Trong lịch sử hơn bảy thập kỷ của Formula One, không phải chức vô địch nào cũng được định đoạt từ sớm. Có những mùa giải mà cán cân quyền lực đảo chiều ở phút chót, nơi một tay đua tưởng chừng đã nắm chắc thất bại trong tay lại bất ngờ trỗi dậy, từng bước thu hẹp khoảng cách để rồi lên ngôi vô địch trong gang tấc - đôi khi chỉ cách đối thủ vỏn vẹn một điểm.
Hãy cùng nhìn lại những cuộc lội ngược dòng ngoạn mục và kịch tính nhất mà làng đua xe tốc độ từng chứng kiến.
James Hunt - 1976
Mùa giải 1976 có lẽ là một trong những mùa giải nổi tiếng nhất lịch sử F1, đánh dấu cuộc so kè vô địch huyền thoại giữa James Hunt và Niki Lauda.
Dù Lauda có vẻ là ứng viên hàng đầu ở giai đoạn đầu mùa giải khi bước vào GP Đức - chặng thứ 10 trong tổng số 16 chặng với khoảng cách dẫn trước 23 điểm so với Hunt. Cục diện đã thay đổi hoàn toàn khi tay đua người Áo gặp phải một tai nạn hỏa hoạn kinh hoàng tại Nurburgring, khiến ông bị bỏng nặng.
Sau một cuộc hồi phục đáng kinh ngạc, trở lại đường đua chỉ hai tháng sau đó khi mùa giải còn bốn chặng cuối, Lauda vẫn dẫn trước Hunt ba điểm khi bước vào chặng cuối cùng tại Nhật Bản.
Nhưng khi cơn mưa như trút nước đổ xuống Fuji (Nhật Bản) khiến Lauda quyết định rút lui khỏi cuộc đua, vị trí thứ ba của Hunt đã đủ để giúp ông giành lấy chức vô địch thế giới đầu tiên và duy nhất trong sự nghiệp.
Keke Rosberg - 1982
Khi mùa giải F1 1982 đã đi qua hơn hai phần ba chặng đường, Keke Rosberg chỉ đứng thứ năm trên bảng xếp hạng với 23 điểm, trong khi Didier Pironi dẫn đầu với 39 điểm. Pironi cùng những đối thủ cạnh tranh gần nhất là John Watson, Alain Prost và Lauda, mỗi người đều đã giành được hai chiến thắng chặng đua, trong khi Rosberg vẫn chưa có nổi một chiến thắng nào.
Tuy nhiên, khi Pironi gặp chấn thương trong một vụ tai nạn tại GP Đức, sự cố cuối cùng đã chấm dứt sự nghiệp F1 của ông. Rosberg dần dần thu hẹp khoảng cách trong cuộc đua vô địch. Sau khi phá dớp bằng chiến thắng tại Dijon, ông bước vào chặng cuối mùa giải với lợi thế chín điểm trước đối thủ gần nhất là Watson.
Trong khi Watson về đích ở vị trí thứ hai tại GP Ceasars Palace (Las Vegas), vị trí thứ năm của Rosberg đã là quá đủ để giúp tay đua người Phần Lan giành lấy chức vô địch tay đua duy nhất trong sự nghiệp.
Kimi Raikkonen - 2007
Một trong những cú lội ngược dòng đáng nhớ nhất về chức vô địch đến vào năm 2007, mùa giải nổi tiếng với cuộc chiến nội bộ đầy căng thẳng tại McLaren giữa tân binh Lewis Hamilton và nhà vô địch thế giới hai lần Fernando Alonso.
Hamilton dẫn đầu bảng xếp hạng khi mùa giải còn năm chặng, với 84 điểm, bỏ xa Alonso năm điểm và hơn vị trí thứ ba của Felipe Massa tới 15 điểm. Đứng ở vị trí thứ tư là Kimi Raikkonen với 68 điểm. Tay đua người Phần Lan khi đó đã giành được ba chiến thắng chặng đua trong mùa giải đầu tiên khoác áo Ferrari.
Dù thêm một chiến thắng tại Bỉ giúp Raikkonen thu hẹp khoảng cách, Hamilton và Alonso vẫn dẫn trước khi mùa giải chỉ còn hai chặng đua. Nhưng khi Hamilton lần đầu tiên phải bỏ cuộc trong sự nghiệp F1 tại vòng áp chót ở Trung Quốc sau khi mắc kẹt tại bãi sỏi ở lối vào pit trong điều kiện đường ướt, Raikkonen giành chiến thắng và thu hẹp khoảng cách với Hamilton xuống chỉ còn bảy điểm trong cuộc đua vô địch.
Tay đua được mệnh danh là "Người băng" (The Iceman) tiếp tục giành chiến thắng tại chặng cuối mùa giải - GP Brazil, trong khi Alonso và Hamilton lần lượt về đích ở vị trí thứ ba và thứ bảy. Điều này giúp Raikkonen giành lấy chức vô địch, chỉ hơn đúng một điểm so với bộ đôi của nhà McLaren.
Sebastian Vettel - 2012
Người hiểu rõ nhất về những màn lội ngược dòng có lẽ là Sebastian Vettel. Năm 2010, anh giành chức vô địch thế giới đầu tiên trong sự nghiệp, trong một mùa giải chứng kiến nhiều thay đổi đáng chú ý, trong đó có hệ thống tính điểm mới: tay đua chiến thắng mỗi chặng được trao 25 điểm. Vettel đã lật ngược lợi thế mà Hamilton từng nắm giữ để lên ngôi vô địch, chỉ hơn Fernando Alonso vỏn vẹn bốn điểm.
Nhưng xét về mức độ kịch tính của một cú trở lại ngoạn mục, mùa giải 2012 mới thực sự đáng nhớ nhất. Khởi đầu đầy biến động của mùa giải chứng kiến bảy tay đua khác nhau giành chiến thắng ở bảy chặng đua mở màn, trong đó có một chiến thắng thuộc về Vettel.
Trong khi đó, Alonso dần xây dựng khoảng cách dẫn đầu trên bảng xếp hạng, và khi mùa giải còn tám chặng, anh có 164 điểm so với 140 điểm của Vettel. Tay đua người Đức sau đó đã củng cố cuộc đua bằng chuỗi bốn chiến thắng liên tiếp ở giai đoạn cuối mùa giải, giúp anh dẫn trước Alonso 13 điểm khi bước vào chặng chung kết tại Brazil.
Lợi thế đó tưởng chừng đã tan biến chỉ vài khoảnh khắc sau khi cuộc đua bắt đầu, khi Vettel tụt xuống cuối bảng xếp hạng sau va chạm với Bruno Senna ngay vòng đầu tiên. Dù xe bị hư hỏng và phải trải qua một lần pit-stop kéo dài giữa lúc trời đổ mưa, tay đua của Red Bull cuối cùng vẫn cán đích ở vị trí thứ sáu và vừa đủ để vượt qua Alonso để giành chức vô địch với cách biệt ba điểm.
Lewis Hamilton - 2014
Dù không phải là cú lội ngược dòng có khoảng cách điểm số lớn nhất, cuộc đua vô địch năm 2014 vẫn rất đáng chú ý. Bên cạnh cú trở lại đầy kịch tính của Hamilton, đây cũng là năm đầu tiên đánh dấu cuộc ganh đua nội bộ khốc liệt giữa tay đua người Anh và đồng đội tại Mercedes - Nico Rosberg.
Ban đầu, Hamilton có khởi đầu tốt hơn trong bộ đôi nhà Mercedes, giành chiến thắng bốn trong năm chặng đua mở màn, nhưng Rosberg đã lấy lại đà để có vị trí dẫn đầu bảng xếp hạng sau chiến thắng tại Monaco. Từ đó, Hamilton dần tụt lại sau đồng đội và khi mùa giải bước vào kỳ nghỉ hè, Rosberg đang dẫn trước 11 điểm.
Dù Daniel Ricciardo giành chiến thắng khi mùa giải trở lại tại Spa-Francorchamps (Bỉ), Hamilton đã có một cuộc trỗi dậy ấn tượng và giành chiến thắng sáu trong bảy chặng đua còn lại.
Rosberg vẫn còn cơ hội cạnh tranh chức vô địch cho đến tận chặng cuối mùa giải tại Abu Dhabi, nhưng sự cố với chiếc xe đã khiến anh tụt xuống vị trí thứ 14 chung cuộc, trong khi Hamilton đã ấn định chức vô địch thế giới thứ hai của mình bằng một chiến thắng chặng đua.
Vinh danh những tay đua lỡ hẹn với ngôi vương F1
Không phải cứ tài năng xuất chúng là sẽ chạm tay vào chiếc cúp vô địch thế giới. Lịch sử F1 ghi nhận không ít tay đua sở hữu kỹ năng đua xe đỉnh cao, nhiều chiến thắng chặng đua, nhưng vì đủ mọi lý do từ vận rủi, sự nghiệp lỡ dở, cho đến việc chỉ đơn giản là sinh ra cùng thời với những huyền thoại khác khiến họ bỏ lỡ danh hiệu Nhà vô địch Thế giới.
Sir Stirling Moss - từ 1955 đến 1958
Không ai gắn liền với danh xưng này hơn Stirling Moss. Trong sự nghiệp kéo dài từ 1951 đến 1961, huyền thoại người Anh đã tham dự 66 chặng đua và giành 16 chiến thắng cùng bốn đội đua khác nhau: Mercedes, Maserati, Vanwall và Lotus. Điều đáng kinh ngạc hơn cả là ông về nhì trên bảng xếp hạng tổng liên tiếp bốn năm từ 1955 đến 1958, rồi tiếp tục về thứ ba trong ba năm sau đó. Đây là một chuỗi thành tích ổn định đến mức phi lý, nhưng chức vô địch vẫn luôn lửng lơ ngoài tầm với.
David Coulthard - 2001
Trải qua 15 năm sự nghiệp khoác áo những đội đua tên tuổi như Williams, McLaren và Red Bull, David Coulthard giành được 13 chiến thắng chặng đua. Nhưng vấn đề của ông không nằm ở tài năng, mà ở thời điểm: ông luôn phải làm "người thứ hai" bên cạnh những đồng đội đẳng cấp thế giới như Mika Hakkinen, Kimi Raikkonen và Damon Hill. Thành tích tốt nhất của ông đến vào năm 2001, khi ông về nhì trên bảng tổng sắp, kém Michael Schumacher tới 58 điểm - một khoảng cách đủ để nói lên tất cả về giai đoạn Ferrari và Schumacher thống trị tuyệt đối làng đua xe.
Felipe Massa - 2008
Không thể không nhắc đến Felipe Massa và mùa giải 2008, khi anh đã ăn mừng chức vô địch trong đúng vài giây ngắn ngủi ngay tại quê nhà Brazil, trước khi Lewis Hamilton vượt qua Timo Glock ở khúc cua cuối cùng của chặng đua cuối mùa để giành lấy chức vô địch với cách biệt chỉ nửa điểm. Đó là một trong những cái kết nghẹt thở và tàn khốc nhất lịch sử môn thể thao này.
Lewis Hamilton - 2021
Nếu phải chọn ra mùa giải gây tranh cãi nhất lịch sử F1 hiện đại, phần lớn người hâm mộ sẽ không ngần ngại gọi tên 2021. Suốt cả năm, Lewis Hamilton và Max Verstappen lao vào một cuộc đối đầu nảy lửa chưa từng có, để rồi bước vào chặng cuối cùng tại Abu Dhabi với số điểm ngang bằng nhau là 369,5 điểm. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử hiện đại của môn thể thao này, chức vô địch được định đoạt hoàn toàn bởi kết quả của đúng một chặng đua duy nhất.
Kịch bản tưởng như đã an bài khi Hamilton đang dẫn đầu với khoảng cách thoải mái cho đến vòng thứ 53 trong tổng số 58 vòng đua, thì một vụ tai nạn của Nicholas Latifi khiến safety car xuất hiện trên đường đua. Đây chính là bước ngoặt định đoạt cả mùa giải: trong khi Verstappen vào pit đổi sang lốp soft mới, Hamilton vẫn tiếp tục thi đấu với bộ lốp hard đã sử dụng từ trước đó khá lâu. Sau một loạt quyết định gây tranh cãi dữ dội từ ban điều hành đua liên quan đến việc cho phép các xe bị bắt vòng thoát khỏi vị trí giữa hai xe dẫn đầu, cuộc đua rốt cuộc chỉ còn lại đúng một vòng đua để phân định tất cả.
Và ngay tại khúc cua số 5 của vòng đua định mệnh đó, Verstappen đã thực hiện cú vượt quyết định, tước đi giấc mơ có được chức vô địch thế giới thứ tám kỷ lục của Hamilton. Kết quả cuối cùng, Verstappen giành chiến thắng chặng đua và lên ngôi vô địch lần đầu tiên trong sự nghiệp, chỉ với cách biệt 2,2 giây khi xe qua vạch đích.
Với Hamilton, đó là nỗi tiếc nuối đặc biệt lớn: chỉ cần giữ vững vị trí dẫn đầu trong đúng một vòng đua cuối cùng, anh đã có thể vượt qua Michael Schumacher để trở thành tay đua có nhiều chức vô địch nhất lịch sử F1. Nhưng số phận - cùng với một quyết định gây tranh cãi bậc nhất trong lịch sử môn thể thao này đã khiến giấc mơ đó mãi mãi dừng lại chỉ cách đích đến đúng một vòng đua.
Max Verstappen - 2025
Nếu năm 2025 có một câu chuyện xứng đáng được kể lại nhiều lần trong tương lai, thì đó chính là hành trình bám đuổi chức vô địch của Max Verstappen. Ở giai đoạn giữa mùa giải, tay đua bốn lần vô địch thế giới của Red Bull từng bị bỏ lại phía sau với khoảng cách lên tới 104 điểm so với người dẫn đầu là Oscar Piastri - một khoảng cách tưởng chừng như đã đặt dấu chấm hết cho cơ hội bảo vệ ngôi vương. Nhưng rồi Verstappen tạo nên một trong những cuộc trỗi dậy ấn tượng nhất lịch sử F1: một chuỗi phong độ rực rỡ ở nửa sau mùa giải đã giúp anh thu hẹp khoảng cách 104 điểm xuống chỉ còn 12 điểm khi bước vào chặng đua cuối cùng tại Abu Dhabi.
Và tại chính chặng đua định đoạt số phận chức vô địch đó, Verstappen đã làm đúng những gì cần làm: xuất phát từ pole và giành chiến thắng thuyết phục với cách biệt hơn 12 giây. Đó là chiến thắng thứ tám trong mùa giải, đồng thời cũng là chiến thắng thứ 71 trong sự nghiệp của anh. Nhưng phong độ hủy diệt ấy vẫn chưa đủ, bởi người dẫn đầu trên bảng xếp hạng lúc đó là Lando Norris chỉ cần về đích ở vị trí thứ ba để chính thức có lần đầu tiên lên ngôi vô địch và tay đua số 4 đã làm được đúng như vậy khi khép lại mùa giải với 423 điểm, hơn Verstappen vỏn vẹn hai điểm.
Đó là một trong những chức vô địch hụt đau đớn và kịch tính nhất trong lịch sử gần đây của môn thể thao này. Không phải vì Verstappen thi đấu tệ, mà chính vì anh đã làm quá tốt trong giai đoạn nước rút, đủ để biến một cuộc đua tưởng như đã an bài từ giữa mùa giải trở thành một trong những cuộc rượt đuổi nghẹt thở nhất mọi thời đại, dù cuối cùng vẫn không thể giành lấy vinh quang sau cùng.
