Chiếc F310 của mùa giải 1996 là chiếc xe động cơ V10 đầu tiên của Ferrari, với thiết kế do John Barnard giám sát. Đây cũng là chiếc Ferrari đầu tiên được Michael Schumacher cầm lái, và là chương mở đầu cho một mối quan hệ hợp tác kéo dài 11 năm với năm danh hiệu vô địch tay đua và sáu danh hiệu vô địch đội đua.

F310 là một chiếc xe khó điều khiển, và về tổng thể thì không thể sánh được với chiếc Williams FW18 của tay đua Damon Hill. Thế nhưng Schumacher đã giành được ba chiến thắng và ba vị trí pole trên chiếc xe này. Đó cũng chính là nền tảng của những vinh quang sau này.

Chiến thắng đầu tay của Michael Schumacher cho Ferrari tại GP Tây Ban Nha 1996.
Chiến thắng đầu tay của Michael Schumacher cho Ferrari tại GP Tây Ban Nha 1996. (F1)

Việc Ferrari chuyển sang sử dụng động cơ V10 sau bảy năm sử dụng động cơ V12 là để đáp ứng những tiến bộ trong công nghệ vật liệu. Sự đổi mới này giúp động cơ V10 có khả năng chống ma sát gần bằng mức của động cơ V12, mặc dù kích thước xi lanh của V10 là lớn hơn.

Bằng cách này, chiếc xe có thể tận dụng tối đa kích thước nhỏ hơn, trọng lượng nhẹ hơn và khả năng tiết kiệm nhiên liệu tốt hơn của động cơ V10. RenaultHonda từng mở đường cho những khối động cơ V10 nguyên bản của họ vào năm 1989, thế nhưng tới thời của F310, công nghệ chế tạo mới cho thấy rằng hướng đi này trở nên chắc chắn hơn.

Cũng phải nói rằng, mặc dù thiết kế động cơ của Ferrari là do Paulo Martinelli giám sát, ông thực chất đã được hỗ trợ bởi Osamu Goto - người có công trong việc tạo ra những cỗ máy Honda V10.

Để đẩy nhanh quá trình phát triển và đảm bảo độ tin cậy, khối động cơ V10 của Ferrari được điều chỉnh từ mẫu động cơ V12 trước đó về thiết kế đầu xi lanh (cylinder head). Mặc dù có công suất gần như giống nhau (khoảng 700 mã lực ở tốc độ động cơ 16.000 vòng/phút) nhưng khối V10 lại có đường cong mô-men xoắn tốt hơn.

Nhu cầu làm mát của khối máy này thấp hơn kẻ tiền nhiệm tới 10%, do đó đội đua nước Ý có thể sử dụng các bộ tản nhiệt nhỏ hơn. Tuy nhiên, động cơ V10 lại vận hành kém mượt mà hơn so với động cơ V12, và điều này gây ra vấn đề với vỏ hộp số (được làm bằng titan). Ferrari vì vậy phải tinh chỉnh lại bộ phận này.

Schumacher chụp hình cùng chiếc F310 tại sự kiện ra mắt xe đua ở Maranello (Ý).
Schumacher chụp hình cùng chiếc F310 tại sự kiện ra mắt xe đua ở Maranello (Ý). (F1)

Một nguyên mẫu của động cơ Ferrari V10 đã được thử nghiệm lần đầu tiên trong mùa giải năm 1995. Nó được lắp vào khung gầm của những chiếc xe mùa giải đó để chạy thử nghiệm liên tục tại Fiorano (Ý), đồng thời so sánh với chiếc sử dụng động cơ V12. Tay đua thử nghiệm Nicola Larini trên chiếc xe với động cơ V10 đã đạt tốc độ nhanh hơn tới 6 km/h khi vượt qua điểm đo tốc độ (speed trap) ở cuối đoạn thẳng.

Có một điều đặc biệt là hộp số của chiếc F310 được lắp theo chiều ngang (transverse). Cách bố trí này đã từng trở nên lỗi thời kể từ khi Ferrari lần đầu tiên giới thiệu nó với F1 vào năm 1975, thế nhưng Barnard đã mang dạng hộp số này quay trở lại trên chiếc xe của mùa giải 1995.

Ban đầu đội đua sử dụng hộp số sáu cấp, tuy nhiên sau đó Ferrari chuyển sang hộp số bảy cấp. Lý do là để đáp lại phản hồi của Schumacher khi anh cảm thấy mình cần mức vòng tua máy cao hơn khi vào cua (để anh có thể phanh động cơ tốt hơn). Điều này cho phép anh phát huy tối đa phong cách lái của mình.

Chiếc xe được thiết kế tại cơ sở GTO của Barnard ở Anh và có vẻ ngoài rất khác biệt so với phiên bản tiền nhiệm đầy thanh lịch của nó.

Schumacher (phải) và nhà thiết kế John Barnard (trái) làm việc chăm chỉ trong quá trình thử nghiệm chiếc xe mới trước khi mùa giải 1996 bắt đầu.
Schumacher (phải) và nhà thiết kế John Barnard (trái) làm việc chăm chỉ trong quá trình thử nghiệm chiếc xe mới trước khi mùa giải 1996 bắt đầu. (F1)

Vẻ ngoài "vô duyên" của chiếc xe thực chất là giải pháp mà đội ngũ thiết kế của Ferrari sử dụng nhằm đáp ứng các quy định mới của F1 về việc tăng diện tích khu vực bao quanh buồng lái (được áp dụng cho năm 1996). Những quy định này được đưa ra để bảo vệ đầu tay đua tốt hơn. Trong khi các đội khác tận dụng một lỗ hổng trong quy định để hạn chế việc phải tăng diện tích bề mặt, thì Ferrari lại diễn giải luật theo đúng nghĩa đen.

Trên thực tế, họ thậm chí còn mở rộng vòm buồng lái cao hơn yêu cầu của quy định. Thiết kế này giúp "quét" luồng không khí đến cánh sau tốt hơn. Tuy nhiên, sau đó họ phát hiện ra rằng việc điều hướng này đã cản trở âm thanh của hộp gió động cơ (engine airbox) và gây ảnh hưởng đến công suất. Và người ta thường thấy Schumacher lái xe với tư thế nghiêng đầu để giảm thiểu vấn đề này.

Một đặc điểm khác thường khác là cách bố trí sidepod được nhà khí động học trưởng Tony Tyler áp dụng. Chúng được thiết kế cao và hẹp, được đặt phía sau người lái và không tiếp giáp với sàn như trên các thiết kế thông thường hơn.

Để ý chiếc F310, chúng ta có thể thấy cặp sidepod cao và hẹp một cách khác thường.
Để ý chiếc F310, chúng ta có thể thấy cặp sidepod cao và hẹp một cách khác thường. (F1)

Ban đầu, chiếc xe không có phần mũi cao (high nose) - vốn tại thời điểm đó đang là mốt kể từ khi Tyrrell ra mắt vào năm 1990. Khi Schumacher giành chiến thắng ấn tượng đầu tiên trên chiếc F310 tại chặng đua tại Barcelona (Tây Ban Nha) đầy mưa gió, chiếc xe vẫn có phần mũi thấp nguyên bản, với mặt dưới gần như chạm hẳn vào các bộ phận cánh trước. Thế nhưng kể từ chặng đua tại Canada trở đi, mũi của xe được nâng cao lên một cách bình thường hơn.

Ngoài ra, xe cũng có vô vàn chi tiết sáng tạo - những thứ rất đặc trưng của Barnard. Ví dụ, đây là mẫu xe đua đầu tiên không có panel tách rời cho bảng điều khiển, tất cả các nút xoay và công tắc đều được tích hợp vào chính vô lăng.

Kiểu thiết kế gắn hết toàn bộ nút xoay và công tắc trên vô lăng là một phong cách phát minh điển hình của John Barnard.
Kiểu thiết kế gắn hết toàn bộ nút xoay và công tắc trên vô lăng là một phong cách phát minh điển hình của John Barnard. (F1)

Về sau, kiểu thiết kế vô lăng này đã nhanh chóng trở thành tiêu chuẩn, vì chúng giúp cải thiện đáng kể khả năng hiển thị thông tin cho tay đua. Ngoài ra, F310 cũng là chiếc xe đầu tiên sử dụng một cơ cấu chấp hành thủy lực dạng quay (rotary hydraulic actuator) để chuyển số, thay cho các piston và thanh gạt số tách rời. Điều này có nghĩa là cơ cấu có ít bộ phận hơn và xe sang số nhanh hơn.

F310 chắc chắn không phải là một chiếc xe thảm họa, khi mà nó đã giành chiến thắng trong ba cuộc đua của mùa giải. Chỉ với thành tích đó, Schumacher thậm chí còn giành nhiều chiến thắng hơn những gì mà Gerhard Berger và Jean Alesi cộng lại đã giành được trong giai đoạn 1994-1995.

Nhưng nó không phải là một chiếc xe tuyệt vời. Thành tích của F310 có được thực ra đa phần là nhờ tài năng của tay đua cầm lái - Michael Schumacher. Còn so với chiếc Williams FW18 của mùa giải năm đó (do nhà thiết kế huyền thoại Adrian Newey tạo ra) thì đơn giản nó chưa là gì cả!

Chiếc Williams FW18 (trước) do tay đua Damon Hill cầm lái dẫn trước chiếc F310 của Schumacher (sau) tại Monaco 1996.
Chiếc Williams FW18 (trước) do tay đua Damon Hill cầm lái dẫn trước chiếc F310 của Schumacher (sau) tại Monaco 1996. (F1)