Các đội đua nhóm đầu Formula 1 từ lâu đã thống nhất rằng cuộc chiến vô địch năm nay sẽ được quyết định bởi "cuộc đua nâng cấp xe".
Tuy nhiên, ít ai có thể dự đoán cuộc chiến phát triển xe mùa 2026 lại trở nên khó lường và đầy bất ngờ đến vậy, khi các đội lựa chọn những chiến lược khác nhau để khai thác tối đa bộ luật mới.
Và giờ đây, F1 đã chứng kiến một bất ngờ lớn trong cuộc đua chi tiền cho các gói nâng cấp: một đội đang dẫn đầu về mức đầu tư, trong khi một đội vốn được kỳ vọng sẽ nằm trong nhóm chi mạnh nhất lại đang lặng lẽ ở gần cuối bảng.
Những bước tiến thần tốc
Khi bộ luật kỹ thuật 2026 mới chỉ ở giai đoạn đầu, tốc độ phát triển xe vẫn còn rất nhanh. Điều đó đã mở ra cơ hội để các đội tạo ra những bước tiến lớn ngay trong mùa giải.
Đó là lý do mỗi khi một đội tung ra gói nâng cấp lớn, thứ hạng cạnh tranh thường bị xáo trộn đáng kể, đồng thời giúp đội đua đó cải thiện hiệu suất một cách rõ rệt.
Sau kỳ nghỉ hè, cuộc đua vô địch đã trở nên sít sao hơn rất nhiều. Vì vậy, rõ ràng đội nào làm tốt nhất trong việc phát triển và nâng cấp xe sẽ có cơ hội lớn để cạnh tranh cho chức vô địch danh giá nhất.
Một yếu tố thú vị khác cũng xuất hiện trong cuộc chiến phát triển xe năm 2026. Không giống những cuộc đua nâng cấp trước đây, cuộc chiến lần này không chỉ xoay quanh việc đội nào nghĩ ra ý tưởng hay nhất để đưa lên chiếc xe.
Thay vào đó, giới hạn chi tiêu (cost cap) của F1 đang tạo áp lực rất lớn lên tất cả các đội. Họ buộc phải tính toán kỹ mỗi nâng cấp sẽ tốn bao nhiêu tiền và thời điểm nào là thích hợp nhất để đưa chúng lên xe.
Tầm quan trọng của yếu tố này trở nên rõ ràng sau chặng đua tại Hà Lan, khi trưởng đội Mercedes - Toto Wolff cho biết đội của ông hiện đang "gặp khó khăn về ngân sách".
Khi được hỏi liệu Mercedes có thể đưa ra phản ứng trước mối đe dọa ngày càng lớn từ McLaren hay không, Wolff nói:
"Chúng tôi không có đủ tiền để đưa thêm những nâng cấp lên xe."
Không dễ để hiểu vì sao Mercedes lại rơi vào tình cảnh có vẻ khác biệt so với phần còn lại, bởi đội đua này dường như là một trong những đội thận trọng nhất trong việc đưa các bộ phận mới lên xe.
Tuy nhiên, điều chúng ta biết chắc ở thời điểm hiện tại - nhờ quy định yêu cầu các đội phải khai báo những nâng cấp với FIA trước mỗi chặng đua - là mỗi đội đang có một cách tiếp cận khác nhau.
Có đội chia nhỏ các gói nâng cấp và đưa chúng lên xe từng đợt. Có đội thường xuyên tung ra những thay đổi lớn. Một số đội đưa phần lớn nâng cấp vào đầu mùa, trong khi những đội khác lại dồn phần lớn nâng cấp về cuối mùa.
Hãy cùng phân tích tất cả các nâng cấp được các đội đưa ra từ đầu mùa đến nay để tìm hiểu xem mức độ đầu tư và chiến lược phát triển của từng đội khác nhau như thế nào.
Sau khi tổng hợp dữ liệu và ước tính chi phí dựa trên quy mô, mức độ phức tạp của các bộ phận mới, chúng ta có được một số bảng xếp hạng khá thú vị.
Phân tích này bao gồm cả số lượng nâng cấp lẫn ước tính chi phí, qua đó cho thấy đội nào đã mạnh tay nhất trong việc phát triển xe từ đầu mùa đến nay, và đội nào có thể đang chủ động giữ lại nguồn lực cho giai đoạn sau.
Bảng xếp hạng cuộc chiến nâng cấp
Nếu chỉ xét về số lượng bộ phận mới được đưa lên xe, chúng ta có thể dễ dàng thấy đội nào đã tích cực nâng cấp nhất.
Phân tích tất cả những bộ phận mới được các đội khai báo với FIA cho thấy Ferrari đang dẫn đầu tính đến hết chặng đua tại Hà Lan. Kể từ chặng mở màn mùa giải tại Úc, Ferrari đã đưa lên xe 40 bộ phận mới.
Như bảng xếp hạng dưới đây cho thấy, McLaren và Red Bull cùng đứng ngay phía sau với 38 bộ phận mới, trong khi Aston Martin và Cadillac dẫn đầu nhóm bám đuổi với 34 bộ phận.
Mercedes chỉ mới đưa ra 24 bộ phận mới, ít hơn đáng kể so với các đối thủ.
| Hạng | Đội đua | Số nâng cấp |
|---|---|---|
| 1 | Ferrari | 40 |
| 2= | McLaren | 38 |
| 2= | Red Bull | 38 |
| 4= | Aston Martin | 34 |
| 4= | Cadillac | 34 |
| 6 | Racing Bulls | 30 |
| 7 | Alpine | 29 |
| 8 | Haas | 28 |
| 9 | Audi | 25 |
| 10= | Mercedes | 24 |
| 10= | Williams | 24 |
Tuy nhiên, số lượng bộ phận mới không đồng nghĩa trực tiếp với mức độ mạnh tay trong việc nâng cấp xe.
Chẳng hạn, Red Bull đã thực hiện chín thay đổi nhằm cải thiện độ tin cậy trong 12 chặng đua đầu tiên, trong khi Ferrari hoàn toàn không có nâng cấp nào thuộc nhóm này.
Ngoài ra, một số đội còn tập trung vào những thay đổi dành riêng cho từng đường đua. Williams đã có bốn nâng cấp dạng này, trong khi những đội như Red Bull hoàn toàn không đưa ra thay đổi nào.
Nếu chỉ xét những nâng cấp thuần túy nhằm cải thiện hiệu suất, Ferrari một lần nữa dẫn đầu với 36 nâng cấp, xếp trên Aston Martin với 33 và McLaren với 30.
Mercedes tiếp tục đứng khá thấp ở tiêu chí này, khi mới có 19 nâng cấp hiệu suất.
| Hạng | Đội đua | Số nâng cấp hiệu suất |
|---|---|---|
| 1 | Ferrari | 36 |
| 2 | Aston Martin | 33 |
| 3 | McLaren | 30 |
| 4 | Alpine | 29 |
| 5= | Cadillac | 27 |
| 5= | Haas | 27 |
| 7= | Red Bull | 25 |
| 7= | Racing Bulls | 25 |
| 9= | Mercedes | 19 |
| 9= | Audi | 19 |
| 11 | Williams | 16 |
Tuy nhiên, nếu xét về ngân sách phát triển, số lượng bộ phận được khai báo không nhất thiết phản ánh trực tiếp số tiền mà một đội đã chi.
Lý do là không phải bộ phận nào cũng có chi phí như nhau. Chẳng hạn, một sàn xe mới có thể tốn kém hơn rất nhiều so với một chi tiết nhỏ bổ sung cho cánh halo hay một giá đỡ ống xả.
Như trưởng đội Ferrari - Fred Vasseur từng giải thích hồi đầu năm sau khi bị Toto Wolff chất vấn về cách Ferrari phân bổ ngân sách, đôi khi một nâng cấp trông có vẻ lớn thực chất chỉ là một điều chỉnh nhỏ trên bộ phận hiện có.
Vì vậy, để hiểu số lượng nâng cấp thực sự liên quan thế nào đến mức chi tiêu, chúng ta cần đi sâu hơn vào từng chi tiết.
Nếu xem xét quá trình phát triển của các đội xuyên suốt mùa giải, chúng ta có thể đưa ra ước tính về mức ngân sách đã được sử dụng cho đến nay, dựa trên số lượng, thời điểm xuất hiện và loại bộ phận được nâng cấp.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng chi phí của cùng một loại bộ phận có thể khác nhau giữa các đội, vì vậy không thể đưa ra một con số tiền mặt hoàn toàn chính xác.
Tuy nhiên, điều chúng ta có thể xác định là mức độ đầu tư của các đội so với nhau bằng cách tính mức độ quan trọng và quy mô cho từng nâng cấp. Từ đó, chúng ta có thể đưa ra những ước tính tương đối về đội nào thực sự đã chi nhiều nhất.
Bảng xếp hạng được xây dựng dựa trên thông tin từ các nguồn trong paddock, chia toàn bộ các đội thành bảy nhóm chi tiêu khác nhau, như trình bày dưới đây. Các tỷ lệ phần trăm thể hiện mức chi tiêu ước tính của mỗi đội so với mức chuẩn.
Điều đáng chú ý là Aston Martin có vẻ là đội chi tiêu nhiều nhất cho đến thời điểm hiện tại. Một phần nguyên nhân đến từ quy mô gói nâng cấp tại chặng đua ở Hungary, trong đó có một bộ khung gầm mới nhẹ hơn - một hạng mục vốn không hề rẻ.
Aston Martin vốn đã đứng rất cao về cả tổng số nâng cấp (34) lẫn nâng cấp hiệu suất (33). Nhưng đáng nói hơn, nhiều thay đổi mà đội thực hiện cũng thuộc loại nâng cấp lớn và tốn kém.
Dưới đây là ước tính các nhóm chi tiêu cho đến thời điểm hiện tại của mùa giải 2026, đồng thời cho thấy mức đầu tư của từng đội so với những đội còn lại.
Aston Martin và ba trong số bốn đội dẫn đầu đang bỏ khá xa phần còn lại về mức chi tiêu.
| Nhóm | Đội đua | Mức chi tiêu ước tính |
|---|---|---|
| Hạng 1 | Aston Martin | Mức chuẩn (100%) |
| Hạng 2 | Ferrari, Red Bull | 90% |
| Hạng 3 | McLaren | 85% |
| Hạng 4 | Audi, Alpine | 70% |
| Hạng 5 | Racing Bulls | 60% |
| Hạng 6 | Mercedes | 55% |
| Hạng 7 | Haas, Cadillac, Williams | 50% |
Những con số cho chúng ta biết điều gì?
Như đã đề cập, Aston Martin đứng đầu trong bảng ước tính chủ yếu nhờ quy mô của đợt nâng cấp lớn giữa mùa giải mà đội đã thực hiện.
Ở cuối bảng, không có quá nhiều bất ngờ. Haas đã xác nhận rằng họ không chi tiêu mạnh tay, bởi đội không có ý định chạm mức trần ngân sách (cost cap) trong mùa giải này. Trong khi đó, Cadillac cũng đã giảm tốc độ đưa các gói nâng cấp mới lên xe.
Con số của Williams hiện khá thấp vì đội đang chờ đến chặng đua tại Azerbaijan mới tung ra một gói nâng cấp lớn, trong đó có cả khung xe mới. Gói nâng cấp này chắc chắn sẽ giúp Williams tăng đáng kể vị trí trên bảng xếp hạng chi tiêu.
Tuy nhiên, điều đáng chú ý nhất đối với cuộc đua vô địch lại là khoảng cách về mức đầu tư giữa Mercedes và hai đối thủ chính là Ferrari và McLaren.
Là một trong bốn đội hàng đầu, Mercedes đáng lẽ được kỳ vọng sẽ có nguồn ngân sách dành cho nâng cấp tương đương các đối thủ cạnh tranh trực tiếp.
Dựa trên những phát biểu của Wolff, có cảm giác Mercedes không có được sự tự do tài chính như các đội khác. Nhưng liệu đây có thực sự là tình hình của Mercedes, hay đội đang cố tình tung hỏa mù để đánh lạc hướng đối thủ?
Rõ ràng Mercedes đã lựa chọn cách giãn thời điểm đưa các nâng cấp lên xe, đồng thời tối ưu thời điểm thay thế bằng cách chờ đến khi các bộ phận hiện tại gần hết vòng đời sử dụng.
Tuy nhiên, ngay cả với chiến lược đó, giám đốc kỹ thuật đường đua Andrew Shovlin của Mercedes cho rằng đội sẽ tung ra ít nâng cấp hơn các đối thủ về mặt số lượng.
"Trong cả mùa giải, có lẽ chúng tôi sẽ sản xuất ít hơn các đội khác một bộ sàn xe và một gói thân vỏ", ông nói trên kênh YouTube của Mercedes sau chặng đua tại Zandvoort (Hà Lan).
Lý do Mercedes có số lượng nâng cấp ít hơn vẫn chưa rõ. Có thể đội đã chi nhiều hơn trong giai đoạn tiền mùa giải (những khoản chi này không được thể hiện trong các tài liệu khai báo với FIA) hoặc Mercedes đang để dành ngân sách cho giai đoạn sau của mùa giải.
Mercedes được cho là sẽ có một gói nâng cấp lớn vào khoảng thời điểm diễn ra chặng Malaysia (Bahrain GP) đầu tháng 10. Nếu gói này thực sự có quy mô lớn, nó có thể giúp Mercedes tăng đáng kể vị trí trên bảng xếp hạng chi tiêu.
Tuy nhiên, chúng ta sẽ chỉ có thể đánh giá chính xác chiến lược của từng đội sau khi mùa giải kết thúc.
Khi đó, chúng ta mới biết được liệu Mercedes thực sự bị hạn chế về ngân sách như Wolff ám chỉ, hay đơn giản chỉ là đội đã lựa chọn một cách phân bổ chi tiêu khác.
Chi tiêu đầy bất ngờ
Một yếu tố quan trọng khác cần tính đến khi nói về ngân sách là chi phí sửa chữa sau tai nạn, bởi khoản này cũng được tính vào giới hạn ngân sách (cost cap).
Chi phí sửa chữa càng cao, ngân sách mà các đội còn lại dành cho việc phát triển và nâng cấp xe càng bị thu hẹp. Vì vậy, họ luôn cần dự phòng một khoản ngân sách nhất định cho những sự cố ngoài ý muốn.
Theo bảng xếp hạng "Destructors' World Championship" mới nhất được cập nhật thường xuyên trên mạng xã hội, Red Bull hiện dẫn đầu về chi phí sửa chữa, với khoảng 2,8 triệu USD - 73,5 tỷ đồng, xếp trên Alpine (2,2 triệu USD - 57,8 tỷ đồng) và Williams (1,9 triệu USD - 49,9 tỷ đồng).
Mercedes cũng đã trải qua một năm khá tốn kém, với chi phí được ước tính khoảng 1,8 triệu USD - 47,3 tỷ đồng, trong khi Ferrari và McLaren cùng ở mức 1,4 triệu USD - 36,8 tỷ đồng.
Đây có thể là một yếu tố khác lý giải vì sao Red Bull từng đề cập đến việc giảm dần mức chi tiêu cho phát triển xe trong nửa sau mùa giải 2026.
Trưởng đội đua Red Bull - Laurent Mekies cho biết:
"Chúng tôi đã quyết định thực hiện cú đẩy lớn ngay từ sớm, cả về mặt kỹ thuật lẫn nguồn lực kỹ thuật. Chúng tôi hy vọng tốc độ phát triển sẽ chậm lại đối với phần lớn các đội dẫn đầu trong nửa sau mùa giải. Nhưng chúng tôi cũng có thể sẽ gặp phải một vài bất ngờ."
Câu hỏi trị giá 3 triệu USD
Tuy nhiên, cách các đội chi tiêu cho đến thời điểm này chưa chắc đã phản ánh đầy đủ cục diện trong giai đoạn cuối mùa. Cần nhớ rằng các đội được phép sử dụng thêm 3 triệu USD - 78,2 tỷ đồng trong giới hạn ngân sách, liên quan đến những thay đổi luật sẽ được áp dụng vào mùa giải năm sau.
Điều đó có nghĩa là những đội đã chi tiêu nhiều từ đầu mùa vẫn có thêm dư địa để phát triển xe nếu muốn. Vì vậy, tuyên bố của Mercedes về việc đang gặp khó khăn về ngân sách có thể không hoàn toàn phản ánh thực tế.
McLaren là một trong những đội tin rằng Mercedes sẽ tận dụng khoản 3 triệu USD bổ sung này và đẩy mạnh tốc độ nâng cấp trong giai đoạn cuối mùa.
Điều này càng đáng chú ý khi có thông tin cho rằng Mercedes là một trong những nhà sản xuất ủng hộ mạnh mẽ việc bổ sung khoản ngân sách này trong các cuộc họp của FIA.
Trưởng đội đua McLaren - Andrea Stella nhận định:
"Tôi chắc chắn rằng Mercedes, sau khi thấy các đối thủ đang nâng cuộc chơi lên một tầm cao mới, sẽ tận dụng nguồn lực phát triển mà họ có. Chắc chắn điều đó đang diễn ra."
Vì vậy, mọi sự chú ý giờ đây đều đổ dồn vào Mercedes, đặc biệt là liệu gói nâng cấp lớn được kỳ vọng xuất hiện tại Malaysia có thể thay đổi hoàn toàn cục diện, và liệu đội còn chuẩn bị thêm những nâng cấp nào khác hay không.
Cuộc đua vô địch F1 năm 2026 vẫn có thể xuất hiện một bước ngoặt bất ngờ. Nhưng cuối cùng, số phận của cuộc chiến này có lẽ lại sẽ được quyết định bởi… những người làm kế toán.
