Grand Prix Hà Lan vừa qua đã xuất hiện hai phát biểu từ Mercedes - mà có lẽ chẳng đội F1 nào muốn thấy chúng xuất hiện cùng lúc.
Kimi Antonelli – người đang dẫn đầu bảng xếp hạng vô địch để Lando Norris đánh bại trong cuộc đua chính, rồi thừa nhận rằng Mercedes rõ ràng không còn là đội có tốc độ nhanh nhất trên đường đua.
Đồng đội của anh - George Russell thậm chí còn thẳng thắn hơn khi cho rằng McLaren hiện là đội mà mọi đối thủ phải đánh bại.
Vài giờ sau, ở phía bên kia của paddock, trưởng đội Mercedes - Toto Wolff đưa ra lời giải thích cho việc tại sao Mercedes không thể đáp trả đà tiến bộ của McLaren:
"Chúng tôi không có đủ tiền để đưa thêm những nâng cấp lên chiếc xe."
Đặt hai phát biểu này cạnh nhau, có thể thấy một bức tranh khá rõ rằng: Mercedes đang thừa nhận rằng họ đã thua về tốc độ, đồng thời cho biết đội không có đủ tiền để cải thiện chiếc xe, đúng lúc mùa giải bước vào nửa sau – giai đoạn mang tính quyết định.
Đây là một câu chuyện khá hợp lý, và nó cũng giúp giảm bớt áp lực lên Mercedes – đội từng được xem như không thể bị đánh bại khi kỷ nguyên luật mới bắt đầu tại Úc hồi tháng Ba.
Nhưng liệu điều đó có thực sự đúng?
Sự hồi sinh của McLaren kể từ chặng đua ở Hungary đã trở thành câu chuyện nổi bật nhất trong hai chặng đua vừa qua. McLaren đã tung ra gói nâng cấp gồm hai giai đoạn, và cả Antonelli lẫn chính McLaren đều cho rằng những nâng cấp này đã tạo ra bước ngoặt.
Kết quả là Lando Norris hiện đã giành chiến thắng ở hai chặng liên tiếp.
Phân tích của George Russell sau chặng Zandvoort (Hà Lan) khá thẳng thắn: ở những đường đua có mức độ hao mòn lốp cao như Zandvoort và Hungaroring (Hungary), anh dự đoán lợi thế của McLaren sẽ vẫn được duy trì: "Đơn giản là vì chúng tôi đang bị chậm nhịp trong việc đưa các gói nâng cấp lên xe."
Norris lại gạt bỏ nhận định đó trong cuộc họp báo. Anh chỉ ra rằng một đội vừa mới bị đánh bại chắc chắn sẽ không tự nhận mình là ứng viên được yêu thích nhất. Norris cũng cho rằng "lợi thế của McLaren ở những đoạn tốc độ cao được cân bằng bởi lợi thế của Mercedes ở những đoạn tốc độ thấp".
Cũng cần nhớ rằng đây là Formula 1, và những gì các tay đua nói trong họp báo không phải lúc nào cũng phản ánh chính xác cục diện thực tế trên đường đua – theo cả hướng tích cực lẫn tiêu cực.
Cả Hungaroring và Zandvoort vốn đều là những đường đua mà McLaren có nhiều khả năng được hưởng lợi hơn Mercedes, và một Norris đang có phong độ cao đã tận dụng tối đa lợi thế đó ở cả hai chặng.
Ngay cả nhà vô địch thế giới cũng quyết định "chơi trò đấu trí" khi nói rằng chiến thắng tại Zandvoort suýt nữa đã không xảy ra, đồng thời khẳng định rằng anh vẫn chưa có một chiếc xe đủ tốt để bảo vệ chức vô địch.
Norris – người hiện vẫn kém Antonelli 83 điểm nói:
"Tôi biết mình vừa thắng hai cuộc đua liên tiếp và giành pole ở hai tuần đua liên tiếp, nhưng vào thời điểm này, tôi chưa có chiếc xe mà mình cần để cạnh tranh cho chức vô địch."
"Tôi biết đây là một nhận xét khá mạnh, nhưng tôi nghĩ năm ngoái tôi đã hiểu một chiếc xe cần có những gì, và bản thân tôi cần phải làm gì."
Lời giải thích của Wolff về việc tại sao Mercedes không thể đáp trả lại McLaren là: đội đã chủ động đưa ra quyết định có tính toán là chia đều ngân sách trong giới hạn chi tiêu (cost cap) cho cả mùa giải, thay vì chi mạnh ngay từ đầu như Ferrari và McLaren. Và hiện tại Mercedes đơn giản là không thể thay đổi kế hoạch đó.
Điều này thực ra không phải chuyện mới trong mùa giải năm nay. Gần như suốt mùa giải, các đội đua thường đưa những gói nâng cấp lên xe vào những thời điểm khác nhau, và chính Wolff cũng thừa nhận điều này.
Ông nói:
"Có thể một đội khác chọn chiến lược chi nhiều tiền hơn vào đầu mùa và giữa mùa, thay vì dành nhiều ngân sách hơn cho giai đoạn cuối mùa."
Tuy nhiên, Wolff cho rằng vấn đề lớn thực sự ảnh hưởng đến mùa giải của Mercedes không phải là đội thiếu tham vọng, mà là những vấn đề về độ tin cậy. Theo ông, những sự cố này đã khiến Mercedes mất khoảng 50 đến 100 điểm trong cả mùa giải.
Lời giải thích của Wolff khá hợp lý. Nhưng đúng như có thể dự đoán, không phải tất cả những người trong paddock đều tin vào cách giải thích đó.
Vấn đề rõ ràng không phải là Mercedes không có tiền, mà là đội đã quyết định chi số tiền đó theo một cách khác và vào những thời điểm khác nhau trong mùa giải.
Andrea Stella - trưởng đội McLaren nói thẳng rằng ông không tin cách Wolff mô tả vấn đề. Stella chỉ ra rằng tất cả các đội đều có một phần ngân giới hạn đã được thống nhất, liên quan đến các quy định về hệ thống động lực năm 2027, và điều này đáng lẽ vẫn cho Mercedes đủ hạn mức để chi thêm tiền nếu họ thực sự muốn.
Sau chặng đua tại Zandvoort, Stella nói:
"Tôi muốn tin ông ấy, nhưng thực tế là tôi không tin."
Theo Stella, cách nhìn của ông là: những nâng cấp dành cho Mercedes thực ra đã tồn tại dưới dạng thiết kế và đang được phát triển trong đường hầm gió, nhưng đội vẫn chưa biến chúng thành những bộ phận thực tế để lắp lên xe.
Nếu đúng như vậy thì câu chuyện sẽ ít nghiêm trọng hơn rất nhiều so với phiên bản mà Wolff đưa ra.
Wolff đã sử dụng vấn đề giới hạn ngân sách như một lập luận từ khá lâu. Hồi tháng Bảy, ông từng đặt câu hỏi rằng làm thế nào Ferrari có thể liên tục mang đến các gói nâng cấp với tốc độ mà ông mô tả là "gần như không có giới hạn", trong khi tất cả các đội đều phải hoạt động dưới cùng một mức trần ngân sách.
Phản ứng của trưởng đội Ferrari - Fred Vasseur tại Silverstone (Anh) khá đanh thép:
"Khi Red Bull phát triển xe, hoặc khi Mercedes phát triển xe, họ được coi là thiên tài – còn khi chúng tôi phát triển xe thì chúng tôi lại bị coi là gian lận."
Dù sự thật về câu chuyện ngân sách là thế nào, lời giải thích đó vẫn cần được nhìn trong bối cảnh vị trí thực tế của Mercedes hiện tại: đội đang dẫn khá xa Ferrari và McLaren trên bảng xếp hạng các đội đua (Constructors’ Championship).
Ở bảng xếp hạng tay đua, Antonelli cũng đang dẫn đầu, hơn chính đồng đội của mình là George Russell 59 điểm, đồng thời bỏ xa Lewis Hamilton.
Thậm chí, ngay cả nếu Norris thắng cả ba chặng Grand Prix tiếp theo, trong khi Antonelli không ghi được điểm nào ở cả ba chặng đó, Norris vẫn chưa thể vươn lên dẫn đầu chức vô địch.
Mercedes cũng đang lên kế hoạch cho một gói nâng cấp đáng kể tại Baku (Azerbaijan). Nếu gói nâng cấp này hoạt động hiệu quả, Mercedes hoàn toàn có thể đưa chiếc xe trở lại vị trí dẫn đầu về tốc độ, khi đội bắt kịp lại các đối thủ sau nhiều tháng không đưa lên xe một gói nâng cấp lớn.
Một cách để kiểm chứng tuyên bố "chúng tôi không đủ khả năng tài chính để đáp trả" là xem liệu nó có đến từ một đội thực sự đang bị đe dọa hay không. Và nếu chỉ nhìn vào những con số hiện tại thì Mercedes chưa rơi vào tình thế đó – ít nhất là chưa, và có lẽ cũng sẽ chưa trong một khoảng thời gian nữa.
Toto Wolff rất giỏi trong việc quản lý kỳ vọng và định hướng câu chuyện theo cách có lợi cho đội, nhằm giảm bớt áp lực, đặc biệt sau hai tuần đua thực sự khó khăn vừa qua. Tuy nhiên, vẫn còn quá sớm để cho rằng đằng sau lời than "không có tiền" của ông đang ẩn chứa sự lo lắng thực sự.
Các tay đua Mercedes không nói dối về việc chiếc xe đang chậm hơn trong hai chặng vừa qua, nhưng cần nhớ rằng hai chặng đó diễn ra trên những đường đua phù hợp với cách thiết lập chiếc McLaren hơn.
Lời giải thích của Wolff về ngân sách cũng cần được xem xét kỹ. Có thể ông nói đúng, nhưng hiện tại, các đối thủ trực tiếp của Mercedes lại không đồng tình với nhận định này - nếu dựa trên những quy định cụ thể về khoản ngân sách mà các đội được phép sử dụng trong giới hạn cost cap.
Sự thật là bảng xếp hạng chức vô địch cho thấy việc quá lo lắng vào lúc này vẫn còn hơi sớm. Đặc biệt khi phía trước là một loạt các chặng đua được dự đoán sẽ phù hợp với Mercedes hơn nhiều so với McLaren.
