville. Để thực hiện nhiệm vụ này, Không quân Canada đã đặc phái một chiếc chuyên cơ Boeing 707. Linh cữu của Villeneuve sau đó được quàn tại trung tâm văn hóa Berthierville, nơi gần 5.000 người hâm mộ đã xếp hàng đến viếng và tiễn đưa người anh hùng tử nạn về nơi an nghỉ cuối cùng.
Tang lễ được cử hành vào thứ Tư, ngày 12 tháng 5 năm 1982 tại giáo xứ Sainte-Geneviève-de-Berthier. Nghi thức tiễn đưa ông trang nghiêm và trọng thể không khác gì quốc tang dành cho một nguyên thủ quốc gia. Nhiều chính trị gia và nhân vật tầm cỡ, trong đó có thủ tướng Pierre Elliott Trudeau, hồng y Léger và thủ hiến René Lévesque đã đích thân đến dự để bày tỏ lòng tiếc thương và sự kính trọng sâu sắc đối với cố tay đua.
Ký ức về Gilles Villeneuve trong lòng mọi người
Không chỉ ở quê nhà, Gilles Villeneuve còn là một vị anh hùng thực thụ trong lòng người hâm mộ nước Ý. Tại Maranello, nơi đặt đại bản doanh của Ferrari, một bức tượng đồng trang trọng đã được dựng lên để vinh danh ông. Con đường huyết mạch nối liền đường thử Fiorano với thị trấn Maranello ngày nay cũng được mang tên đại lộ Gilles-Villeneuve.
Derek Warwick - người hiện đang đảm nhiệm vị trí giám sát viên của FIA, đồng thời là cựu chủ tịch Câu lạc bộ các Tay đua Vương quốc Anh (BRDC) từng là một tay đua trẻ và là đồng nghiệp cùng thời với Gilles Villeneuve trong giai đoạn 1981–1982. Ông chính là người đầu tiên tiếp cận hiện trường vụ tai nạn thảm khốc của Gilles tại trường đua Zolder và cũng là người đầu tiên ra sức ứng cứu người đồng nghiệp của mình.
Sau đây sẽ là những ký ức của Derek Warwick về Gilles Villeneuve thông qua lời kể và chia sẻ của ông:
* Trước khi chính thức bước chân vào đấu trường F1 vào năm 1981, ông thường theo dõi các chặng đua qua màn ảnh nhỏ. Vậy thuở ấy, trong mắt ông, Villeneuve là một tay đua như thế nào, và ông cảm nhận ra sao về những giá trị mà Gilles đã cống hiến cho người hâm mộ mỗi khi lao ra đường đua?
Derek Warwick:
"Người ta yêu mến ông (Gilles) bởi cái chất nghệ sĩ, sự quyết liệt đến mức cực đoan trên đường đua và một tâm hồn đầy sức sáng tạo. Ông không chỉ là một huyền thoại được sùng bái vì đam mê, mà còn là người đã định hình lại tư duy của rất nhiều tay đua cùng thế hệ. Khi nhìn lại, ông ấy chính xác là một hình mẫu người hùng trong tôi: một cá tính lớn đã sống và cống hiến hết mình, để lại một di sản tinh thần đồ sộ khiến bất cứ ai cũng phải ngả mũ kính phục."
"Nếu bạn hỏi tôi câu này vào thời điểm tôi mới bắt đầu bước chân vào F1, tôi sẽ trả lời rằng ông ấy có lẽ chính là một hình mẫu, bởi ông là người mà ai ai cũng phải ngước nhìn. Nhưng nếu bạn hỏi tôi câu đó vào ngày hôm nay, góc nhìn của tôi có thể đã thay đổi đôi chút. Giờ đây nhìn lại, tôi nghĩ một vài điều ông ấy từng làm là vô cùng nguy hiểm. Khi có được sự chiêm nghiệm của thời gian, tôi phải thừa nhận rằng đôi khi ông ấy đã đẩy các giới hạn an toàn đi quá xa."
* Tại chặng Imola năm 1981, ông đã có màn ra mắt đấu trường F1 trong màu áo đội đua Toleman. Chặng đua năm ấy, Gilles là người giành vị trí xuất phát đầu tiên (pole position) và cũng là người dẫn đầu đoàn đua. Ông còn nhớ gì về tuần đua đầy kỷ niệm đó?
Derek Warwick:
"Tôi không còn nhớ quá nhiều về diễn biến của chặng đua chính thức năm đó, bởi đội của chúng tôi không vượt qua được vòng phân hạng và phải thu dọn hành lý ra về sớm. Đối với chúng tôi, đó là một chặng đua đáng quên. Dù vậy, đó vẫn là chặng grand prix đầu tiên trong sự nghiệp và mang một ý nghĩa vô cùng đặc biệt. Tôi vẫn nhớ như in khoảnh khắc đứng quan sát chiếc Ferrari cùng Gilles chuẩn bị cho cuộc đua, và thầm ước rằng một ngày nào đó mình có thể được như ông ấy."
"Tôi cũng nhớ rất rõ khoảnh khắc ông ấy đáp trực thăng xuống trường đua vào ngày thứ Năm. Ông ấy đã thực hiện những cú nhào lộn với chiếc trực thăng đó theo cách mà phần lớn mọi người không bao giờ dám tưởng tượng đến. Ông ấy gần như đã lộn vòng chiếc máy bay trên không trung. Lúc đó tôi đã nghĩ: 'Người đàn ông này có chút điên rồ và là một kẻ liều mạng thứ thiệt'. Tôi cũng thầm nghĩ nếu ông ấy không cẩn thận hơn, chắc chắn sẽ có ngày ông ấy phải trả giá bằng một chấn thương cực kỳ nghiêm trọng."
* Sau khi chính thức gia nhập làng đua xe F1, ông đã từng có cơ hội tiếp xúc hay trò chuyện trực tiếp với ông ấy ngoài đời chưa?
Derek Warwick:
"Tôi có rất ít cơ hội tiếp xúc riêng với ông ấy, ngoại trừ một lần duy nhất tại chặng Nam Phi năm 1982, thời điểm xảy ra cuộc đình công của các tay đua. Điều khiến tôi vô cùng kinh ngạc là lúc bấy giờ tôi chẳng là ai cả, chỉ là một lính mới tò vò tại F1, chiếc xe tôi lái lại không hề có cửa cạnh tranh nên tôi hoàn toàn không phải là đối thủ của ông ấy. Vậy mà, tôi vẫn nhớ như in khoảnh khắc ông ấy đến ngồi cạnh tôi trên tấm nệm trải giữa sàn nhà nơi chúng tôi tập trung đình công. Ông ấy trò chuyện với tôi như thể tôi cũng là một tay đua thực thụ giống như bao người khác."
"Điều đọng lại sâu sắc nhất trong tâm khảm của tôi chính là tính nhân văn của ông ấy. Ông ấy là một con người vô cùng tử tế và giàu lòng trắc ẩn. Gilles chưa bao giờ tự coi mình là một siêu sao. Những gì ông thể hiện ra bên ngoài chỉ là một con người thân thiện, bình dị và vô cùng khiêm nhường."
* Tại chặng Imola năm 1982, cuộc đua chính thức chỉ có vỏn vẹn 14 chiếc xe xuất phát do một số đội đua đã đồng loạt tẩy chay sự kiện này. Ông có những kỷ niệm gì về chặng đua đầy biến động năm đó?
Derek Warwick:
"Tôi chỉ nhớ về vụ lùm xùm xung quanh chiến thắng của Pironi. Ai cũng phải tin rằng Gilles chắc chắn đã nghĩ giữa ông và Didier có một thỏa thuận ngầm từ trước. Nếu bất kỳ ai từng quen biết Gilles, họ đều hiểu ông là một con người vô cùng chính trực, và ông đã bị tổn thương sâu sắc bởi những gì đã xảy ra. Lẽ tất nhiên, phần lớn mọi người đều đổ lỗi cho Pironi về bi kịch xảy đến sau đó tại Bỉ. Gilles đã vô cùng phẫn uất trước cái cách mà Pironi rũ bỏ thỏa thuận giữa hai người một cách trắng trợn như vậy."
"Kể từ thời điểm đó, người ta có thể đọc được rất nhiều luồng thông tin phân tích về sự cố này, và sự thật thì nó không hề đơn giản như những gì đám đông vẫn nghĩ. Vẫn có những ý kiến cho rằng Pironi hoàn toàn có quyền chiến thắng chặng đua đó, nhưng với Villeneuve, chắc chắn ông không bao giờ chấp nhận góc nhìn như vậy."
* Với tư cách là một giám sát viên điều hành chặng đua (Race Steward) của FIA, đôi khi ông phải đứng ra giải quyết các vụ tranh chấp liên quan đến lệnh đội đua (team orders). Liệu cách xử lý những tình huống này vào thập niên 1980 có gì khác biệt so với ngày nay hay không?
Derek Warwick:
"Tôi nghĩ nội bộ các đội đua luôn tồn tại những thỏa thuận ngầm giữa các tay đua với nhau. Điều cốt lõi nhất là: các bạn có thể cạnh tranh sòng phẳng, nhưng tuyệt đối không được đâm vào nhau và khiến chặng đua của toàn đội tan thành mây khói. Có những thời điểm cụ thể, bạn với tư cách là một tay đua sẽ được yêu cầu phải giữ nguyên vị trí. Điều đó đã xảy ra ở thập niên 1980, 1990 và ngay cả ngày hôm nay cũng vậy."
"Tại chặng Bahrain (năm 2014), màn đối đầu giữa Hamilton và Rosberg là cực kỳ nguy hiểm. Đó là một biểu hiện của sự dại dột, bởi nếu cả hai chiếc xe đều phải bỏ cuộc (DNF), điều đó có thể mang lại sự phấn khích cho khán giả truyền hình, nhưng suy cho cùng thì bạn phải thể hiện trách nhiệm lớn hơn đối với đội đua và các nhà tài trợ. Đội Mercedes đã cực kỳ may mắn trong tình huống đó."
* Tại trường đua Zolder, khi Gilles gặp nạn, chiếc xe của ông chính là phương tiện đầu tiên tiếp cận hiện trường. Khi đó, ông đã chứng kiến những gì?
Derek Warwick:
"Tôi nhớ khi mình vừa thoát ra khỏi đoạn cua kép (chicane) thì đập vào mắt là một bãi chiến trường ngổn ngang. Ngay giữa đường đua phía trước tôi là một chiếc xe bị vỡ nát hoàn toàn. Tôi lập tức tấp xe vào lề và chạy thục mạng về phía chiếc Ferrari để ứng cứu Gilles. Cảnh tượng lúc đó thực sự kinh hoàng, nhưng rồi tôi nhận ra ông ấy không còn ở trong khoang lái nữa. Điều đó khiến tôi vô cùng kinh ngạc và hoảng sợ."
"Tôi quay người lại và nhìn thấy Gilles đang nằm co quắp, kẹt cứng trong tấm lưới rào bảo vệ (catch fencing), chiếc mũ bảo hiểm của ông ấy đã bị giật bay mất. Tôi lao qua đường đua để tiếp cận hàng rào, cố gắng hết sức để gỡ ông ấy ra khỏi những mắt lưới trước khi đội ngũ y tế kịp đến. Trong mắt tôi lúc ấy, ông ấy dường như đã qua đời. Người ông ấy đã tím tái và không còn chút nhịp thở nào. Khi các nhân viên y tế tới nơi, tôi lùi lại để họ làm nhiệm vụ."
"Tôi nhớ mình đã lầm lũi đi bộ trở lại chiếc xe của mình, bước vào khoang lái và chạy chậm về paddock. Ngay khi bước vào xe nhà lưu động của đội, tôi đã đổ sụp xuống và cứ thế khóc nức nở, khóc không thể kìm nén được. Tôi hiểu rằng Gilles sẽ không bao giờ có thể qua khỏi."
* Bi kịch đó đã có ảnh hưởng như thế nào đến sự nghiệp đua xe của ông sau này?
Derek Warwick:
"Đó là lần đầu tiên tôi phải tự tay ôm một đồng nghiệp vào lòng sau một tai nạn thảm khốc. Điều đó đã tác động đến tôi một cách vô cùng kỳ lạ. Trong sự nghiệp, có rất nhiều lần bạn phải chứng kiến sự ra đi của một người đồng đội, nhưng thông thường điều đó không diễn ra ở ngay trước mắt bạn theo nghĩa vật lý như vậy. Lần này thì khác, tôi đã ở ngay đó, bên cạnh ông ấy. Trong suốt sự nghiệp của mình, tôi đã mất đi khoảng 13 người đồng nghiệp ở các thể thức đua khác nhau, bao gồm cả em trai ruột của tôi. Tôi không thể nói rằng chúng tôi dần quen với cái chết, bởi bạn sẽ không bao giờ có thể quen được với điều đó, nhưng bạn sẽ quen với cách kìm nén cảm xúc khi có ai đó ngã xuống."
"Tôi nhớ tối hôm đó tại Zolder, chúng tôi trở về khách sạn. Vợ tôi ở đó, còn tôi thì vẫn vô cùng suy sụp và không ngừng khóc. Rồi chúng tôi nghe được tin tức chính thức rằng Gilles đã trút hơi thở cuối cùng. Thế nhưng, sáng ngày hôm sau tỉnh dậy, tôi vẫn đi tắm, sửa soạn quần áo và chuẩn bị đến trường đua để tiếp tục tranh tài. Vợ tôi lúc đó hoàn toàn không thể hiểu nổi tại sao chúng tôi lại có thể quay trở lại chính cái đường đua nơi một người vừa mới đi về phía bên kia thế giới."
"Sự cố ngày hôm đó cho đến giờ vẫn vẹn nguyên và sống động trong tâm trí tôi. Đó chính là ngày tôi học được cách khóa chặt hoàn toàn mọi suy nghĩ tiêu cực, những ký ức đau buồn và những hình ảnh kinh hoàng. Tôi đã tìm ra cách tự tạo một chiếc két sắt nhỏ bên trong đại não của mình, nơi tôi sẽ nhốt tất cả những điều khủng khiếp đó lại cho đến khi chặng đua kết thúc. Chỉ khi đó, và chỉ khi đó, tôi mới cho phép những cảm xúc ấy được phép vỡ òa."
Những bài học từ cuộc đời và sự ra đi của Gilles Villeneuve
Tay đua người Canada ra đi mãi mãi ở tuổi 32, nhưng trong suốt những thập kỷ sau đó, ông đã trở thành biểu tượng đại chúng trường tồn và được sùng bái bậc nhất trong lịch sử giải đua xe F1.
Hơn ba thập kỷ kể từ ngày ra đi, Gilles Villeneuve vẫn là một tượng đài bất tử, một biểu tượng mang tính đức tin trong thế giới thể thao tốc độ. Được xem là hình tượng có sức sùng bái lớn nhất lịch sử F1, ông thường xuyên được giới chuyên môn công nhận là tay đua thiên tài nhất chưa từng chạm tay vào danh hiệu vô địch thế giới.
Trường đua quê nhà của ông tại Montreal đã được đổi tên để vinh danh người con vĩ đại này, ông vẫn luôn là niềm tự hào được sùng kính bởi các Tifosi nhà Ferrari. Và vào thập niên 90, người con trai Jacques của ông cũng đã tiếp nối cái tên huyền thoại Villeneuve để bước lên đỉnh cao vinh quang.
Là cái tên được toàn bộ người hâm mộ lẫn các đối thủ đồng loạt yêu mến, câu chuyện của ông đã được kể đi kể lại rất nhiều lần, vì vậy, ở đây chúng ta chỉ cần điểm lại những cột mốc cốt lõi nhất.
Villeneuve đã dành phần lớn sự nghiệp của mình để cống hiến cho đội đua Ferrari, giành chiến thắng tại sáu chặng grand prix và đã trút hơi thở cuối cùng khi đang nỗ lực giành vị trí xuất phát đầu tiên (pole position) tại chặng Belgian GP năm 1982.
Dù sở hữu những chiến thắng lẫy lừng bao gồm cả khoảnh khắc vinh quang tại Monaco năm 1981, ông lại được nhớ đến nhiều nhất qua hai sự kiện mang tính biểu tượng trường tồn: màn đấu đầu nghẹt thở với René Arnoux để tranh giành vị trí thứ hai tại chặng French GP năm 1979 và mối thâm thù cay đắng với người đồng đội Didier Pironi - niềm uất hận mà Gilles đã mang theo xuống mồ.
Villeneuve chắc chắn đã chinh phục được sự tôn trọng tuyệt đối từ những tay đua cùng thời. Jackie Stewart từng gọi ông là một "hiện tượng kiệt xuất", Niki Lauda mô tả tay đua người Canada là "một thực thể hoàn hảo sau tay lái", trong khi đối với Keke Rosberg, ông là "gã quái kiệt lì lợm nhất mà tôi từng đối đầu, nhưng lại chơi cực kỳ sòng phẳng và fair-play."
Người hâm mộ say mê ông, và giới truyền thông thời bấy giờ cũng vậy. Sự ra đi của ông đã giáng một đòn nặng nề vào thế giới tốc độ, ngay cả vị sếp già kỳ cựu của đội đua - Enzo Ferrari, người từng chứng kiến biết bao tay đua tử nạn trên chính những cỗ máy do mình chế tạo cũng bị chấn động tâm lý một cách nặng nề.
Huyền thoại về ông vẫn vẹn nguyên sức sống mãnh liệt, một thứ quyền năng tinh thần mà chỉ những biểu tượng ngã xuống khi đang ở đỉnh cao mới có thể đạt được. Chắc chắn, ông sở hữu một sự mến mộ cuồng nhiệt vượt xa cả những tay đua giàu thành tích hơn nhưng có cuộc sống kéo dài đến tuổi xế chiều. Cái chết đã cho phép Villeneuve vượt thoát khỏi kỷ nguyên của chính mình để trở thành người hùng trong lòng những thế hệ người hâm mộ, những người thậm chí còn chưa có mặt trên hành tinh này khi ông đang sống.
Xét trên một vài khía cạnh, điều này rõ ràng đến mức hiển nhiên. Villeneuve ra đi khi đang ở độ chín và trên đỉnh cao phong độ của sự nghiệp đua xe. Ông không phải già đi và bất chấp tiếp tục bám trụ trong khoang lái khi những kỹ năng thiên bẩm đã phai nhạt theo thời gian (điều mà người con trai của ông gặp phải nhiều hơn ai hết). Ông không trở thành một ông già lạc hậu, cố công tìm kiếm sự chú ý trong một môi trường thể thao luôn chuyển dịch với tốc độ chóng mặt, ông không ký kết những hợp đồng quảng cáo béo bở với các thể chế chính trị đầy tranh cãi, hay phải đứng ra bào chữa cho những điều không thể dung thứ chỉ vì ràng buộc của một bản hợp đồng tài trợ. Nói một cách khác, ông mãi mãi giữ được sự thuần khiết.
Nếu không thể tìm được một cụm từ nào đắt giá hơn, thì đó chính là chủ nghĩa lãng mạn đầy bi tráng về một người đàn ông ngã xuống khi đang tận hiến cho niềm đam mê của cuộc đời. Đối với những ai chưa từng có cơ hội chứng kiến Villeneuve tranh tài, cái chết của ông như một cái kết tất yếu của một mạch truyện tuyến tính, một sự xác tín tàn khốc cho lời cam kết tuyệt đối mà ông dành cho môn thể thao này.
Một khi bạn đã xem lại thước phim ghi lại màn đấu đầu không tưởng giữa ông với Arnoux, hay nỗ lực phi thường đến mức siêu nhân để lết chiếc Ferrari rách nát trở lại khu vực kỹ thuật cũng trong năm đó tại Zandvoort, bạn sẽ thấy việc ông ra đi ở tuổi 32 dường như là điều "định sẵn". Lẽ tự nhiên, một con người đầy quả cảm và cống hiến tận cùng như Gilles Villeneuve dường như đã mang định mệnh phải hy sinh phía sau tay lái. Và tất nhiên, ông đã làm điều đó khi đang dốc hết những hơi thở cuối cùng để săn tìm vị trí xuất phát đầu tiên.
Thế nhưng, không chắc rằng những người thuộc thế hệ chưa từng tận mắt chứng kiến Villeneuve đua xe như chúng ta có thể đưa ra bất kỳ nhận định thực tế nào về ông ở khía cạnh này, bởi chính cái chết đã làm sai lệch hoàn toàn mạch truyện lịch sử.
Màn đấu đầu nghẹt thở với Arnoux hay những mảnh vụn lốp nát kéo lê trên đường đua Zandvoort bỗng chốc có được tầm vóc vĩ đại hơn rất nhiều chỉ vì Villeneuve đã nằm xuống. Những hành động trong quá khứ của ông vô hình trung đã bị định hình bởi cái kết cục định mệnh sau cùng. Trái lại, đối với những nhân chứng thời bấy giờ, các sự kiện đó tồn tại tách biệt như những khoảnh khắc độc lập, còn đối với chúng ta, chúng chỉ là những chi tiết tô điểm thêm vào bức chân dung của một tay đua mang màu sắc huyền thoại, người mà chúng ta vốn đã biết trước rằng sẽ phải hy sinh mạng sống của mình.
Những gì mà Villeneuve đại diện chính là một cách tiếp cận hoàn toàn khác biệt để vươn mình trong thế giới thể thao tốc độ. Ngày nay, các tay đua tương lai ngay từ năm 10 tuổi đã định hình rõ ràng mục tiêu phải đặt chân đến F1. Họ đã sớm tham gia các giải đua kart với đội ngũ kỹ thuật viên được trả lương, sinh hoạt trong những chiếc xe nhà lưu động sang trọng và đội trên đầu những chiếc mũ bảo hiểm được sơn độc bản theo yêu cầu. Môn thể thao này đã bị thương mại hóa và chuyên nghiệp hóa triệt để ngay từ nấc thang thấp nhất.
Và không chắc liệu đây có phải là một điều tốt hay không. Tinh thần cống hiến thuần túy của kỷ nguyên Villeneuve, một sự nguyên bản theo nghĩa cao đẹp nhất của nó, nơi người ta bước vào buồng lái trước hết và trên hết là vì tình yêu cháy bỏng dành cho tốc độ, cảm giác như là một môi trường thuận lợi hơn rất nhiều để nhào nặn nên những con người có năng lực xuất chúng như ông.
Villeneuve bắt đầu trui rèn bản lĩnh bằng những màn nẹt pô, phóng xe bạt mạng trên những con đường ở quê nhà Berthierville. Sau vài lần nếm mùi đâm đụng, ông dần chuyển hướng sang các giải đua xe tăng tốc (drag racing). Ông tự tay mày mò, độ chế những chiếc xe của mình, ép chúng hoạt động vượt xa mọi giới hạn vật lý, rồi lại tự tay sửa chữa những bộ phận bị ông phá hỏng. Phải cho đến tận những năm cuối của tuổi thiếu niên, ông mới lờ mờ hiểu được rằng người ta hoàn toàn có thể kiếm sống bằng nghề đua xe thể thao, và chắc chắn ở thời điểm đó, ông chưa hề vạch ra bất kỳ một lộ trình cụ thể nào để đặt chân đến đấu trường F1.
Sau đó, ông chuyển sang thi đấu xe trượt tuyết có động cơ chuyên nghiệp và xuất sắc lên ngôi vô địch tại giải World Championship Snowmobile Derby năm 1974 (chính tại môi trường này, ông đã trui rèn cảm giác kiểm soát xe và khả năng giữ cân bằng đến mức hoàn hảo). Đến năm 1976, ông tiếp tục thống trị các danh hiệu tại giải Formula Atlantic.
Tất nhiên, rồi cũng đến lúc F1 trở thành mục tiêu tối thượng của cuộc đời ông, nhưng cột mốc đó chắc chắn không phải xuất hiện từ năm 10 tuổi, hay thậm chí là 20 tuổi. Và ông hoàn toàn nằm ngoài cái "dây chuyền công nghiệp chuyên nghiệp" - nơi chuyên nhào nặn nên những tay đua trẻ rập khuôn, một màu như ngày nay. Họ có thể nhanh, cư xử đúng mực và thông minh theo một góc độ nào đó. Nhưng đổi lại, những nét gai góc, điên rồ làm nên một thiên tài đều đã bị gọt giũa không thương tiếc.
Liệu có tổn hại gì cho một tay đua trẻ ngày nay nếu họ tham gia tranh tài tại một giải vô địch xe trượt tuyết có động cơ, với giả định rằng họ không bị gãy những chiếc xương lớn (một vài chiếc xương nhỏ có thể gãy, nếu điều đó là cần thiết cho quá trình trui rèn và phát triển)? Câu trả lời là: Không. Liệu việc bắt đầu sự nghiệp đua xe khi đã ở những năm cuối của tuổi thiếu niên có làm hại Gilles Villeneuve hay không? Rõ ràng là hoàn toàn không.
Chính sự đa dạng trong những trải nghiệm đầu đời này đã góp phần nhào nặn nên một Gilles Villeneuve kiệt xuất khi ông đặt chân đến đấu trường Công thức 1 vào giai đoạn cuối của mùa giải 1977. Chúng đã trui rèn, hoặc ít nhất là hun đúc nên một bản lĩnh kiên cường, thứ ý chí sắt đá đã thét lên rằng: "Tôi sẽ kéo bằng được chiếc xe grand prix tàn tạ này trở lại khu vực kỹ thuật và tiếp tục chiến đấu."
Xét trên vài khía cạnh, các giải đua cấp độ thấp ngày nay có tính cạnh tranh khốc liệt hơn bao giờ hết, thế nhưng chúng lại bị rập khuôn đến mức tước đi cơ hội học hỏi của các tay đua trẻ về thế giới rộng lớn bên ngoài lẫn về chính môn thể thao họ đang theo đuổi. Thực tế là phần lớn trong số họ sẽ không thể vươn mình trở thành những tay đua chuyên nghiệp, vậy thì họ nên tích lũy một giá trị sống nào đó thực sự xứng đáng trên hành trình của mình, hoàn toàn giống như cái cách Villeneuve có lẽ đã học hỏi được rất nhiều điều khi bươn chải tìm kiếm một bản hợp đồng tài trợ mới với nhà sản xuất xe trượt tuyết vào năm 1971.
Tất nhiên, cái chết của Villeneuve cũng là một hồi chuông nhức nhối phơi bày sự lãng phí sinh mạng khủng khiếp từng diễn ra tại F1. Ông đã tranh tài trong kỷ nguyên đẫm máu nhất của môn thể thao này, trở thành người đàn ông thứ tám tử nạn trên một cỗ máy F1 chỉ trong vòng chưa đầy một thập kỷ (và là người đầu tiên trong số hai tay đua phải nằm xuống chỉ trong vòng bốn chặng đua của mùa giải năm 1982).
Và xét theo khía cạnh này, mọi thứ rõ ràng đã chuyển biến theo hướng tích cực hơn. Môn thể thao này sẽ không bao giờ đạt đến độ an toàn tuyệt đối, bởi việc đặt con người vào bên trong những "vật thể phóng" làm bằng sợi carbon rồi yêu cầu họ lao đi tranh tài sẽ luôn tiềm ẩn những mối nguy hiểm khôn lường. Thế nhưng, các số liệu thống kê đã được cải thiện rõ rệt. Trong khi có đến chín tay đua tử nạn từ mùa giải 1973 đến 1982, thì chỉ có bốn người phải nằm xuống trong suốt giai đoạn từ năm 1983 đến 2015 và hai trong số đó đã ra đi trong cùng một ngày cuối tuần kinh hoàng.
Cái chết giờ đây không còn là một tai nạn nghề nghiệp hiển nhiên của môn thể thao này, không còn là thứ mà mỗi tay đua bắt buộc phải đối mặt và nhìn thẳng vào mắt cứ mỗi hai tuần một lần. Tử thần vẫn luôn rình rập ở đó, nhưng nhờ rất nhiều nỗ lực bền bỉ cùng những bài học xương máu được rút ra, bộ mặt của thế giới tốc độ đã được cải thiện một cách ngoạn mục.
Nhưng nói đi thì cũng phải nói lại, chính cái bản chất liều mạng, thách thức tử thần của thập niên 1970 mới là thứ làm nên sự mến mộ cuồng nhiệt vô tiền khoáng hậu dành cho những con người như Villeneuve. Chính cái nhận thức rõ ràng rằng họ có thể bỏ mạng ngay trong lần tiếp theo bước vào khoang lái đã ban tặng cho họ một khí chất siêu phàm, thoát tục và cũng chính điều này đảm bảo cho họ một sức hút mãnh liệt, trường tồn đối với người hâm mộ ngày nay. Bạn không thể đòi hỏi vẹn cả đôi đường.
Và điều đó dẫn chúng ta đến bài học cuối cùng có thể rút ra từ cuộc đời và cái chết của Gilles Villeneuve: Rằng trên đời này, có lẽ sẽ không bao giờ có một Gilles Villeneuve thứ hai.
Đánh dấu ngày kỷ niệm buồn về cái chết thảm khốc của Gilles Villeneuve tại trường đua Zolder, Vương quốc Bỉ. Cách đây 44 năm, đất nước Canada đã mãi mãi mất đi người đại sứ vĩ đại nhất của mình trên hành tinh này.
Bạn đã ở đâu vào ngày 8 tháng 5 năm 1982? Bạn không nhất thiết phải là một tín đồ của môn F1 mới có thể khắc ghi cái ngày định mệnh ấy. Bởi lẽ, người con của vùng Québec, bằng những chiến tích lẫy lừng trên đường đua cùng khí chất đầy cuốn hút của mình, đã vượt qua mọi giới hạn thông thường của một bộ môn thể thao. Villeneuve đã trở thành thần tượng của cả một thế hệ. Tài năng kiệt xuất đã nhào nặn nên một tay đua kiệt xuất, mẫu quái kiệt mà cho đến tận ngày nay, chúng ta vẫn hiếm khi được chứng kiến lại lần thứ hai.
Người ta từng nghĩ ông là kẻ bất bại, người đàn ông vẫn thường được gọi bằng cái tên đầy trìu mến: "Hoàng tử bé". Cho đến cái vòng chạy phân hạng định mệnh cuối cùng ấy trên chiếc Ferrari của mình, khi ông bất chấp tất cả để nỗ lực giành lấy vị trí xuất phát xếp trên người đồng đội, và cũng chính là đối thủ không đội trời chung của ông - Didier Pironi.
Ông Christian Tortora - cây bút kỳ cựu và là tiên phong của báo giới Canada tại đấu trường F1 châu Âu kỷ nguyên đó khẳng định rằng ông đã có mặt tại hiện trường vào thời điểm đó. Trên thực tế, ông là một trong hai đại diện truyền thông duy nhất của vùng Québec cùng với Guy Robillard của hãng thông tấn Canadian Press, lặn lội thực hiện chuyến đi đến Bỉ năm ấy. Để rồi chính ông phải chứng kiến tận mắt tấn bi kịch này trực tiếp từ trường đua và chỉ vài giờ sau đó, phải nghẹn ngào phát đi thông báo về cái chết của tay đua 32 tuổi gốc Saint-Jean-sur-Richelieu.
Tại châu Âu, hầu hết các đài truyền hình lớn nhất đều đã mở đầu bản tin thời sự của họ bằng việc đưa tin về cú ngoặt lái tử thần này. Còn tại Québec, dù các kênh truyền hình chuyên biệt về tin tức liên tục 24/7 chưa hề tồn tại vào thời điểm đó, đài Télé-Métropole (nay là mạng truyền hình TVA) đã ngay lập tức cắt ngang các chương trình phát sóng định kỳ của mình để dành trọn một thời lượng đặc biệt thời sự, đưa tin về sự ra đi đột ngột của Villeneuve.
Ông Tortora nghẹn ngào chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn với tờ Journal de Montréal: "Tôi sẽ nói với bạn, bằng tất cả sự chân thành, rằng dù 44 năm đã trôi qua, ký ức đau buồn ấy vẫn vẹn nguyên trong tâm trí tôi và sẽ theo tôi đi suốt cuộc đời này. Gilles thực sự là một con người vô cùng đặc biệt."
Trước đó hai tuần tại chặng San Marino Grand Prix diễn ra ở Imola, Pironi đã ngó lơ các chỉ thị điều hành từ bục kỹ thuật do Ferrari áp đặt khi chặng đua trôi về những vòng cuối. Chỉ còn cách vạch đích vài góc cua, tay đua người Pháp quyết định nhấn ga vượt mặt, trước sự ngỡ ngàng tột độ của người đồng đội Canada. Kể từ khoảnh khắc ấy, mối quan hệ giữa hai người họ đã vĩnh viễn không còn như trước. Ngược lại, nó chỉ ngày một tồi tệ hơn. Bước lên bục nhận giải, Villeneuve chẳng thèm giấu giếm sự phẫn nộ cùng cực của mình, trong khi Pironi thản nhiên ăn mừng chiến thắng đầy tranh cãi.
Một cuộc đối đầu vĩ đại đang dần hình thành giữa hai người đồng đội để phân định xem ai sẽ là nhà vua mới của thế giới tốc độ. Bởi lẽ, định mệnh dường như đã an bài rằng năm 1982 phải là năm của Ferrari. Thế nhưng, bánh xe số phận thật nghiệt ngã, chính Pironi cũng trở thành nạn nhân của một vụ tai nạn thảm khốc dưới cơn mưa tầm tã tại Đức chỉ vài tháng sau đó - một biến cố đã vĩnh viễn chấm dứt sự nghiệp F1 của ông.
Ông Tortora tiếp tục hồi tưởng: "Kể từ sau chặng Imola, Gilles đã hạ quyết tâm sẽ không bao giờ mở lời với hắn ta (Pironi) thêm một lần nào nữa. Lúc đó, tôi có cuộc gặp với Pironi và đã bật lại đoạn băng ghi âm cuộc phỏng vấn mà tôi vừa thực hiện với Villeneuve ngay sau chặng đua. Khi nghe xong, hắn mới nhận ra Gilles đang phẫn nộ đến nhường nào. Cơn thịnh nộ ấy lớn đến mức Gilles đã thẳng thừng ném vào mặt tất cả những ai ở Ferrari câu chửi: 'Mẹ kiếp tất cả các người!'"
Vào năm 1979, ngay trong mùa giải trọn vẹn thứ hai của mình tại đấu trường F1, Villeneuve rất có thể đã giành được ngôi vương thế giới, nhưng ông đã lựa chọn tuyệt đối tuân thủ các chỉ thị từ đội đua Ferrari. Để rồi cuối cùng, tay đua người Nam Phi - Jody Scheckter mới là người bước lên ngôi cao nhất, xếp trên người đồng đội Canada.
Ông Tortora khẳng định: "Đúng là như vậy, Villeneuve là một người tuyệt đối trung thành với đội đua và luôn trọn nghĩa vẹn tình với người đồng đội của mình. Villeneuve bước vào ngôi đền huyền thoại một phần là vì ông đã ra đi mãi mãi. Chúng ta đều đồng ý với góc nhìn đó. Nhưng mọi chuyện không chỉ đơn giản có thế. Kể từ khoảnh khắc bước vào buồng lái, ông ấy luôn hừng hực một sự quyết liệt và lòng quyết tâm đến mức phi thường, thứ khiến tôi lập tức liên tưởng đến Lewis Hamilton. Họ đều là những tay đua kiệt xuất."
Hai tuần sau chuỗi sự kiện đầy giông bão đánh dấu hồi kết của chặng San Marino Grand Prix, ông Tortora đã chủ động tìm đến gặp Villeneuve. Ông Tortora hồi tưởng: "Ngay khi tôi vừa đặt chân đến Zolder, ông ấy đã thẳng thừng tuyên bố với tôi rằng bản thân không còn muốn bận tâm hay biết thêm bất cứ điều gì về Pironi nữa."
Vụ tai nạn kinh hoàng ấy đã xảy ra ngay khi buổi chạy phân hạng trôi về những phút cuối cùng. Ông Tortora đau xót hồi tưởng: "Đó là một sự hiểu lầm tai hại giữa Villeneuve và Jochen Mass tội nghiệp. Họ đã chạm mặt nhau sai thời điểm, và sai cả địa điểm. Để nhường đường cho Gilles vượt lên, tay đua người Đức đã chủ động lái xe áp sát về phía bên phải, trớ trêu thay, đó cũng chính là quỹ đạo chạy mà Villeneuve đã lựa chọn."
"Văng ra khỏi chiếc xe vỡ nát, tay đua tội nghiệp bị hất tung lên không trung khi vẫn còn ghìm chặt trên chiếc ghế lái, chiếc mũ bảo hiểm đã hoàn toàn biến mất. Mọi nỗ lực cứu chữa sau đó đều trở nên vô vọng."
Chiều thứ Bảy hôm ấy, ngày 8 tháng 5, Christian Tortora đang đứng trò chuyện cùng một người đồng nghiệp châu Âu tại khu vực paddock của trường đua Zolder, thì bất chợt, mọi thứ xung quanh thình lình chết lặng.
Người phóng viên kỳ cựu nghẹn ngào chia sẻ trong cuộc phỏng vấn với tờ Journal de Montréal: "Tôi nghe thấy tiếng còi cứu thương hú vang dồn dập, và những chiếc xe F1 đồng loạt giảm tốc, lầm lũi rẽ vào đường pit. Ngay khoảnh khắc đó, tôi hiểu rằng có điều gì đó vô cùng tồi tệ vừa xảy ra. Để rồi khi hớt hải chạy quay lại phòng báo chí, tôi chết lặng trước dòng tin: Gilles Villeneuve vừa gặp phải một tai nạn cực kỳ thảm khốc."
Ông tiếp tục kể: "Bầu không khí lúc ấy ngột ngạt và nặng nề đến mức nghẹt thở. Tôi chủ động tìm đến gặp ông chủ của Ferrari, và những gì ông ấy nói với tôi chỉ là một lời xác nhận đầy cay đắng: Tình hình đang cực kỳ nguy kịch. Nhìn sang người đồng nghiệp của tôi, Guy Robillard - người cũng đang tác nghiệp tại chặng Grand Prix Bỉ năm đó, trông anh ấy thật đáng thương. Anh ấy đứng không vững, toàn thân run rẩy vì bàng hoàng."
"Phản xạ đầu tiên của tôi lúc đó là gọi điện ngay cho bố mẹ của Gilles ở Berthierville, ông Seville và bà Georgette, để báo cho họ biết về tình hình nguy kịch của con trai mình. Tôi phải làm điều đó trước khi họ phải đón nhận hung tin về cái chết của anh ấy từ các phương tiện truyền thông vài giờ sau đó."
Cần phải nhớ rằng ở thời điểm bấy giờ, các buổi chạy phân hạng không hề được phát sóng trực tiếp tại vùng Québec. Ngay sau khi hung tin về cái chết của Villeneuve được công bố, nhà báo Tortora đã tình nguyện ở bên để làm chỗ dựa cho gia đình, đồng thời hỗ trợ họ thu xếp các thủ tục hậu sự.
Ông bùi ngùi chia sẻ: "Tôi đã làm những việc mà nếu là bây giờ, khi đầu óc tỉnh táo và bình tĩnh, tôi sẽ không bao giờ đủ can đảm để làm lại một lần nữa. Đó là việc đứng ra gánh vác và xử lý một tình huống cực kỳ ngặt nghèo. Cần phải nhớ rằng Joann, vợ của Gilles không có mặt tại Zolder khi vụ tai nạn cướp đi mạng sống của chồng cô ấy xảy ra. Lúc đó, cô ấy đang phải ở lại Monaco để chuẩn bị cho lễ rước lễ lần đầu của cô con gái nhỏ Mélanie."
Lực lượng Vũ trang Canada đã đặc cách điều động một chuyên cơ để giúp gia đình đưa thi hài của Gilles về nước. Ông Tortora giải thích thêm rằng, chiếc phi cơ này cất cánh từ một căn cứ quân sự ở Đức, sau đó hạ cánh để đón Joann cùng hai con nhỏ tại Bỉ, trước khi chính thức bay về Montréal.
Ông Tortora nghẹn ngào nói: "Đó là một nỗi buồn sâu thẳm đến mức không từ ngữ nào có thể tả xiết. Dẫu vậy, trong tâm trí tôi vẫn vẹn nguyên một hình ảnh đầy lay động về khoảnh khắc chiếc phi cơ rời Bỉ để trở về Québec. Ở đó, linh cữu của Gilles được phủ trang trọng bằng lá quốc kỳ Canada, đang từ từ được di chuyển về phía khoang hàng của máy bay, với hai hàng tiêu binh gồm ba chiến sĩ đứng nghiêm trang túc trực ở mỗi bên."
"Tôi đang kể lại câu chuyện này sau 38 năm, vậy mà toàn thân tôi vẫn còn nổi da gà. Lúc bấy giờ, tất cả mọi người có mặt trên đường băng đều không kìm được nước mắt mà bật khóc."
"Trên chuyến bay trở về Montréal, tôi ngồi đối diện với Jacques, cậu con trai nhỏ của Gilles. Tôi sẽ mãi mãi không thể nào quên câu nói của thằng bé lúc đó: 'Chú biết rõ bố cháu đã ra đi như thế nào mà, vậy chú giải thích cho cháu nghe đi.'"
Villeneuve đã mãi mãi khắc tên mình thành một tượng đài bất tử trong lịch sử F1, bất chấp một sự nghiệp ngắn ngủi đến nghiệt ngã. Và đó không chỉ là lời khẳng định mang tính thiên vị của riêng Tortora, mà là quan điểm chung của hầu hết các cây bút đồng nghiệp những người cũng giống như ông, đã có thâm niên kinh qua gần 600 chặng grand prix trong cuộc đời tác nghiệp.
Ông Tortora tự hào khẳng định: "Tất cả bọn họ đều ngưỡng mộ Villeneuve. Đến tận ngày hôm nay, chúng ta vẫn không ngừng nhắc về màn đấu tay đôi kinh điển giữa anh ấy và René Arnoux tại trường đua Dijon-Prenois nước Pháp năm 1979. Hay chiến thắng mở màn lịch sử tại Montréal năm 1978, cùng hàng loạt cuộc đua thuộc hàng tuyển tập sách giáo khoa khác, tiêu biểu là tại Jarama, Tây Ban Nha năm 1981, nơi Gilles giành chiến thắng nghẹt thở khi khoảng cách giữa vị trí dẫn đầu và vị trí thứ năm khi về đích chỉ vỏn vẹn 1,2 giây."