20 năm sau chức vô địch thế giới thứ hai liên tiếp, Fernando Alonso vẫn tiếp tục thi đấu tại Formula 1, trở thành một trong những tay đua có sự nghiệp bền bỉ nhất lịch sử môn thể thao này.
Thế nhưng hai thập kỷ trước, Alonso mới chỉ là một tài năng trẻ đang nổi lên cùng Renault, trong khi Michael Schumacher và Ferrari dường như không thể bị đánh bại. Từ năm 2000, Schumacher liên tiếp giành năm chức vô địch thế giới, nâng tổng số danh hiệu lên bảy và tạo ra một giai đoạn thống trị chưa từng có.
Thật trùng hợp khi chính đội đua từng được biết đến dưới cái tên Benetton - sau khi được Renault tiếp quản cơ sở tại Enstone (Anh) - lại trở thành lực lượng chấm dứt triều đại ấy. Đối đầu với Schumacher là một tài năng trẻ đang trên đường gia nhập hàng ngũ những tay đua vĩ đại của Formula 1.
Alonso và Schumacher thuộc hai thế hệ khác nhau, nhưng từ năm 2005, họ bắt đầu đứng ở hai đầu của một trong những cuộc cạnh tranh đáng nhớ nhất trong lịch sử F1.
Từ Minardi đến Renault
Alonso giành những danh hiệu đầu tiên trong sự nghiệp đua xe đúng vào năm Schumacher gặp tai nạn gãy chân tại Silverstone (Anh) trong mùa giải 1999, khi tay đua người Đức đang cùng Ferrari tìm cách chấm dứt cơn khát chức vô địch tay đua kéo dài 20 năm.
Sau những năm tháng trên xe kart, Alonso nhanh chóng chuyển sang xe công thức và tham dự Formula Nissan năm 1999, nơi anh bắt đầu làm quen với lốp trơn và hệ thống cánh gió khí động học.
Một năm sau, trong lúc Schumacher và Ferrari ngày càng chịu áp lực trong cuộc chiến tìm kiếm danh hiệu, Alonso tiến lên Formula 3000 quốc tế cùng đội đua Astromega của Bỉ. Khi ấy Alonso còn chưa nói được tiếng Anh, nhưng tài năng và cá tính của anh đã sớm trở nên rõ rệt. Đến cuối mùa, Alonso giành chiến thắng đầu tiên ở hạng đua này.
Khi Schumacher bắt đầu xây dựng chuỗi thống trị cùng Ferrari, Alonso tiến lên Formula 1 với Minardi.
Sau khi ký hợp đồng quản lý với Flavio Briatore, anh tạm rời vị trí tay đua thi đấu để trở thành tay đua thử của Renault trong năm 2002. Quyết định ấy nhanh chóng mang lại thành quả.
Năm 2003, Alonso trở thành tay đua chính của Renault và tại Grand Prix Hungary diễn ra cùng năm, anh giành chiến thắng đầu tiên trong sự nghiệp, đồng thời phá kỷ lục của Bruce McLaren để trở thành tay đua trẻ nhất từng thắng một chặng F1 vào thời điểm đó.
Alonso đã chứng minh mình là một tài năng đặc biệt. Câu hỏi còn lại chỉ là khi nào anh đủ sức đứng ngang hàng với Schumacher.
Cán cân bắt đầu thay đổi
Alonso không giành thêm chiến thắng nào trong mùa giải 2004, dù người đồng đội Jarno Trulli đã có chiến thắng duy nhất trong sự nghiệp tại Monaco. Đến năm 2005, Renault trưởng thành và trở thành một ứng viên thực sự cho chức vô địch - đúng 5 năm sau khi Renault mua lại đội Benetton và tiếp quản đội đua xứ Enstone.
Giancarlo Fisichella khiến kịch bản đầu mùa có phần bất ngờ khi giành chiến thắng tại Grand Prix Australia. Sau đó, Alonso bắt đầu tăng tốc với ba chiến thắng liên tiếp. Ở phía bên kia, Schumacher bất ngờ mất lợi thế khi Ferrari gặp khó khăn nghiêm trọng trước một thay đổi quan trọng trong quy định về lốp.
Mùa giải 2005 là năm duy nhất mà Formula 1 cấm thay lốp trong lúc cuộc đua đang diễn ra.
Bridgestone - nhà cung cấp lốp của Ferrari gặp khó khăn trong việc tạo ra loại lốp đủ khả năng duy trì hiệu suất trong toàn bộ một cuộc đua. Ferrari và Bridgestone vốn đã quá quen với chiến thuật chạy nhanh, vào pit, thay lốp rồi tiếp tục đẩy tốc độ, nhưng quy định mới khiến chiến thuật ấy mất đi lợi thế.
Michelin thích nghi tốt hơn với yêu cầu mới. Renault và McLaren nhờ đó trở thành hai thế lực chính trong cuộc chiến vô địch, còn Schumacher phải chuyển sang một vai trò mà ông hiếm khi trải qua trong những năm thống trị trước đó.
Alonso cuối cùng chống đỡ thành công trước màn tăng tốc cuối mùa của Kimi Räikkönen để trở thành nhà vô địch thế giới trẻ nhất lịch sử Formula 1 vào thời điểm đó - vượt qua kỷ lục của Emerson Fittipaldi từ năm 1972.
Trận chiến tại Imola
Schumacher chỉ có một chiến thắng trong mùa giải 2005 tại Grand Prix Mỹ - một cuộc đua đặc biệt khi sự cố với lốp Michelin khiến chỉ sáu chiếc xe sử dụng Bridgestone có thể xuất phát. Nhưng cuộc đua đáng nhớ hơn trong cuộc đối đầu giữa Alonso và Schumacher lại diễn ra tại Grand Prix San Marino ở Imola, Ý.
Sau một sai lầm trong vòng phân hạng, Schumacher chỉ xuất phát thứ 13 và ban đầu không thể tiến quá nhanh qua đoàn xe.
Kimi Räikkönen dẫn đầu từ vị trí xuất phát đầu tiên nhưng phải bỏ cuộc ở vòng 9 do hỏng trục truyền động trên chiếc McLaren. Alonso lúc này đang kiểm soát cuộc đua khá thoải mái, cho đến khi chiếc Ferrari quen thuộc xuất hiện trong gương chiếu hậu.
Sau lần vào pit đầu tiên, Schumacher bất ngờ tìm được tốc độ vượt trội. Ông lần lượt vượt qua các đối thủ và vươn lên thứ hai sau đợt vào pit tiếp theo, rồi nhanh chóng thu hẹp khoảng cách với Alonso.
11 vòng cuối trở thành màn đấu trí căng thẳng. Chiếc Ferrari của Schumacher liên tục áp sát chiếc Renault, nhưng Imola vốn là một trong những đường đua khó vượt. Alonso giữ vững tay lái, kiểm soát khoảng cách và không để Schumacher tìm được cơ hội tấn công.
Sau 62 vòng đua, Alonso cán đích trước Schumacher chỉ 0,215 giây. Chiến thắng ấy trở thành một trong những màn phòng thủ nổi tiếng nhất trong sự nghiệp của Alonso và là dấu hiệu rõ ràng cho thấy một đối thủ mới đã xuất hiện trước Schumacher.
Khi cuộc chiến bùng nổ
Sang mùa giải 2006, việc trở lại quy định cho phép thay lốp trong cuộc đua cùng sự xuất hiện của động cơ V8 2,4 lít giúp Ferrari và Schumacher trở lại cuộc chiến vô địch. Lần này, cuộc đối đầu Alonso–Schumacher thực sự bước vào giai đoạn quyết liệt.
Ngay trong mùa đông, Alonso đã gây bất ngờ khi công bố việc sẽ chuyển sang McLaren từ năm 2007.
Điều đó đồng nghĩa với việc anh vẫn phải hoàn thành mùa giải 2006 với Renault dù đã xác định tương lai của mình ở một đội đua khác. Renault vẫn tiếp tục đặt trọn niềm tin vào Alonso và chiếc R26 trở thành công cụ để anh bảo vệ danh hiệu.
Tại Bahrain, Alonso và Schumacher lập tức tạo nên một cuộc đấu căng thẳng. Schumacher liên tục gây sức ép qua các lần vào pit, nhưng Alonso vẫn giữ được vị trí dẫn đầu và giành chiến thắng với khoảng cách chỉ 1,2 giây.
Sau chiến thắng của Fisichella tại Malaysia, Alonso tiếp tục thắng ở Melbourne (Úc) trong khi Schumacher mắc sai lầm và không thể hoàn thành cuộc đua.
Thế cân bằng nhanh chóng thay đổi.
Schumacher thắng liên tiếp tại Imola và Nürburgring (Đức), nhưng Alonso đều về nhì. Sau đó, tay đua Renault đáp trả bằng chuỗi bốn chiến thắng tại Barcelona (Tây Ban Nha), Monaco, Silverstone và Canada. Sau chặng đua tại Canada, Alonso dẫn Schumacher tới 25 điểm.
Bộ giảm chấn và những tranh cãi
Ferrari một lần nữa phản công với ba chiến thắng liên tiếp tại Indianapolis, Magny-Cours (Pháp) và Hockenheim (Đức). Nhưng giữa lúc cuộc chiến vô địch đang nóng lên, Renault vướng vào một tranh cãi kỹ thuật lớn liên quan đến bộ giảm chấn khối lượng.
Renault đã sử dụng hệ thống này để kiểm soát chuyển động theo phương thẳng đứng của khung gầm, giúp lốp duy trì tiếp xúc ổn định hơn với mặt đường và cải thiện độ bám. Tuy nhiên, trước Grand Prix Đức, FIA quyết định cấm hệ thống này với lập luận rằng thiết bị có thể tác động tới đặc tính khí động học của chiếc xe.
Renault vẫn sử dụng bộ giảm chấn khối lượng (mass damper) tại Hockenheim trong thời gian kháng nghị, nhưng Alonso chỉ về thứ năm. Quyết định của FIA lập tức gây tranh luận trong paddock, với những nghi vấn xoay quanh cách diễn giải quy định giữa mùa giải.
Tại Hungary, Jenson Button giành chiến thắng đầu tiên trong sự nghiệp trong một cuộc đua chịu ảnh hưởng bởi mưa, còn Felipe Massa đánh bại Alonso tại Grand Prix Thổ Nhĩ Kỳ.
Đến Grand Prix Italy tại Monza, Ý, tranh cãi tiếp tục xuất hiện khi Alonso bị phạt lùi năm vị trí trên grid vì bị cho là đã cản trở Massa trong vòng phân hạng. Schumacher giành chiến thắng tại Monza, nhưng bên trong nội bộ của Ferrari, một kỷ nguyên cũng đang đi đến hồi kết.
Ross Brawn thông báo kế hoạch tạm nghỉ sau mùa giải, trong khi Schumacher xác nhận sẽ giải nghệ và được Kimi Räikkönen thay thế từ năm 2007. Đội hình từng tạo nên một trong những giai đoạn thống trị vĩ đại nhất của F1 bắt đầu tan rã.
Không có kết thúc cổ tích cho Schumacher
Schumacher lần đầu san bằng điểm số với Alonso tại Grand Prix Trung Quốc.
Chiến thắng thứ 91 trong sự nghiệp - đồng thời là chiến thắng cuối cùng của ông tại Formula 1 - giúp Schumacher chiếm lợi thế tâm lý rất lớn. Alonso từng dẫn đầu khi sử dụng lốp intermediate (trung bình) Michelin trên mặt đường còn ướt, nhưng Schumacher nhanh chóng vượt lên khi đường đua khô dần. Một lần vào pit không thuận lợi của Alonso càng củng cố chiến thắng cho Ferrari.
Liệu Schumacher có thể khép lại một thập kỷ tại Ferrari bằng chức vô địch thứ tám?
Câu trả lời đến ở Suzuka, Nhật Bản.
Một sự cố động cơ hiếm hoi khiến Schumacher phải bỏ cuộc, trong khi Alonso trở lại vị trí cao nhất trên podium lần đầu tiên kể từ Grand Prix Canada hồi tháng Sáu. Chiến thắng này giúp Alonso dẫn trước Schumacher 10 điểm khi mùa giải chỉ còn một chặng.
Tại Brazil, Schumacher buộc phải thắng trong khi Alonso chỉ cần một điểm để bảo vệ chức vô địch. Hy vọng của tay đua Ferrari nhanh chóng bị ảnh hưởng bởi sự cố trong vòng phân hạng, trước khi một cú thủng lốp sau va chạm nhẹ với Fisichella ở cua số 1 khiến ông rơi xuống cuối đoàn.
Nhưng Schumacher không chịu kết thúc sự nghiệp theo cách đó. Ông thực hiện một màn ngược dòng ấn tượng, lần lượt vượt qua các đối thủ và thậm chí đánh bại cả người sẽ thay thế mình tại Ferrari là Räikkönen.
Schumacher cán đích thứ tư trong một màn trình diễn chẳng giống chút nào với một tay đua đã sẵn sàng nói lời chia tay.
Phía trước, Alonso hoàn thành một cuộc đua thận trọng để về nhì sau Felipe Massa - người giành chiến thắng trước khán giả nhà. Với kết quả đó, Alonso bảo vệ thành công chức vô địch thế giới và trở thành nhà vô địch hai mùa giải liên tiếp.
Khi ấy, gần như không ai nghĩ rằng anh sẽ không bao giờ giành thêm một danh hiệu nào nữa.
Một năm sau, Schumacher rời Formula 1, trước khi trở lại cùng Mercedes ba năm sau đó.
Alonso xuất hiện tại Melbourne với chiếc McLaren mang màu crôm, bên cạnh một tay đua trẻ mới bước vào F1. Tên của anh là Lewis Hamilton, và cuộc đối đầu tiếp theo sẽ mở ra một chương hoàn toàn khác trong sự nghiệp của Alonso.
Cuộc đối đầu Alonso–Schumacher khép lại không chỉ bằng một chức vô địch, mà còn bằng khoảnh khắc một thế hệ bắt đầu nhường chỗ cho thế hệ kế tiếp.
Schumacher rời Formula 1 sau mùa giải 2006, còn Alonso bước tiếp với hai danh hiệu thế giới liên tiếp, mang theo hình ảnh của người đã đủ bản lĩnh đứng trước nhà vô địch vĩ đại nhất thời đại và nói rằng kỷ nguyên ấy đã đến lúc phải kết thúc.
