Mohammed Ben Sulayem có thể tiếp tục giữ chức Chủ tịch FIA – cơ quan quản lý cao nhất của môn đua xe thể thao trong thời gian không giới hạn, sau khi quy định giới hạn nhiệm kỳ đối với vị trí quyền lực này được bãi bỏ.
Theo đó, các chủ tịch FIA sẽ không còn bị giới hạn tối đa ba nhiệm kỳ, mỗi nhiệm kỳ kéo dài bốn năm, sau khi đề xuất sửa đổi điều lệ do chính Ben Sulayem đưa ra được các câu lạc bộ thành viên thông qua.
Tháng 12/2025, Ben Sulayem tái đắc cử mà không có đối thủ. Nguyên nhân là các quy định và thủ tục bầu cử khi đó khiến việc một ứng viên khác ra tranh cử gần như không thể thực hiện.
Trong thời gian lãnh đạo FIA, Ben Sulayem cũng mở rộng quyền lực của mình bằng cách tăng quyền ngăn chặn các đối thủ tranh cử chức chủ tịch, đồng thời có thêm quyền bổ nhiệm thành viên vào các cơ quan chủ chốt của FIA. Những thay đổi này giúp củng cố đáng kể quyền kiểm soát của ông đối với tổ chức.
Người phát ngôn của FIA cho biết:
"Điều lệ FIA đã được cập nhật nhằm thống nhất quy định về giới hạn nhiệm kỳ giữa tất cả các cơ quan của FIA, phù hợp với Hội đồng Thế giới (World Councils) và Thượng viện FIA (Senate). Các sửa đổi được thông qua với đa số áp đảo tại Đại hội đồng bất thường. Các cơ quan của FIA vẫn có toàn quyền dân chủ trong việc bầu chọn những người mà họ cho là phù hợp để đảm nhiệm các chức vụ."
Sau khi xóa bỏ quy định giới hạn nhiệm kỳ vốn được người tiền nhiệm Jean Todt ban hành, có tin đồn rằng Ben Sulayem (hiện 64 tuổi) còn dự định bãi bỏ cả quy định giới hạn độ tuổi, vốn cấm những người trên 70 tuổi ra tranh cử chức chủ tịch FIA.
Đây chỉ là diễn biến mới nhất trong hàng loạt tranh cãi khiến nhiều người đặt câu hỏi về việc liệu cựu tay đua rally Ben Sulayem có thực sự phù hợp để lãnh đạo FIA hay không.
Dưới sự điều hành của ông, FIA nhiều lần vấp phải phản ứng từ các tay đua F1. Tổ chức này từng đe dọa cấm thi đấu đối với các tay đua liên tục chửi thề, đồng thời siết chặt quy định cấm đeo trang sức khi thi đấu.
Bên cạnh đó, nhiều quan chức cấp cao của FIA đã bị miễn nhiệm trong nhiệm kỳ của Ben Sulayem. Bản thân ông cũng từng bị chỉ trích vì những phát ngôn trong quá khứ bị cho là mang tính xúc phạm phụ nữ, khi bình luận về trí tuệ của họ, cũng như vì nhận định rằng mức định giá của Formula 1 là "bị thổi phồng".
Ngoài ra, Ben Sulayem từng bị điều tra do bị cáo buộc can thiệp vào các quyết định của ban điều hành một chặng đua F1. Tuy nhiên, sau quá trình điều tra, ông đã được kết luận không có sai phạm và được minh oan.
Ngay cả Phó Chủ tịch FIA, Robert Reid – cựu đồng lái của Ben Sulayem từng vô địch giải đua xe Rally thế giới (WRC) cũng đã từ chức vào năm ngoái.
Khi đó, Reid tuyên bố:
"Khi nhận nhiệm vụ này, tôi muốn phục vụ các thành viên của FIA, chứ không phải phục vụ quyền lực. Tôi đã chứng kiến những nguyên tắc mà chúng tôi cam kết gìn giữ dần bị xói mòn theo thời gian."
Khoảng cùng thời điểm đó, David Richards, Chủ tịch Motorsport UK – cơ quan quản lý đua xe thể thao của Vương quốc Anh đã gửi một bức thư gây chấn động tới các thành viên. Trong thư, ông cáo buộc FIA áp đặt một quy định chẳng khác nào "lệnh bịt miệng" đối với các nhân vật cấp cao trong làng đua xe, bao gồm cả chính ông. Richards cũng là thành viên của Hội đồng Thể thao Đua xe Thế giới (FIA World Motor Sport Council) – cơ quan chịu trách nhiệm ban hành các quy định và tiêu chuẩn cho các giải đua xe thể thao quốc tế.
5 năm Ben Sulayem lãnh đạo FIA là quãng thời gian đầy biến động và tranh cãi. Dưới đây là những vụ việc đã góp phần tạo nên danh tiếng gây nhiều tranh cãi của ông.
Tân chủ tịch FIA - Tháng 11/2021
Sau 12 năm FIA được điều hành theo phong cách đồng thuận của người tiền nhiệm Jean Todt, Mohammed Ben Sulayem lên nắm quyền chủ tịch FIA ngay sau chặng đua Grand Prix Abu Dhabi 2021 đầy tranh cãi.
Nhiệm vụ đầu tiên (và cũng là nhiệm vụ đầy khó khăn) của Ben Sulayem là giải quyết những hệ lụy sau chặng đua tại Abu Dhabi (UAE) năm 2021 và đưa FIA trở lại ổn định. Thế nhưng, ngay trong buổi họp báo đầu tiên trên cương vị chủ tịch, ông đã tạo ra một làn sóng tranh cãi mới.
Đêm đó, Lewis Hamilton và trưởng đội Mercedes - Toto Wolff đã tẩy chay lễ trao giải của FIA để phản đối những gì xảy ra tại Abu Dhabi. Hành động này vi phạm quy định của FIA, vốn yêu cầu ba tay đua dẫn đầu bảng xếp hạng cá nhân và đội đua vô địch thế giới phải có mặt tại buổi lễ.
Không ngoài dự đoán, Ben Sulayem được hỏi liệu Hamilton có bị xử phạt vì vi phạm quy định hay không. Thay vì xoa dịu căng thẳng, ông trả lời:
"Chúng ta phải tuân thủ các quy định của mình. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là chúng ta không muốn một nhà vô địch cảm thấy tích cực về môn thể thao này. Đối xử tử tế với mọi người thì rất dễ. Nhưng nếu có bất kỳ hành vi vi phạm nào, sẽ không có chuyện được bỏ qua."
Cuối cùng, FIA không đưa ra bất kỳ hình thức xử phạt nào đối với Hamilton. Tuy nhiên, vụ việc được xem là dấu hiệu báo trước cho hàng loạt tranh cãi sẽ xảy ra trong những tháng tiếp theo dưới thời Ben Sulayem.
Hệ lụy từ GP Abu Dhabi - Tháng 1/2022
Những lo ngại về cách FIA xử lý hệ lụy sau chặng đua GP Abu Dhabi 2021 ngày càng gia tăng.
Hành động cuối cùng của Jean Todt trên cương vị chủ tịch FIA là mở một cuộc điều tra về vụ việc. Tuy nhiên, phải mất hai tháng, FIA mới có động thái chính thức đầu tiên khi miễn nhiệm giám đốc đường đua - Michael Masi và công bố kế hoạch cải tổ bộ phận điều hành các chặng đua (Race Control). Sau đó, phải thêm một tháng nữa, báo cáo điều tra mới được công bố.
Bản báo cáo kết luận rằng đã xảy ra "sai sót do con người" (human error) và cho rằng Michael Masi đã không điều hành quy trình xe an toàn (Safety Car) theo đúng quy định.
Tuy nhiên, nhiều người cho rằng những kết luận này quá hời hợt, không giải thích đầy đủ nguyên nhân cốt lõi của sự việc và không thực sự làm rõ điều gì đã xảy ra tại chặng đua GP Abu Dhabi 2021.
Tranh cãi với Hamilton khi FIA siết chặt quy định về việc đeo trang sức - Tháng 4/2022
FIA quyết định mạnh tay thực thi quy định cấm các tay đua đeo trang sức và mặc đồ lót không đúng tiêu chuẩn trong khi thi đấu. Dù những quy định này đã tồn tại từ trước, chúng dường như không được áp dụng nghiêm túc trong nhiều năm. Mãi đến chặng Grand Prix Úc, FIA mới đưa vấn đề này ra thực thi quyết liệt và cho biết đây là yêu cầu của giám đốc đường đua mới - Niels Wittich. Tuy nhiên, trong paddock, nhiều người cho rằng chính Mohammed Ben Sulayem mới là người đứng sau thúc đẩy quyết định này.
Hệ quả có thể đoán trước là một cuộc đối đầu với Lewis Hamilton. Tay đua người Anh cho biết chiếc khuyên mũi của anh không thể tháo ra một cách dễ dàng, trong khi FIA vẫn khẳng định mọi quy định đều phải được tuân thủ.
Cuối cùng, hai bên đạt được một giải pháp tạm thời khi FIA nhiều lần cấp giấy miễn trừ y tế cho nhà vô địch thế giới bảy lần. Vấn đề chỉ thực sự khép lại tại Grand Prix Anh vào tháng Bảy, khi Hamilton xác nhận rằng anh đã tháo chiếc khuyên mũi.
FIA và Formula 1 bất đồng về việc tăng số lượng cuộc đua Sprint - Tháng 4/2022
Ben Sulayem đã ngăn chặn một thỏa thuận mà tất cả các đội đua và Formula 1 đều đã nhất trí, nhằm tăng số lượng cuộc đua Sprint trong mùa giải 2023 từ ba lên sáu.
Trước công chúng, ông giải thích rằng FIA cần thêm thời gian để đánh giá tác động của việc tăng số lượng Sprint đối với khối lượng công việc của bộ phận điều hành cuộc đua (Race Control).
Tuy nhiên, ngay sau đó, nhiều đội đua tiết lộ rằng Ben Sulayem thực chất đã yêu cầu Formula 1 tăng khoản phí phải trả cho FIA để tổ chức các tuần đua có Sprint.
Khi đó, truyền thông đã nhận định:
"Đây có thể là cuộc đối đầu đầu tiên trong số nhiều cuộc đối đầu giữa Formula 1 và FIA."
Đến khi mùa giải 2023 khởi tranh, lịch thi đấu cuối cùng vẫn bao gồm sáu cuộc đua Sprint - đúng như đề xuất ban đầu của Formula 1.
Tranh cãi leo thang sau cuộc phỏng vấn đầu tiên trên cương vị chủ tịch - Tháng 6/2022
Trong cuộc phỏng vấn đầu tiên trên cương vị chủ tịch FIA, Ben Sulayem dường như cho thấy ông không ủng hộ việc các tay đua lên tiếng về các vấn đề chính trị và xã hội.
"Niki Lauda và Alain Prost chỉ tập trung vào việc đua xe", Ben Sulayem nói. "Còn bây giờ, Sebastian Vettel thì đạp chiếc xe đạp mang màu cờ cầu vồng, Lewis Hamilton thì tích cực đấu tranh vì nhân quyền, còn Lando Norris thì lên tiếng về sức khỏe tinh thần."
"Ai cũng có quyền có quan điểm riêng. Nhưng theo tôi, vấn đề là liệu chúng ta có nên liên tục áp đặt những niềm tin hay quan điểm cá nhân đó lên môn thể thao này hay không. Tôi đến từ nền văn hóa Ả Rập. Tôi là một người Hồi giáo và làm việc trong môi trường quốc tế. Tôi không áp đặt niềm tin của mình lên bất kỳ ai. Tuyệt đối không. Chưa bao giờ."
FIA và Formula 1 tiếp tục đối đầu - Tháng 8/2022
Những tranh cãi tiếp tục nối tiếp nhau khi Ben Sulayem can thiệp vào vấn đề "porpoising" (lướt cá heo) trên thế hệ xe F1 sử dụng hiệu ứng mặt đất (ground effect) mới.
FIA coi đây là vấn đề liên quan đến sức khỏe và sự an toàn của các tay đua, sau khi nhiều người phản ánh rằng hiện tượng chiếc xe nảy liên tục ở tốc độ cao, khiến gầm xe đập mạnh xuống mặt đường, gây đau đớn đáng kể cho tay đua.
Tuy nhiên, động thái này khiến Red Bull không hài lòng. Đội đua này hầu như không bị ảnh hưởng bởi hiện tượng porpoising và cho rằng nếu FIA thay đổi quy định để khắc phục vấn đề, Mercedes – đội chịu ảnh hưởng nặng hơn sẽ là bên được hưởng lợi nhiều nhất.
Không dừng lại ở đó, Ben Sulayem còn tự ý công bố lịch thi đấu Formula 1 mùa giải 2023 sớm hơn dự kiến, mà không thông báo trước cho Chủ tịch kiêm CEO Formula 1 - Stefano Domenicali hoặc các đội đua, mặc dù Formula 1 mới là đơn vị chịu trách nhiệm xây dựng lịch thi đấu, còn FIA chỉ có vai trò phê chuẩn.
Tranh cãi về giới hạn chi tiêu - Tháng 10/2022
Khi mùa giải Formula 1 năm 2022 bước vào giai đoạn cuối, những tranh cãi xung quanh FIA và Ben Sulayem không những không lắng xuống mà còn ngày càng gia tăng.
Red Bull được xác định là đội đua duy nhất vi phạm quy định về giới hạn chi tiêu (cost cap) trong mùa giải 2021. Theo quy định tài chính của FIA, đội đua này được phép đàm phán với FIA để thống nhất hình thức xử phạt.
Khi án phạt được công bố, nhiều người cho rằng Red Bull đã được xử lý quá nhẹ tay. Hình phạt bao gồm một khoản tiền phạt và việc bị cắt giảm thời lượng thử nghiệm khí động học (aerodynamic testing).
Ông Christian Horner - trưởng đội đua Red Bull lúc bấy giờ lại mô tả việc bị cắt giảm thời lượng thử nghiệm khí động học là "một tổn thất vô cùng lớn".
Trong khi đó, Ferrari cho rằng mức xử phạt này vẫn chưa đủ nghiêm khắc.
Cấm các tay đua công khai bày tỏ quan điểm - Tháng 12/2022
Vào cuối năm 2022, FIA đã bổ sung một điều khoản mới vào Bộ luật Thể thao Quốc tế (International Sporting Code), cấm các tay đua đưa ra "những tuyên bố hoặc bình luận mang tính chính trị, tôn giáo hoặc quan điểm cá nhân" nếu chưa có sự cho phép bằng văn bản của FIA.
Động thái này khiến nhiều người có cảm giác rằng Ben Sulayem đang tìm cách "bịt miệng" các tay đua, không cho họ tự do bày tỏ quan điểm.
Ban đầu, FIA không giải thích rõ điều khoản mới này có ý nghĩa gì hoặc vì sao nó được bổ sung. Vì vậy, khi mùa giải tiếp theo bắt đầu, nhiều tay đua đã công khai phản đối, trong đó có Max Verstappen, Alex Albon và Valtteri Bottas.
Sau đó, FIA đã công bố một tài liệu dài ba trang để làm rõ quy định.
Theo FIA, các tay đua vẫn được quyền bày tỏ quan điểm về các vấn đề chính trị, tôn giáo hoặc cá nhân, miễn là việc đó diễn ra ngoài phạm vi của một giải đấu quốc tế và trong không gian riêng của họ.
Điều này bao gồm việc phát biểu trên mạng xã hội, cũng như trong các cuộc phỏng vấn hoặc họp báo.
FIA cũng nhấn mạnh rằng các sự kiện thuộc khuôn khổ giải đấu không nên bị sử dụng làm diễn đàn để vận động cho các mục tiêu hoặc quan điểm quốc tế.
Theo quy định mới, các tay đua không được phép đưa ra những phát biểu mang tính chính trị, tôn giáo hoặc quan điểm cá nhân nếu vi phạm nguyên tắc trung lập, trong các thời điểm như:
- Lễ diễu hành giới thiệu các tay đua trước cuộc đua (Drivers' Parade).
- Nghi thức cử quốc ca.
- Lễ trao giải trên podium.
- Phòng nghỉ của ba tay đua dẫn đầu sau cuộc đua (Cool-down Room).
Bộ phận điều hành cuộc đua (Race Control) - Xuyên suốt mùa 2022
Xuyên suốt mùa giải 2022, bộ phận Race Control của FIA cũng liên tục vấp phải những lời phàn nàn về cách điều hành các chặng đua.
Những tranh cãi bao gồm việc từ chối lắp đặt rào chắn bảo vệ tại một khúc cua ở Miami (Mỹ), nơi đã xảy ra hai vụ tai nạn, xử lý lúng túng quy trình xuất phát tại Monaco, không thể nối lại chặng đua Grand Prix Ý sau khi xe an toàn (Safety Car) xuất hiện, và nghiêm trọng nhất là đưa một xe cứu hộ ra đường đua tại Suzuka (Nhật Bản) trong điều kiện tầm nhìn gần như bằng không.
Quyết định cuối cùng đặc biệt gây phẫn nộ, bởi nó gợi lại ký ức về vụ tai nạn thảm khốc của Jules Bianchi tại chính trường đua Suzuka tám năm trước. Khi đó, chiếc xe của Bianchi đã đâm vào một chiếc xe cẩu đang làm nhiệm vụ trên đường đua trong điều kiện mưa lớn, khiến anh bị chấn thương sọ não nghiêm trọng và sau đó qua đời.
FIA ủng hộ Andretti gia nhập Formula 1 - Tháng 1/2023
Mâu thuẫn giữa Ben Sulayem và Formula 1 (FOM) bộc lộ rõ trong vấn đề Andretti xin gia nhập F1.
Ben Sulayem đã công khai ủng hộ đề xuất của đội đua do Michael Andretti dẫn dắt nhằm trở thành đội đua thứ 11 trên grid tại Formula 1. FIA sau đó cũng phê duyệt đơn đăng ký của Andretti.
Tuy nhiên, đến đầu năm 2024, Formula 1 đã bác bỏ hồ sơ này. Quyết định đó phản ánh sự phản đối rộng rãi từ các đội đua hiện có, bởi họ không muốn phải chia sẻ nguồn doanh thu thương mại với thêm một đội đua mới.
Sau đó, dự án được tái cấu trúc và đổi hướng, với Cadillac trở thành đơn vị đứng đầu. Cuối cùng, đội đua này chính thức gia nhập Formula 1 từ mùa giải 2026.
Ben Sulayem đặt câu hỏi về giá trị của Formula 1 - Tháng 1/2023
Đối với Formula 1, một công ty niêm yết trên sàn chứng khoán, các vấn đề liên quan đến tài chính và định giá doanh nghiệp chịu sự điều chỉnh chặt chẽ của pháp luật.
Vì vậy, Ben Sulayem đã khiến ban lãnh đạo Formula 1 vô cùng tức giận khi đăng một loạt bài viết trên mạng xã hội để phản hồi một bản tin cho rằng quỹ đầu tư công Saudi Arabia (Saudi Arabia's Public Investment Fund – PIF) từng đề nghị mua Formula 1 với giá 20 tỷ USD, nhưng thương vụ đã không thành công.
Ben Sulayem gọi mức định giá này là "mức giá được cho là đã bị thổi phồng", đồng thời viết thêm:
"Bất kỳ bên nào có ý định mua Formula 1 cũng nên cân nhắc một cách tỉnh táo, đặt lợi ích lâu dài của môn thể thao này lên hàng đầu và đưa ra một kế hoạch rõ ràng, bền vững, chứ không chỉ đơn giản là mang theo thật nhiều tiền."
Những phát biểu này nhanh chóng vấp phải phản ứng từ đội ngũ luật sư của Formula 1.
Trong một bức thư gửi tới FIA, phía Formula 1 cho rằng các bài đăng của Ben Sulayem "can thiệp vào các quyền của chúng tôi theo cách không thể chấp nhận được", đồng thời cảnh báo rằng ông có thể phải đối mặt với "những hậu quả về mặt pháp lý và quy định".
Các luật sư cũng nhấn mạnh rằng:
"Việc bình luận về giá trị của một công ty niêm yết hoặc các công ty con của công ty đó, đặc biệt khi tuyên bố hoặc hàm ý rằng mình đang nắm giữ thông tin nội bộ, có nguy cơ gây thiệt hại đáng kể cho các cổ đông và nhà đầu tư của doanh nghiệp."
Đáp lại, người phát ngôn của FIA chỉ cho biết rằng Ben Sulayem đơn thuần bày tỏ quan điểm cá nhân của mình.
Những phát ngôn trong quá khứ bị khơi lại - Tháng 1/2023
Chỉ vài ngày sau đó, Ben Sulayem lại đối mặt với một làn sóng chỉ trích mới khi những nội dung được lưu trữ từ một trang web cũ của ông được phát hiện.
Trong đó có một phát ngôn bị đánh giá là mang tư tưởng coi thường phụ nữ, khi Ben Sulayem viết rằng:
"Tôi không thích những người phụ nữ nghĩ rằng họ thông minh hơn đàn ông, vì trên thực tế họ không phải như vậy."
Những phát biểu này đã gây thất vọng và phẫn nộ trong giới Formula 1 – môn thể thao vốn nhiều năm qua luôn tích cực thúc đẩy đa dạng, bình đẳng và hòa nhập.
Trước phản ứng dữ dội, FIA lên tiếng khẳng định rằng:
"Những phát biểu đó không phản ánh quan điểm hay niềm tin hiện tại của chủ tịch FIA."
Ben Sulayem lùi lại một bước - Tháng 2/2023
Đáp lại các quy định mới của FIA nhằm hạn chế quyền tự do phát biểu của các tay đua, CEO Formula 1 - Stefano Domenicali khẳng định rằng Formula 1 "sẽ không bao giờ bịt miệng bất kỳ ai", đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tạo điều kiện để mỗi người có một diễn đàn nhằm công khai bày tỏ quan điểm của mình.
Chưa đầy một ngày sau phát biểu của Domenicali, Chủ tịch FIA - Mohammed Ben Sulayem tuyên bố rằng ông sẽ rút khỏi việc trực tiếp tham gia điều hành các hoạt động của Formula 1.
Mức phạt dành cho các tay đua tăng gấp bốn lần - Tháng 10/2023
Các tay đua Formula 1 đã phản ứng dữ dội sau khi FIA nâng mức tiền phạt tối đa mà họ có thể phải chịu từ 288.000 USD (7,5 tỷ đồng) lên 1,1 triệu USD (khoảng 29 tỷ đồng).
George Russell - giám đốc Hiệp hội Các tay đua Grand Prix (Grand Prix Drivers' Association – GPDA) khi đó chỉ ra rằng mức phạt này cao hơn cả thu nhập một năm của nhiều tay đua F1. Anh cũng đặt câu hỏi về việc số tiền thu được từ các khoản phạt đang được sử dụng vào mục đích gì.
Russell nói:
"Trước đây, chúng tôi đã nhiều lần đề nghị FIA giải thích số tiền thu từ các khoản phạt sẽ được sử dụng như thế nào. Theo chúng tôi, khoản tiền đó cần được tái đầu tư cho các hoạt động phát triển môn đua xe từ cấp cơ sở. Nhưng cho đến nay, chúng tôi vẫn chưa nhận được bất kỳ câu trả lời nào về việc số tiền ấy đã được chi vào đâu."
Anh nói thêm:
"Chúng tôi rất mong có được sự rõ ràng và minh bạch. Nếu số tiền đó thực sự được tái đầu tư cho môn thể thao này, thì có lẽ một số tay đua có thu nhập cao cũng sẵn sàng chấp nhận nộp khoản phạt đó. Nhưng với tình hình hiện tại, mọi thứ có vẻ quá vô lý."
Được kết luận không can thiệp vào các quyết định trong cuộc đua - Tháng 3/2024
Ben Sulayem từng bị cáo buộc đã can thiệp không đúng vào các quyết định của ban điều hành cuộc đua, nhưng ông đã được kết luận không vi phạm vào đầu năm 2024.
Cáo buộc đầu tiên liên quan đến Grand Prix Ả Rập Xê-út, nơi Fernando Alonso phải chấp hành án phạt năm giây trước khi thực hiện pit stop.
Trong thời gian chờ hết năm giây, một thợ máy đã đưa kích nâng phía sau (rear jack) chạm vào phần đuôi xe. Hành động này bị cho là vi phạm quy định cấm thực hiện bất kỳ công việc nào trên xe khi án phạt vẫn đang được thi hành. Vì vậy, Alonso bị cộng thêm 10 giây phạt sau khi cuộc đua kết thúc.
Có thông tin cho rằng Ben Sulayem sau đó đã liên hệ với Sheikh Abdullah bin Hamad bin Isa Al Khalifa - Phó Chủ tịch FIA phụ trách thể thao khu vực Trung Đông và Bắc Phi và đề nghị hủy bỏ án phạt này.
Aston Martin cũng đã gửi đơn kháng cáo, đưa ra bằng chứng rằng quy định liên quan chưa đủ rõ ràng, đồng thời chỉ ra nhiều trường hợp trước đó các tay đua không bị phạt dù kích nâng phía sau cũng đã chạm vào xe trong lúc họ đang chấp hành án phạt. Cuối cùng, án phạt 10 giây của Alonso đã được hủy bỏ.
"Hũ phạt vì chửi thề" của F1 - Tháng 9/2024
Trước Grand Prix Singapore 2024, Ben Sulayem tuyên bố sẽ mạnh tay hơn với việc các tay đua chửi thề, sau một cuộc phỏng vấn trong đó ông đề cập đến tần suất những lời tục tĩu xuất hiện trên hệ thống radio của các đội đua.
Ông phát biểu một cách khá vụng về: "Chúng ta không phải rapper, đúng không?" ("We're not rappers, you know."). Câu nói này ngay lập tức vấp phải phản ứng từ Lewis Hamilton - người cho rằng phát biểu đó mang yếu tố phân biệt chủng tộc.
Sau đó, trong buổi họp báo trước chặng đua, Max Verstappen đã đổ thêm dầu vào lửa khi mô tả chiếc xe của mình ở chặng trước là "f***ed" (một từ chửi thề có nghĩa là "hỏng bét" hoặc "nát bét").
Do những tuyên bố của Ben Sulayem trước đó trong tuần đua, FIA nhanh chóng đưa ra án phạt. Verstappen bị yêu cầu thực hiện "một số công việc phục vụ lợi ích cộng đồng". Cuối cùng, anh hoàn thành hình phạt này tại Rwanda (một quốc gia ở châu Phi) - nơi anh tham gia một chương trình phát triển dành cho các tay đua trẻ đầy triển vọng.
Verstappen sau đó mỉa mai án phạt bằng cách gần như không trả lời gì trong buổi họp báo chính thức sau vòng phân hạng do FIA tổ chức, nhưng lại thoải mái phát biểu với các phóng viên ngay bên ngoài phòng họp báo.
Tuy nhiên, cách áp dụng quy định này bị cho là thiếu nhất quán. Tại Grand Prix Mexico vào tháng 11, Charles Leclerc bị phạt 11.500 USD (300 triệu đồng) vì chửi thề, trong đó 5.700 USD (khoảng 150 triệu đồng) được treo trong thời hạn một năm. Các giám sát viên cho biết họ đã cân nhắc việc Leclerc lập tức xin lỗi, nên quyết định giảm nhẹ mức xử phạt.
"Hãy đối xử với chúng tôi như những người trưởng thành" - Tháng 11/2024
Những án phạt liên quan đến việc chửi thề dường như là giọt nước tràn ly, khiến Hiệp hội các tay đua Grand Prix (GPDA) chính thức lên tiếng. Tổ chức này đã gửi một bức thư ngỏ tới Ben Sulayem, nêu ra hàng loạt bất mãn đã tích tụ trong suốt nhiệm kỳ chủ tịch FIA của ông.
Bức thư viết:
"Các thành viên của chúng tôi là những tay đua chuyên nghiệp, thi đấu tại Formula 1 – đỉnh cao của môn thể thao đua xe quốc tế. Họ là những chiến binh, và mỗi tuần đua xe đều cống hiến một màn trình diễn tuyệt vời cho người hâm mộ."
Về vấn đề chửi thề, GPDA nhấn mạnh:
"Có sự khác biệt giữa việc chửi thề nhằm xúc phạm người khác và việc vô tình buột miệng trong lúc thi đấu..."
Tổ chức này cũng kêu gọi Ben Sulayem xem lại cách giao tiếp của mình:
"Chúng tôi đề nghị Chủ tịch FIA cũng cân nhắc giọng điệu và ngôn từ của chính ông khi nói với hoặc nói về các tay đua, dù là trước công chúng hay trong bất kỳ hoàn cảnh nào khác. Hơn nữa, các thành viên của chúng tôi đều là người trưởng thành, họ không cần phải nhận chỉ dẫn thông qua truyền thông về những vấn đề nhỏ nhặt như việc đeo trang sức hay mặc đồ lót."
GPDA cũng chỉ trích chính sách phạt tiền:
"Trong nhiều dịp, GPDA đã bày tỏ quan điểm rằng việc phạt tiền các tay đua không phải là biện pháp phù hợp với môn thể thao này. Trong ba năm qua, chúng tôi liên tục đề nghị Chủ tịch FIA công khai cách các khoản tiền phạt được phân bổ và sử dụng. Một lần nữa, chúng tôi yêu cầu FIA minh bạch về tài chính và thiết lập đối thoại trực tiếp, cởi mở với chúng tôi."
Phản ứng của Ben Sulayem không hề mang tính hòa giải. Trả lời truyền thông, ông nói:
"Đó không phải việc của họ. Xin lỗi. Với tất cả sự tôn trọng, tôi cũng là một tay đua. Tôi tôn trọng các tay đua. Hãy để họ tập trung vào điều họ làm tốt nhất, đó là đua xe."
Thêm nhiều nhân sự cấp cao rời FIA - Tháng 11/2024
Niels Wittich
Mở đầu cho chuỗi vài tuần đầy biến động của FIA và Chủ tịch Ben Sulayem, vào tháng 11, FIA thông báo rằng giám đốc điều hành cuộc đua F1 (Race Director) Niels Wittich đã "từ chức" và rời cương vị ngay lập tức, dù mùa giải vô địch thế giới khi đó vẫn còn nhiều chặng đua chưa diễn ra.
Tuy nhiên, Wittich sau đó nói với tạp chí Đức - motorsport-magazin.com rằng: "Tôi không từ chức." Ông khẳng định mình đã bị sa thải.
FIA cho biết họ không thể đưa ra lý do về việc Wittich rời vị trí. Tuy nhiên, truyền thông đưa tin rằng nguyên nhân là do mối quan hệ giữa Wittich và Ben Sulayem ngày càng xấu đi.
Wittich chỉ là nhân vật cấp cao mới nhất trong hàng loạt quan chức nổi bật đã rời FIA trong vài năm gần đây.
Deborah Mayer, Steve Nielsen, Tim Goss & Natalie Robyn
Deborah Mayer - người đứng đầu Ủy ban Phụ nữ của FIA rời tổ chức vào cuối năm 2023.
Tiếp đó, vào tháng 12/2023, giám đốc thể thao - Steve Nielsen cũng rời FIA, dù ông mới đảm nhiệm cương vị này chưa đầy một năm.
Đến tháng 1/2024, Tim Goss thôi giữ chức giám đốc kỹ thuật mảng xe một chỗ ngồi (Single-Seater Technical Director).
Sau đó, vào tháng 5/2024, Natalie Robyn rời vị trí giám đốc điều hành (CEO) sau 18 tháng đảm nhiệm vai trò này.
Tim Mayer, Paolo Basarri & Janette Tan
Sau Niels Wittich, những người tiếp theo bị cho là "đưa lên thớt" gồm giám sát viên cấp cao - Tim Mayer, giám đốc tuân thủ FIA - Paolo Basarri và giám đốc điều hành cuộc đua F2 mới được bổ nhiệm - Janette Tan. Tan còn mới đến mức chưa kịp điều hành bất kỳ chặng đua nào trước khi rời vị trí.
Tim Mayer bình luận:
"Không có nhiều giám đốc điều hành cuộc đua đạt chứng nhận 'Platinum' của FIA – đây là cấp chứng nhận cao nhất của FIA. Tôi là một trong số đó. Công việc này rất nặng, và nếu làm đúng trách nhiệm, mỗi ngày bạn đều thức dậy với cảm giác như bị loét dạ dày vì phải nghĩ đến vô số vấn đề cần xử lý."
Ông nói thêm:
"Họ chẳng giúp ích gì cho chính mình cả. Họ thực sự đang dần cạn kiệt những người đủ năng lực để đảm nhận các vị trí này."
Mayer cho rằng mình bị miễn nhiệm vì đã đại diện cho Circuit of the Americas (COTA) trong một phiên điều trần theo thủ tục "right of review" (yêu cầu xem xét lại quyết định).
Vụ việc bắt nguồn từ việc FIA phạt đường đua Circuit of the Americas (Mỹ) 576.350 USD (17,4 tỷ đồng) vì để xảy ra tình trạng khán giả tràn xuống đường đua (track invasion). Trong khi đó, một vụ việc tương tự diễn ra tại Montreal (Canada) cùng mùa giải chỉ bị cảnh cáo.
Theo Mayer, Ben Sulayem đã không hài lòng khi ông đại diện cho COTA trong phiên điều trần này, dù đây là vai trò ông đã nhiều lần đảm nhiệm trước đó song song với công việc giám sát viên. Mayer cho rằng chính điều đó đã khiến ông bị loại khỏi FIA.
Chủ tịch FIA củng cố quyền lực chính trị - Tháng 12/2024
Vào cuối năm thứ ba trong nhiệm kỳ đầu tiên, Ben Sulayem đã đưa ra một loạt thay đổi nhằm hạn chế cách thức FIA bị giám sát và quy trách nhiệm về các vấn đề quản trị.
Các hiệp hội đua xe thể thao quốc gia đã thông qua đề xuất của ông, theo đó các khiếu nại về đạo đức sẽ do chủ tịch FIA và chủ tịch Thượng viện FIA (Senate) xem xét, thay vì để toàn bộ Thượng viện FIA xử lý như trước.
Đồng thời, đề xuất này cũng tước bỏ quyền của Ủy ban Kiểm toán (Audit Committee) trong việc điều tra độc lập các vấn đề tài chính.
Chủ tịch Motorsport UK - David Richards chia sẻ với truyền thông:
"Tôi có nhiều băn khoăn về một số thay đổi này. Đây là cuộc tranh luận mang tính nền tảng về việc cơ chế quản trị của FIA nên vận hành như thế nào, cũng như việc cần có cơ hội để thảo luận công khai và minh bạch về những vấn đề này."
Tài chính của văn phòng riêng của Ben Sulayem cũng bị đặt dưới sự giám sát sau khi ông thành lập "Quỹ phát triển của chủ tịch" (President's Development Fund) trị giá 1,5 triệu USD (39 tỷ đồng) dành để hỗ trợ các câu lạc bộ thành viên. Đây cũng chính là những tổ chức có quyền bỏ phiếu bầu chủ tịch FIA.
Bình luận về tình hình, Toto Wolff nói:
"Nếu nhìn theo hướng tích cực thì những gì đang diễn ra hiện nay đủ để làm thành một chương trình truyền hình thực tế."
Ông nói thêm:
"Tôi nghĩ tất cả các bên liên quan cần ghi nhớ rằng chúng ta phải bảo vệ môn thể thao quý giá này. Điều đó cần được thực hiện với tinh thần trách nhiệm, khả năng giải trình và sự minh bạch. Nhưng những gì đang diễn ra hiện nay lại không cho thấy điều đó."
Cấm thi đấu vì chửi thề - Tháng 1/2025
Hướng dẫn mới dành cho các giám sát viên do FIA ban hành khuyến nghị áp dụng mức phạt 46.000 USD (1,2 tỷ đồng) đối với lần đầu chửi thề trong một buổi họp báo. Đến lần vi phạm thứ ba, mức phạt sẽ tăng lên 138.000 USD (3,6 tỷ đồng), kèm theo lệnh cấm thi đấu một tháng và trừ điểm trên bảng xếp hạng vô địch.
Các mức xử phạt được khuyến nghị đối với hành vi chửi thề hoàn toàn tương đương với hành vi hành hung (assault). Tuy nhiên, các giám sát viên vẫn có quyền điều chỉnh mức phạt tùy theo từng trường hợp, sau khi xem xét các tình tiết giảm nhẹ hoặc tăng nặng.
Thang mức phạt tương tự cũng được áp dụng đối với các tay đua có "lời nói, hành động hoặc văn bản" gây ra "tổn hại về mặt đạo đức hoặc thiệt hại" cho FIA, các thành viên hoặc các lãnh đạo điều hành của tổ chức. Quy định này được cho là có thể hạn chế các chỉ trích nhằm vào Ben Sulayem.
FIA cũng tiếp tục siết chặt các quy định đối với những phát ngôn mang tính chính trị hoặc tôn giáo. Nếu đưa ra các phát biểu như vậy trong một sự kiện F1, tay đua sẽ phải đối mặt với cùng thang mức phạt: từ 46.000 USD (1,2 tỷ đồng) cho lần vi phạm đầu tiên đến 138.000 USD (3,6 tỷ đồng), lệnh cấm thi đấu một tháng và bị trừ điểm vô địch ở lần vi phạm thứ ba. Ngoài ra, trong mọi trường hợp, người vi phạm còn phải đưa ra lời xin lỗi công khai.
"Lệnh bịt miệng" đối với các thành viên Hội đồng Thể thao Ô tô Thế giới - Tháng 3/2025
Sự bất mãn âm ỉ đối với Ben Sulayem trong nội bộ FIA bắt đầu bùng phát công khai vào đầu tháng 3/2025, khi David Richards – chủ tịch được đánh giá rất cao của Prodrive, đồng thời là chủ tịch Motorsport UK - cơ quan quản lý đua xe của Anh gửi một bức thư chỉ trích gay gắt tới các thành viên của tổ chức. Trong thư, ông nêu ra hàng loạt quan ngại về FIA và Ben Sulayem, đồng thời đe dọa sẽ khởi kiện.
Giọt nước tràn ly là cuộc họp của Hội đồng Thể thao Ô tô Thế giới (World Motor Sport Council) diễn ra vào tháng Hai. Đây là cơ quan chịu trách nhiệm ban hành các quy định và tiêu chuẩn cho môn đua xe quốc tế. Tất cả thành viên của hội đồng - bao gồm cả Richards được yêu cầu ký một thỏa thuận bảo mật, với mục đích được FIA nêu là nhằm hạn chế tình trạng rò rỉ thông tin.
Tuy nhiên, Richards lại có quan điểm khác.
"Giọt nước tràn ly đối với tôi... là việc bị yêu cầu ký một thỏa thuận bảo mật mới mà tôi xem như một 'lệnh bịt miệng'", ông viết trong bức thư. "Nội dung của thỏa thuận bảo mật mới này không phù hợp với điều lệ của FIA và đi ngược lại cam kết về một nền quản trị minh bạch mà chúng tôi đã bỏ phiếu thông qua."
Ông cũng bày tỏ lo ngại về việc không tồn tại một quy trình hay tiêu chí rõ ràng để xác định khi nào một người bị coi là vi phạm thỏa thuận. Trong khi đó, hình phạt lại rất nặng: phạt ngay 57.000 USD (1,5 tỷ đồng) cho mỗi lần vi phạm, kèm theo nguy cơ phải bồi thường một khoản thiệt hại không được công bố.
Richards từ chối ký thỏa thuận và vì vậy không được phép tham dự cuộc họp.
Ông cho rằng:
"Điều này hoàn toàn vi phạm điều lệ FIA, vốn quy định rằng tất cả các thành viên được bầu đều phải được quyền tham gia đầy đủ các cuộc họp."
Bức thư cũng nêu chi tiết những lý do khiến David Richards dần đánh mất niềm tin vào Ben Sulayem qua nhiều năm.
Richards nhắc lại rằng khi tranh cử, Ben Sulayem từng cam kết sẽ là một "chủ tịch không can thiệp trực tiếp" (hands-off president), giao việc điều hành hằng ngày của FIA cho ban điều hành, bao gồm cả giám đốc điều hành (CEO). Ông cũng hứa sẽ bảo đảm các tiêu chuẩn làm việc chuyên nghiệp, sự minh bạch hoàn toàn trong mọi quyết định và các tiêu chuẩn cao nhất về quản trị thể thao.
Tuy nhiên, Richards viết:
"Tôi e rằng trong ba năm qua, những lời hứa đó rõ ràng đã không được thực hiện."
Ông tiếp tục:
"Trên thực tế, tình hình ngày càng xấu đi, khi nhiều thông tin trên truyền thông cho thấy hàng loạt lãnh đạo cấp cao của FIA và các quan chức tình nguyện đã bị sa thải hoặc tự từ chức trong một bầu không khí thiếu minh bạch."
Richards cũng chỉ trích việc:
"Quyền hạn của Ủy ban Kiểm toán (Audit Committee) và Ủy ban Đạo đức (Ethics Committee) đã bị thu hẹp đáng kể, đến mức hai cơ quan này không còn đủ tính độc lập trước quyền lực của chủ tịch. Trong khi đó, đại diện của Vương quốc Anh tại FIA, người từng lên tiếng chất vấn một số vấn đề, đã bị miễn nhiệm ngay lập tức, cùng với chủ tịch Ủy ban Kiểm toán."
Cuối cùng, ông cho rằng Ben Sulayem đã sử dụng nhiều biện pháp để hạn chế vai trò thực chất của Hội đồng Thể thao Ô tô Thế giới (World Motor Sport Council), đặc biệt là việc tăng cường sử dụng hình thức bỏ phiếu điện tử (e-voting), khiến các thành viên không còn cơ hội thảo luận và tranh luận trực tiếp về những vấn đề quan trọng.
Richards cảnh báo FIA về "sự lệch chuẩn đạo đức" khi Phó Chủ tịch phụ trách Thể thao, Robert Reid từ chức - Tháng 4/2025
Sau bức thư trước đó của David Richards, Alberto Villareal - Tổng giám đốc FIA đã gửi thư phản hồi, cho biết FIA không hiểu vì sao Richards lại từ chối ký thỏa thuận bảo mật.
Đáp lại, Richards công bố một bức thư ngỏ khác trên trang web của Motorsport UK, trong đó ông cáo buộc FIA thiếu minh bạch và cho rằng cơ quan này không thể chấp nhận "sự lệch chuẩn đạo đức" (shift of moral compass) dưới sự lãnh đạo của Ben Sulayem.
Richards viết:
"Cơ cấu quản trị và tổ chức theo hiến chương của FIA đang ngày càng thiếu minh bạch, đồng thời quyền lực ngày càng tập trung vào tay một mình chủ tịch."
Ông tiếp tục:
"Tôi vẫn giữ nguyên quan điểm rằng đây thực chất là một 'lệnh bịt miệng', nhưng những lập luận này đơn giản chỉ bị Alberto – Tổng Giám đốc FIA gạt sang một bên. Hơn nữa, việc sau đó loại tôi khỏi cuộc họp của Hội đồng Thể thao Ô tô Thế giới (WMSC) là hành động vi phạm điều lệ FIA và trái với pháp luật Pháp."
Chưa đầy một ngày sau khi bức thư của Richards được công bố, Robert Reid - Phó Chủ tịch FIA phụ trách Thể thao tuyên bố từ chức vì vấn đề nguyên tắc.
Trong thông báo của mình, Reid viết:
"Khi nhận vị trí này, mục tiêu của tôi là phục vụ các thành viên của FIA, chứ không phải phục vụ quyền lực."
Ông cho biết:
"Theo thời gian, tôi đã chứng kiến những nguyên tắc mà chúng tôi từng cam kết bảo vệ bị xói mòn từng bước. Các quyết định ngày càng được đưa ra sau những cánh cửa đóng kín, bỏ qua chính các cơ cấu và những con người mà FIA tồn tại để đại diện."
Reid kết luận:
"Việc tôi từ chức không phải vì con người nào, mà là vì các nguyên tắc."
Ben Sulayem có quyền phủ quyết các ứng viên tranh cử chức Chủ tịch FIA - Tháng 6/2025
Ben Sulayem được trao thêm quyền lực sau khi Đại hội đồng FIA (General Assembly) thông qua những sửa đổi gây nhiều tranh cãi đối với điều lệ FIA.
Theo các thay đổi này, chủ tịch FIA có quyền ngăn cản bất kỳ ứng viên đối thủ nào nếu hồ sơ của người đó "đặt ra nghi vấn về tính chính trực nghề nghiệp". Đồng thời, hạn chót đăng ký tranh cử cũng được đẩy lên sớm hơn, khiến các ứng viên có ít thời gian chuẩn bị hơn và việc thách thức Ben Sulayem trong cuộc bầu cử tái đắc cử vào cuối năm trở nên khó khăn hơn.
Ben Sulayem cũng được trao quyền hạn lớn hơn trong việc bổ nhiệm thành viên vào các cơ quan quan trọng của FIA, qua đó tiếp tục củng cố quyền kiểm soát của mình đối với tổ chức.
Những sửa đổi này vẫn được thông qua với đa số phiếu áp đảo, bất chấp cảnh báo từ một số câu lạc bộ thành viên, trong đó có OAMTC của Áo. Tổ chức này cho rằng các thay đổi có thể làm tổn hại đến danh tiếng của FIA về quản trị minh bạch, đồng thời dường như được đưa ra đúng thời điểm để mang lại lợi thế cho vị chủ tịch đương nhiệm.
Tái đắc cử trong bối cảnh bị chỉ trích là chỉ còn "ảo tưởng về dân chủ" - Tháng 12/2025
Nhiệm kỳ đầu đầy tranh cãi của Ben Sulayem từng khiến nhiều người tin rằng ông sẽ phải đối mặt với một đối thủ đáng gờm trong cuộc bầu cử chủ tịch FIA. Carlos Sainz Sr được đồn đoán sẽ ra tranh cử vào tháng 12/2025, nhưng cuối cùng không nộp đơn ứng cử.
Tim Mayer - người cho biết mình đã bị cách chức giám sát viên vào tháng 11/2024 cũng tuyên bố tranh cử. Tuy nhiên, sau đó ông rút lui khỏi cuộc đua, đồng thời chỉ trích FIA vì chỉ còn "ảo tưởng về dân chủ" (illusion of democracy).
Mayer cho rằng quy trình bầu cử trên thực tế khiến không ai ngoài Ben Sulayem có thể ra tranh cử. Theo quy định, mỗi ứng viên phải nhận được sự ủng hộ của các lãnh đạo cấp cao trong làng đua xe từ cả sáu khu vực của FIA, và những người này phải nằm trong danh sách do chính FIA lập ra. Mỗi người chỉ được phép ủng hộ một ứng viên chủ tịch.
Tại Nam Mỹ, Fabiana Ecclestone là ứng viên duy nhất được FIA chứng nhận đủ điều kiện tham gia quy trình đề cử, đồng thời bà đã công khai ủng hộ Ben Sulayem.
Giải thích quyết định rút lui, Mayer nói:
"Nói một cách đơn giản, không hề có sự lựa chọn. Sẽ không có cuộc bỏ phiếu giữa những ý tưởng, không có sự cạnh tranh giữa các tầm nhìn, cũng không có phép thử nào đối với năng lực lãnh đạo. Chỉ có một ứng viên duy nhất, và đó không phải là dân chủ."
Tay đua người Thụy Sĩ - Laura Villars cũng tuyên bố ứng cử và đệ đơn kiện tại Pháp nhằm "bảo vệ tính minh bạch, đạo đức và sự đa nguyên trong công tác quản trị môn đua xe thể thao toàn cầu". Cuộc bầu cử vẫn diễn ra như kế hoạch, nhưng vụ kiện vẫn đang được tòa án xem xét.
Đáp lại những chỉ trích của Mayer, FIA khẳng định quy trình bầu cử được thiết kế nhằm "đảm bảo sự công bằng và tính liêm chính ở mọi giai đoạn".
Cuối cùng, Ben Sulayem tái đắc cử nhiệm kỳ thứ hai mà không có đối thủ.
Bãi bỏ giới hạn tối đa ba nhiệm kỳ đối với chủ tịch FIA - Tháng 6/2026
Các câu lạc bộ thành viên của FIA đã bỏ phiếu bãi bỏ quy định giới hạn tối đa ba nhiệm kỳ đối với chức chủ tịch FIA. Điều này đồng nghĩa với việc Ben Sulayem có thể tiếp tục tranh cử không giới hạn số nhiệm kỳ, nếu trong tương lai quy định giới hạn độ tuổi ứng cử là 70 cũng được bãi bỏ.
Quy định giới hạn ba nhiệm kỳ được Jean Todt đưa ra sau khi Max Mosley giữ chức chủ tịch FIA trong bốn nhiệm kỳ liên tiếp.
Trong một bài đăng trên LinkedIn, cựu Phó Chủ tịch FIA - Robert Reid đã lên tiếng bảo vệ quy định cũ:
"Giới hạn nhiệm kỳ không phải là một cơ chế bảo vệ hoàn hảo. Nó không đảm bảo sẽ có quản trị tốt và cũng không ngăn chặn được những quyết định sai lầm. Nhưng nó tạo ra một thời điểm mà sự đổi mới buộc phải diễn ra. Nó cũng nhắc nhở một tổ chức rằng quyền lực chỉ mang tính tạm thời, tính chính danh cần được làm mới, và không một cá nhân nào nên trở thành người không thể thay thế về mặt cơ cấu."
